Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Toprak Sistemi ve Ekonomi

Büyük Selçuklu Devleti'nde uygulanan İkta sisteminde; devlet, mülkiyeti kendisine ait olan bazı toprakların vergi gelirlerini, hizmet karşılığında askeri veya sivil görevlilere bırakmıştır. İkta sahipleri, topladıkları bu vergilerle hem kendi geçimlerini sağlamış hem de 'cebelü' (ikta askeri) adı verilen tam teçhizatlı atlı askerler yetiştirmişlerdir. Bu uygulamanın devletin ekonomik yapısına sağladığı doğrudan katkı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Hazineye giren nakit para miktarının her yıl düzenli olarak artmasını sağlamak
  2. Ordunun tüm masraflarının merkezi hazineden karşılanmasını önlemekAnswer
  3. C
    Dış ticaret hacmini artırarak gümrük gelirlerini birincil kaynak haline getirmek
  4. D
    Toprak mülkiyetinin şahıslara geçişini kolaylaştırarak özel mülkiyeti yaygınlaştırmak
  5. E
    Gayrimüslim tebaadan alınan vergileri kaldırarak toplumsal eşitliği sağlamak

Answer

İkta sisteminin en temel mali katkısı, ordunun masraflarının merkezi hazineye yük olmadan karşılanmasıdır.
Doğru yanıt olan ordunun masraflarının hazineden karşılanmasını önleme ifadesi, sistemin en temel mali amacını yansıtır. Büyük Selçuklular gibi devasa sınırlara sahip bir devletin, her askere hazineden maaş ödemesi ekonomik olarak sürdürülebilir değildir. İkta sistemi sayesinde, vergi gelirleri doğrudan yerinde asker yetiştirmek için kullanılarak bütçede büyük bir tasarruf sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İkta sisteminin işleyiş mekanizmasını incelemek
Devletin vergi toplama hakkını, hizmet karşılığında görevlilere devrettiği görülür.
Sistemin temelinde nakit paradan tasarruf ve yerinde yönetim yatar.
2
Toplanan vergilerin kullanım alanlarını belirlemek
Vergilerin hem memur maaşlarına hem de 'cebelü' denilen askerlerin masraflarına gittiği tespit edilir.
Hizmetin finansmanı, üretimin yapıldığı bölgede sağlanmaktadır.
3
Uygulamanın merkezi bütçe üzerindeki etkisini analiz etmek
Askeri ve idari harcamalar yerel kaynaklarla çözüldüğü için merkezi hazine bu masraflardan kurtulur.
Kısıtlı nakit kaynakların diğer devlet işlerine (bayındırlık, dış siyaset vb.) ayrılmasına olanak tanır.

Key Concept

İkta sisteminin mali fonksiyonu ve hazine üzerindeki yükü hafifletme etkisi

Hints

1
İkta askerlerinin maaşlarını kimden veya nereden aldığını düşünün.
2
Eğer bu sistem olmasaydı, devlet binlerce atlı askerin silah ve yiyecek masrafını kendi kasasından (merkezi hazineden) ödemek zorunda kalırdı.
3
Bu sistemin en büyük yararı, devletin hiç para harcamadan hazır bir orduya sahip olmasıdır.

Practice More

Osmanlı Devleti'ndeki 'Tımar' sistemi ile Büyük Selçuklu'daki 'İkta' sistemi arasındaki benzerlikleri ve merkezi otorite üzerindeki etkilerini karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question