I. Dünya Savaşı'nın patlak verdiği ilk aylarda Osmanlı Devleti, İttifak ve İtilaf bloklarının stratejik hedefleri ve kendi bekası doğrultusunda çok yönlü bir siyasi, askerî ve hukuki tutum takınmıştır. Bu süreçte hem İtilaf Devletleri nezdinde diplomatik denge arayışlarına girişilmiş hem de Almanya ile 2 Ağustos 1914'te gizli bir ittifak antlaşması imzalanarak savaşa fiilen girilmeden önce birtakım egemenlik kararları hayata geçirilmiştir.
Osmanlı Devleti'nin savaşa giriş sürecindeki diplomatik manevraları ve blokların Osmanlı üzerindeki stratejik planları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin savaş dışı kalmasını temin etmek amacıyla kapitülasyonların tek taraflı kaldırılmasını, Ege adalarının Osmanlı'ya devrini ve Mısır üzerindeki haklarının tanınmasını koşulsuz olarak kabul etmiştir.Answer
- BAlmanya, Osmanlı Devleti'nin jeopolitik konumundan faydalanarak İngiltere'nin Süveyş Kanalı ve Mısır üzerinden Hindistan sömürgelerine uzanan ikmal hatlarını kesmeyi hedeflemiştir.
- CFransa ve İngiltere'nin Osmanlı Devleti ile ittifak kurmaktan kaçınmasında, müttefikleri Rusya'nın Boğazlar ve Osmanlı coğrafyası üzerindeki tarihsel yayılma politikasını tehlikeye atmama düşüncesi etkili olmuştur.
- DAlman kurmaylarının Osmanlı Devleti'ni ittifaka dahil etme stratejisinde, padişahın halifelik makamından kaynaklanan dinî otoritesini kullanarak İtilaf sömürgelerindeki Müslüman kitleleri ayaklandırma amacı güdülmüştür.
- EOsmanlı yönetimi, fiilen savaşa girmeden önceki silahlı tarafsızlık sürecinde Boğazları yabancı savaş gemilerine kapatarak ve yabancı postahaneleri tasfiye ederek bağımsız karar alma sahasını genişletmeye çalışmıştır.
Answer
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'nin savaş dışı kalması karşılığında kapitülasyonların feshini, Ege adalarının ve Mısır haklarının devrini koşulsuz onayladığına dair yargı tarihi gerçeklerle bağdaşmamaktadır.
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'nin savaş dışı kalmasını sağlamak adına kapitülasyonların tek taraflı ilgasına, Ege adalarının veya Mısır haklarının devrine onay verdiği yönündeki iddia bütünüyle geçersizdir. Aksine, Osmanlı Devleti 1 Ekim 1914 tarihinde kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığında hem İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya) hem de Osmanlı'nın müttefiki olan İttifak Devletleri (Almanya, Avusturya-Macaristan) Babıali'ye ortak protesto notası vermişlerdir. İtilaf Devletleri Osmanlı'ya yalnızca tarafsız kalması şartıyla savaş sonrasında sınırlarının muhafaza edileceğine dair genel ve bağlayıcılığı olmayan bir güvence sunmuştur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
I. Dünya Savaşı'nda Blokların Stratejileri, İttifak Hesapları ve Osmanlı Devleti'nin Savaşa Giriş Sürecindeki Diplomatik ve Egemenlik Hamleleri
Hints
1
Osmanlı Devleti'nin 1 Ekim 1914'te aldığı tek taraflı kapitülasyonları kaldırma kararına sadece düşmanlarının değil, müttefiki olan devletlerin de nasıl bir tepki verdiğini hatırlayınız.
2
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ne sunduğu tarafsızlık tekliflerinde Ege adaları, Mısır veya ekonomik imtiyazlardan vazgeçme gibi somut ödünler bulunup bulunmadığını sorgulayınız.
3
Büyük emperyalist güçlerin hiçbirinin kapitülasyonların tek taraflı feshini kabul etmediğini ve İtilaf'ın Osmanlı'ya adaları ya da Mısır'ı vadetmediğini göz önüne alınız.
Practice More
Osmanlı Devleti'nin 2 Ağustos 1914 tarihli Osmanlı-Alman Gizli İttifak Antlaşması'nın şartları ve 1 Ekim 1914'te kapitülasyonların kaldırılmasına karşı devletlerin ortak diplomatik tepkisi incelenebilir.
Alternative Method
Soru şıklarındaki tarafların temel çıkarları üzerinden eleme yapılabilir: Büyük devletlerin (İtilaf veya İttifak) Osmanlı'daki kapitülasyon çıkarlarından gönüllü olarak vazgeçmeleri emperyalist paylaşım mantığına aykırıdır; dolayısıyla İtilaf'ın bu talepleri koşulsuz kabul ettiğini öne süren seçenek doğrudan elenir.
Estimated Time:3m 0s