Türk-İslam devletlerinde adalet mekanizması; şer’i, örfi ve askeri hukuk gibi uzmanlık alanlarına bölünmüş olsa da, hiyerarşinin en tepesinde hükümdarın temsil ettiği mutlak bir adalet otoritesi bulunmaktaydı. Bu otoritenin somutlaştığı ve bizzat sultanın başkanlık ettiği "Divan-ı Mezalim" (Zulümler Divanı) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- Sadece ordu mensuplarının kendi aralarındaki hukuki anlaşmazlıklarını ve disiplin suçlarını karara bağlamakla görevlidir.Answer
- BSıradan kadı mahkemelerinde çözülemeyen veya verilen kararlara itiraz edilen davaların görüşüldüğü bir üst yargı organıdır.
- CHükümdarın halkın şikâyetlerini bizzat dinleyerek adaleti tesis ettiği bir platformdur.
- DDevlet memurlarının görevlerini kötüye kullanmaları ve idari yolsuzluk iddiaları bu divanda yargılamaya konu olur.
- EVakıfların işleyişini denetleme, toplum düzenini koruma ve bayram namazı gibi dini ritüellerin aksamasını önleme yetkisi bulunur.
Answer
Sadece ordu mensuplarının kendi aralarındaki hukuki anlaşmazlıklarını ve disiplin suçlarını karara bağlamakla görevli olan kurum Divan-ı Mezalim değil, askeri yargıdan sorumlu olan Kadı-i Leşker (Kadıasker) makamıdır.
Doğru cevap, aslen askeri yargının (Kadı-i Leşker) görev alanına giren ifadenin Divan-ı Mezalim'e atfedilmesidir. Divan-ı Mezalim geniş kapsamlı bir üst mahkeme olup odak noktası askeri disiplin değil, devlet adamlarının denetimi ve halkın zulümden korunmasıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Divan-ı Mezalim'in idari ve siyasi yargıdaki üstün konumu ile askeri yargıdan (Kadı-i Leşker) ayrımı.
Hints
1
Divan-ı Mezalim'in adındaki 'Mezalim' kelimesi zulme uğrayanların başvurduğu yer anlamına gelir.
2
Türk-İslam devletlerinde ordu için özel bir yargı makamı (Kadıasker) bulunduğunu unutmayın.
3
Hükümdarın başkanlık ettiği bir kurumun sadece kışlada veya ordu içinde sınırlı kalması devletin genel işleyiş mantığına aykırıdır.
Practice More
Emir-i Dad ve Kadıü'l-kudat arasındaki yetki paylaşımını inceleyerek örfi ve şer'i hukuk ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Kavram eşleştirmesi yaparak ilerleyin: Şer'i Hukuk -> Kadıü'l-kudat, Örfi Hukuk -> Emir-i Dad, Askeri Hukuk -> Kadı-i Leşker, Üst Yargı/İdari Denetim -> Divan-ı Mezalim.
Estimated Time:1m 15s