Examkin

Question

Difficulty: Hard1961 Anayasası

19611961 Anayasası, 19241924 Anayasası'nın benimsediği ve egemenlik hakkının kullanımını yalnızca yasama organına (TBMMTBMM) bırakan "Meclis üstünlüğü" anlayışını terk ederek, devletin temel organları arasında bir denge ve denetleme mekanizması kurmayı amaçlamıştır. Bu yeni yapıda, demokratik sistemin korunması için iktidarın sınırlandırılması hedeflenmiştir.

Buna göre, 19611961 Anayasası’nın getirdiği aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, egemenliğin kullanım yetkisini tek bir organın mutlak tekelinden çıkarıp "farklı kurumlar arasında paylaştırma ve denetleme" amacına yönelik doğrudan bir uygulamadır?

  1. Egemenliğin, Anayasanın belirlediği esaslar çerçevesinde "yetkili organlar" eliyle kullanılması ve yasama organının Millet Meclisi ile Cumhuriyet Senatosu şeklinde iki kanatlı bir yapıya kavuşturulmasıAnswer
  2. B
    Egemenlik hakkının kayıtsız şartsız millete ait olduğunun ve bu hakkın tek ve gerçek temsilcisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi olduğunun anayasa metnine eklenmesi
  3. C
    Yürütme organının idari işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemek üzere Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK) kurulması
  4. D
    Yasama organının tek meclisli yapısının korunarak, yürütme üzerindeki "Gensoru" ve "Meclis Soruşturması" gibi denetim araçlarının tamamen kaldırılması
  5. E
    Anayasa Mahkemesi'nin kurulmasıyla birlikte, Meclis tarafından kabul edilen tüm kanunların yürürlüğe girmeden önce zorunlu olarak Cumhurbaşkanlığı tarafından ön denetime tabi tutulması

Answer

Egemenliğin yetkili organlar eliyle kullanılması ve çift meclisli (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) yapının oluşturulması
1961 Anayasası, Türkiye'de "Anayasa'nın üstünlüğü" ilkesini hayata geçirmek için egemenliğin kullanımını tek bir organın (TBMM) mutlak iradesinden çıkarıp, bu yetkiyi Anayasa'nın belirlediği yasama, yürütme ve yargı gibi "yetkili organlar" arasında paylaştırmıştır. Yasama organının Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak ikiye bölünmesi, yasama gücünün kendi içinde dengelenmesini sağlayan somut bir yapısal düzenlemedir.

Step-by-Step Solution

1
19241924 Anayasası'ndaki egemenlik anlayışının tespit edilmesi
19241924 Anayasası'nda egemenlik TBMM'nin mutlak tekelindedir (Meclis üstünlüğü).
Değişimin başlangıç noktasını anlamak için eski yapıyı bilmek gerekir.
2
19611961 Anayasası'nın "Yetkili Organlar" (Madde 44) düzenlemesinin analiz edilmesi
Egemenliğin kullanımı "Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle" gerçekleşir hükmüne ulaşılır.
Bu hüküm, egemenliğin tek bir organın (Meclis) elinden alınıp hukuk kuralları içinde dağıtıldığını kanıtlar.
3
Yasama yapısındaki kurumsal değişikliğin incelenmesi
Millet Meclisi'nin yanına bir denetleme ve dengeleme unsuru olarak Cumhuriyet Senatosu eklenmiştir.
Çift meclis sistemi, yasama yetkisinin kendi içinde bölünerek denetlenmesini sağlar.

Key Concept

Egemenliğin Yetkili Organlar Eliyle Kullanılması (Güçler Ayrılığı ve Anayasanın Üstünlüğü)

Hints

1
1924 Anayasası'nda egemenliği kullanan tek güç Meclis iken, 1961 bu yetkiyi 'Anayasa'nın çizdiği sınırlar içinde yetkili organlara' dağıtmıştır.
2
1961 Anayasası'nın yasama organında yaptığı en büyük yapısal değişiklik, bugün var olmayan 'Cumhuriyet Senatosu'nu kurmasıdır.
3
Madde 4'teki 'Yetkili Organlar' ibaresi, yargının (Anayasa Mahkemesi gibi) ve yürütmenin de egemenlik kullanımında birer ortak olduğunu vurgular.

Practice More

1961 Anayasası'ndaki bu paylaşımlı egemenlik yapısının 1982 Anayasası'nda nasıl daraltıldığını ve Senato'nun neden kaldırıldığını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir: DDK (19821982), Meclis Üstünlüğü (19241924) ifadeleri elendiğinde, çift meclisli yapı ve yetkili organlar kavramı doğrudan 19611961'e işaret eder.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

1961 Anayasası

More questions from this topic