Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme kapasitesi; iklim koşulları, bitki örtüsü ve litolojik özelliklerle doğrudan ilişkilidir. Özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun kurak sahalarında bu dış kuvvetin etkisi mikro ve makro ölçekli pek çok yer şekli üzerinde gözlemlenebilir.
Buna göre, Türkiye'deki rüzgâr şekilleri ve oluşum süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ARüzgârın aşındırma gücünün yerden yükseldikçe azalması ve ağır materyallerin alt seviyelerde hareket etmesi, mantarkaya oluşumlarının karakteristik şeklini almasında temel etkendir.
- BTürkiye'de kumul oluşumları sadece Karapınar gibi iç kesimlerdeki kurak düzlüklerde değil, Çukurova ve Patara gibi kıyı kuşağında rüzgârın taşıma gücünün azaldığı sahalarda da yaygındır.
- CKayaçların zayıf kısımlarının rüzgâr korozyonu ile oyulması sonucu oluşan tafonilerin gelişiminde, fiziksel aşınmanın yanı sıra tuz kristallenmesi yoluyla gerçekleşen ayrışma süreçleri de rol oynar.
- Peri bacalarının oluşumunda üstteki dirençli blokların (şapka) korunması ve kulelerin dikleşmesi sürecinde rüzgâr, akarsu ve sel sularından sonra gelen birincil (ana) şekillendirici kuvvettir.Answer
- EGüneydoğu Anadolu'da rüzgârın şekillendirici etkisinin şiddetlenmesinde, bölgenin güneyindeki komşu ülkelerden gelen deflasyon (süpürme) ve toz taşınımı süreçleri de önemli bir dış faktördür.
Answer
Peri bacalarının oluşumunda rüzgârın birincil (ana) kuvvet olduğunu belirten ifade yanlıştır; rüzgâr bu süreçte sadece ikincil (dolaylı) bir etkiye sahiptir.
Peri bacalarının oluşumu temelde bir akarsu/sel aşındırması sürecidir. Rüzgâr bu süreçte kulelerin etrafındaki gevşek tüfleri süpürerek şekli netleştirir ancak şekli ortaya çıkaran ana mekanizma yağış ve yüzey akışıdır. Bu nedenle rüzgâr 'birincil' değil, 'ikincil' kuvvettir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Rüzgârın Dış Kuvvet Olarak Etki Mekanizması ve Hiyerarşisi
Estimated Time:2m 0s