Examkin

Question

Difficulty: Very hardLaiklik

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte devletin yönetim biçimi netleşmiş, ancak devlet aygıtının laik bir nitelik kazanması için yapısal dönüşümlerin devam etmesi gerekmiştir. Bu kapsamda 33 Mart 19241924 tarihinde gerçekleştirilen reform paketinde, Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Başbakanlığa bağlı Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Bu idari değişikliğin laiklik ilkesi çerçevesindeki en temel ve doğrudan amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Vakıf gelirlerinin idaresini rasyonalize ederek, bu kaynakların devletçilik ilkesi uyarınca ekonomik kalkınmada öncelikli olarak kullanılmasını sağlamak
  2. Yürütme erki (kabine) bünyesinde meşruiyetini geleneksel-dinsel hukuktan alan bir temsil makamının varlığına son verilerek, devlet yönetiminin karar alma süreçlerini tamamen rasyonel ve seküler bir zemine taşımakAnswer
  3. C
    Eğitim ve öğretimde birliği sağlayarak, dinî eğitim veren kurumların denetimini sivil otoriteye devretmek ve kültür çatışmasını önlemek
  4. D
    Halifelik makamının siyasi gücünü sembolik hale getirerek, rejimin ulusal egemenlik karakterini güçlendirmek ve çift başlı yönetime son vermek
  5. E
    Şeyhlik ve dervişlik gibi unvanları yasaklayarak, toplumsal statülerin sadece vatandaşlık bağına dayandırılmasını ve hukuk birliğinin güçlenmesini sağlamak

Answer

Yürütme organı (hükümet) içerisindeki dinî temsilin kaldırılarak devletin idari yapısının rasyonalize edilmesini belirten seçenek doğrudur.
Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması, din işlerinin bir bakanlık aracılığıyla hükümet politikalarına doğrudan müdahale etmesinin önüne geçmiştir. Bu sayede yürütme organı dinî referanslı bir denetim mekanizmasından arındırılarak, devlet idaresinin akıl ve hukuk temelinde rasyonelleşmesi sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Reformun yapıldığı tarihi ve kapsamı analiz et.
33 Mart 19241924 reformları; Halifeliğin Kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat ve Şer’iyye-Evkaf Vekâletinin kaldırılmasını içerir.
Soruda istenen spesifik kurumsal değişikliği diğerlerinden ayırt etmek için gereklidir.
2
"Vekâlet" kavramının o dönemdeki siyasi anlamını değerlendir.
Vekâlet, Bakanlar Kurulu'nda (kabine) yer alan bir bakanlığı ifade eder. Şer’iyye Vekâleti, devlet işlerinin dinî kurallara uygunluğunu denetleyen bir siyasi makamdı.
Kurumun idari yapısı, laikleşmenin hangi boyutta (siyasi/yürütme) gerçekleştiğini açıklar.
3
Vekâlet yerine kurulan "Başkanlık" yapısının farkını belirle.
Diyanet İşleri Başkanlığı, kabine dışında kalan, siyasi iradeye değil Başbakanlığa bağlı teknik/idari bir kurum olarak tasarlanmıştır.
Din işlerinin siyasetten ayrılmasının kurumsal kanıtıdır.

Key Concept

İdari Laikleşme ve Devletin Rasyonalizasyonu

Hints

1
"Vekâlet" kelimesinin o günkü dilde "Bakanlık" anlamına geldiğini düşünün.
2
Bir bakanlığın hükümet kabinesinde yer alması, onun devletin karar alma süreçlerinde (yürütme) doğrudan pay sahibi olması demektir.
3
Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılmasıyla hükümet listesinden dinî temsilci çıkarılmış, yerine siyasi yetkisi olmayan idari bir başkanlık (Diyanet) getirilmiştir.

Practice More

Laiklik yolunda atılan adımların 'siyasi', 'hukuki', 'eğitim' ve 'toplumsal' kategorilerini bir tablo yaparak karşılaştırın.

Alternative Method

Olayları kronolojik ve tematik olarak gruplandırın: 33 Mart 19241924 yasaları içinde 'idari/hükümet yapısı' ile ilgili olan tek madde Şer’iyye Vekâletidir. Diğerleri eğitim veya devlet başkanlığı (halifelik) ile ilgilidir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Laiklik

More questions from this topic