Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi üzerinde etkili olan faktörler incelendiğinde; bazı sanayi kollarının hammaddenin çabuk bozulabilir olması veya taşıma maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle doğrudan üretim alanlarına kurulduğu görülür. Ancak bazı merkezlerde, hammadde üretimi olmamasına rağmen ulaşım ve pazar olanaklarının gelişmiş olması belirli sanayi kollarının bu alanlarda yoğunlaşmasını sağlamıştır.

Buna göre, aşağıdaki şehir ve bu şehirde gelişmiş olan sanayi kolu eşleştirmelerinden hangisinin kuruluş yeri seçiminde "hammaddeye yakınlık" ilkesinin payı diğerlerinden daha düşüktür?

  1. A
    Rize - Çay sanayisi
  2. B
    Konya - Şeker sanayisi
  3. Kayseri - Pamuklu dokuma sanayisiAnswer
  4. D
    Giresun - Kağıt sanayisi
  5. E
    Artvin - Bakır işletmeleri

Answer

Kayseri'deki pamuklu dokuma sanayisinin gelişmesi hammaddeye değil, ulaşım ve pazar olanaklarına dayanmaktadır.
Kayseri'nin iklimi kış ılıklığı ve belirli yaz sıcaklığı isteyen pamuk tarımı için uygun değildir. Bu şehirde pamuklu dokuma sanayisinin varlığı, şehrin ana ulaşım yolları üzerinde bulunması ve tarihsel süreçte gelişen ticaret/pazar olanakları ile açıklanmaktadır. Diğer tüm seçeneklerde (Çay-Rize, Şeker-Konya vb.) tesisin varlığı doğrudan o bölgedeki hammadde kaynağına bağlıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki şehirlerin iklim ve tarım ürünleri potansiyelini değerlendirme
Rize'de çay, Konya'da şeker pancarı, Giresun'da orman ve Artvin'de bakır madeni bulunmaktadır. Ancak Kayseri'de pamuk yetiştirilmez.
Sanayi kuruluş yerinin hammaddeye dayalı olup olmadığını anlamak için o bölgede hammaddenin varlığı kontrol edilmelidir.
2
Sanayi kollarının hammaddeye bağımlılık derecesini analiz etme
Çay ve şeker pancarı çabuk bozulduğu için hammaddeye %100 bağımlıdır. Kağıt ve maden işletmeleri ise taşıma maliyeti nedeniyle hammaddeye yakınlığı tercih eder.
Üretim sürecindeki lojistik kısıtlar yer seçimini belirler.
3
Kayseri örneğindeki ayırıcı faktörü belirleme
Kayseri, İç Anadolu'da önemli bir kavşak noktasıdır ve ticaret kültürü gelişmiştir. Pamuk Ege veya Çukurova'dan getirilerek burada işlenir.
Ulaşım ve pazar faktörleri, hammadde yokluğunu telafi edebilen güçlü değişkenlerdir.

Key Concept

Sanayi tesislerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık vs. ulaşım/pazar faktörlerinin ayırt edilmesi.

Hints

1
Hangi tarım ürününün İç Anadolu'nun karasal ikliminde yetişemeyeceğini düşünün.
2
Çay ve şeker pancarı gibi ürünlerin fabrikadan uzak alanlara taşınmasının neden zor olduğunu hatırlayın.
3
Kayseri bir sanayi şehridir ancak pamuk üretimi Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmıştır.

Practice More

Samsun'daki bakır işletmelerinin Artvin'den farklı olarak neden 'ulaşım' faktörüyle açıklandığını araştırınız.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question