Examkin

Question

Difficulty: Very hardBâb-ı Âli Baskını

I.I. Balkan Savaşı’nın yarattığı siyasi kaos ve Edirne’nin Bulgarlara bırakılacağı şayiaları üzerine 2323 Ocak 19131913’te gerçekleştirilen Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı siyasi tarihi açısından köklü değişimlerin habercisi olmuştur. Bu olayın niteliği, aktörleri ve Osmanlı devlet yapısındaki hukuki karşılığı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu darbeyle ilgili yapılabilecek en isabetli değerlendirmedir?

  1. Mevcut anayasal düzeni (Meşrutiyet) veya padişahı değiştirmeyi hedefleyen bir rejim hareketi değil; doğrudan yürütme organını (hükümeti) silah zoruyla tasfiye ederek iktidarın bir siyasi yapı tarafından tekelleştirildiği bir "hükümet darbesi"dir.Answer
  2. B
    Ordu içindeki "alaylı" subayların anayasal düzene karşı bir tepkisi olarak başlamış ve Kanun-ı Esasi’nin tamamen askıya alınarak mutlak monarşiye geri dönülmesine yol açmıştır.
  3. C
    Balkan Savaşları’ndaki toprak kayıplarının sorumlusu olarak görülen Sultan V.V. Mehmet Reşad’ın tahttan indirilerek yerine anayasal yetkileri kısıtlanmış bir veliahtın getirilmesini sağlayan bir hanedan değişikliğidir.
  4. D
    Londra Konferansı sonucunda Edirne’nin resmen Bulgaristan’a bırakıldığı antlaşmanın imzalanmasına tepki olarak, kaybedilen toprakları geri almak amacıyla başlatılan halk tabanlı bir ayaklanmadır.
  5. E
    Osmanlıcılık fikrinin tamamen terk edilerek yerine Batıcılık ve İslamcılık sentezinden oluşan yeni bir devlet ideolojisinin anayasal metinlere ilk kez işlendiği hukuki bir devrimdir.

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, rejimi veya padişahı değiştirmeyen, sadece hükümeti (yürütmeyi) silah zoruyla değiştiren bir "hükümet darbesi" niteliğindedir.
Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı tarihindeki ilk modern 'hükümet darbesi'dir. Bu eylemde Meşrutiyet rejimi kaldırılmamış, Kanun-ı Esasi yürürlükte kalmış ve Padişah V.V. Mehmet Reşad görevine devam etmiştir. Tek amaç, barış müzakerelerinde Edirne'yi vereceği düşünülen Kâmil Paşa hükümetini devirip yerine İttihat ve Terakki yanlısı Mahmut Şevket Paşa kabinesini kurarak iktidarı ele geçirmektir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın nedenini analiz et.
I.I. Balkan Savaşı'ndaki yenilgiler ve Edirne'nin elden çıkacağı endişesi (Londra Notası).
Darbenin meşruiyet zemini askeri başarısızlık üzerine kurulmuştur.
2
Olayın hedefini belirle.
Sadrazam Kâmil Paşa ve hükümeti.
Darbeciler (İttihatçılar) doğrudan hükümet binasını (Bâb-ı Âli) basarak sadrazamı istifaya zorlamıştır.
3
Olayın sonucundaki makam değişikliklerini incele.
Kâmil Paşa yerine Mahmut Şevket Paşa sadrazamlığa getirilmiştir; Padişah V.V. Mehmet Reşad ise görevinde kalmıştır.
Bu durum olayın bir rejim veya padişah değişikliği değil, sadece hükümet değişikliği olduğunu kanıtlar.
4
Teknik sınıflandırmayı yap.
Hükümet Darbesi (Coup d'état).
Anayasal düzen yıkılmamış, yürütme gücü el değiştirmiştir.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Coup d'état) vs. Rejim Değişikliği

Hints

1
Olayın hedefinin rejimi mi yoksa hükümeti mi yıkmak olduğunu ayırt etmeye çalışın.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını sonrası kurulan Mahmut Şevket Paşa suikastı ve İttihat Terakki'nin diktatörleşme sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Bâb-ı Âli Baskını

More questions from this topic