Examkin

Question

Difficulty: HardErozyon ve Heyelan

Türkiye'de özellikle bitki örtüsünün gür olduğu Doğu Karadeniz kıyı kuşağında ağaçlandırma çalışmalarının kütle hareketlerini (heyelan) durdurmada tek başına yeterli olmaması, bu sürecin erozyondan farklı bir mekanizmaya sahip olduğunu göstermektedir.

Buna göre, heyelanı erozyondan ayıran ve bitki örtüsünün bu olay üzerindeki önleyici etkisini sınırlayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Erozyonun toprağın yüzeyindeki ince tabakayı etkileyen bir dış kuvvet süreci, heyelanın ise tabakaların derinliklerini kapsayan bir kütle hareketi olmasıAnswer
  2. B
    Heyelanların oluşumunda sadece deprem ve volkanizma gibi iç kuvvetlerin doğrudan tetikleyici rol oynaması
  3. C
    Erozyonun sadece Karadeniz gibi yağışlı bölgelerde, heyelanın ise sadece İç Anadolu gibi kurak bölgelerde görülmesi
  4. D
    Heyelan riskini azaltmak için yapılan taraçalama (seki) yönteminin, aslında toprağın drenajını bozarak erozyonu hızlandırması
  5. E
    Bitki köklerinin toprağın derin tabakalarına sızan suyu tamamen emerek heyelan oluşumunu her durumda engellemesi

Answer

Erozyonun toprağın yüzeyindeki ince tabakayı etkileyen bir dış kuvvet süreci, heyelanın ise tabakaların derinliklerini kapsayan bir kütle hareketi olması
Heyelan, toprağın ve altındaki tabakaların bir bütün olarak derin bir kayma yüzeyi üzerinde yer değiştirmesidir. Bu süreçte yer çekimi, eğim ve killi yapının suyla doygun hale gelmesi belirleyicidir. Erozyon ise toprağın sadece en üstteki verimli kısmının rüzgar veya akarsularla yavaşça taşınmasıdır. Bitki örtüsü yüzeyi koruduğu için erozyonu önler ancak derinlerdeki kütle hareketini (heyelanı) durdurmaya yetmez.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan süreçlerinin etki derinliğini analiz etme
Erozyonun sadece toprağın en üstteki verimli (A horizonu) kısmını, heyelanın ise ana kaya üzerindeki tüm tabakaları kapsadığı belirlenir.
Bitki örtüsünün neden birinde etkili olup diğerinde yetersiz kaldığını anlamak için derinlik farkı kritiktir.
2
Bitki örtüsünün (ağaçlandırmanın) koruyucu işlevini değerlendirme
Ağaç köklerinin yüzey toprağını tuttuğu ancak derinlerdeki kayma düzlemi (slip plane) üzerinde bir kontrol sağlayamadığı görülür.
Karadeniz gibi gür ormanlık alanlarda dahi büyük heyelanların yaşanması, kök derinliğinin kütle hareketinin gerçekleştiği derinliğin altında kaldığını kanıtlar.
3
Heyelanı tetikleyen litolojik ve jeomorfolojik faktörleri saptama
Killi tabakaların suyla doygun hale gelerek kayganlaşması ve yer çekiminin kütleyi aşağı çekmesi temel neden olarak tanımlanır.
Heyelan bir erozyon türü değil, kütle hareketidir.

Key Concept

Erozyon ve Heyelan Arasındaki Farklar

Hints

1
Heyelanın neden ormanlık Karadeniz yamaçlarında hala görüldüğünü düşünün.
2
Erozyon toprağın 'yüzeyini', heyelan ise toprağın 'tamamını ve altındaki tabakaları' kapsar.
3
Bitki kökleri yüzeydeki toprağı tutar ancak derinlerdeki ana kayaya kadar inen kayma düzlemini durduramaz.

Practice More

Erozyon ve heyelan arasındaki farkları pekiştirmek için Türkiye haritası üzerinde bu olayların en yoğun görüldüğü illeri ve nedenlerini karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic