Examkin

Question

Difficulty: HardErozyon ve Heyelan

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda ve değişiminde dış kuvvetler ile kütle hareketleri önemli bir yere sahiptir. Özellikle erozyon ve heyelan süreçleri, hem doğal dengenin korunması hem de ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından sıklıkla karşılaştırılan iki olgudur. Bu iki sürecin oluşum mekanizmaları ve önleyici tedbirleri dikkate alındığında, aralarındaki temel farkla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Erozyon, dış kuvvetlerin etkisiyle toprağın en üst katmanının yıllar içinde yavaşça süpürülüp taşındığı kümülatif bir süreçken; heyelan, yer çekimi ve killi yapının etkisiyle toprağın ana kaya ile birlikte ani ve kütlesel olarak yer değiştirmesidir.Answer
  2. B
    Nadas uygulaması, toprağın nem dengesini koruyarak İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da rüzgâr erozyonuna karşı alınabilecek en modern ve etkili koruma yöntemidir.
  3. C
    Heyelanların oluşumu sadece karstik kayaçların yeraltı sularıyla çözünme hızına bağlıyken, erozyon sadece volkanik tüflü alanlarda rüzgâr aşındırması sonucu meydana gelir.
  4. D
    Erozyonun şiddetlendiği bölgelerde akarsuların taşıdığı alüvyon miktarı azaldığı için delta ovalarının büyüme hızı yavaşlar, heyelanlar ise kıta sahanlığının geniş olduğu kıyılarda görülmez.
  5. E
    Türkiye'deki heyelan olayları sadece mutlak konumun (enlem etkisi) bir sonucuyken, erozyon olayları sadece özel konumun (boylam etkisi) bir sonucudur.

Answer

Erozyon ve heyelan arasındaki temel fark; erozyonun toprağın üst kısmının dış kuvvetlerce (su, rüzgâr) süpürülmesi olması, heyelanın ise toprağın ana kaya ile birlikte kütle halinde kaymasıdır.
Erozyon ve heyelan arasındaki en temel fark mekanizmadır. Erozyon, toprağın üst kısmının rüzgâr ve su gibi dış etkenlerce tabaka tabaka süpürülmesi (taşınması) sürecidir ve uzun zaman alır. Heyelan ise, özellikle killi tabakaların suya doygun hale gelerek kayganlaşması sonucu, üzerindeki kütleyle birlikte ana kaya üzerinden bloklar halinde ve aniden aşağı kaymasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Oluşum derinliğini analiz etme
Erozyon toprağın sadece üst katmanını (A horizonu) etkilerken, heyelan ana kayaya kadar inen derin bir kayma düzlemi üzerinde gerçekleşir.
Bu durum, erozyonun neden bitki örtüsüyle büyük oranda önlenebildiğini, heyelanın ise neden sadece bitki örtüsüyle durdurulamadığını açıklar.
2
Hız ve zaman faktörünü değerlendirme
Erozyon genellikle on yıllara yayılan, fark edilmesi zor 'sinsi' bir süreçtir. Heyelan ise saniyeler veya dakikalar içinde gerçekleşen ani bir kütle hareketidir.
Afet yönetimi ve erken uyarı sistemleri için bu hız farkı temel ayrım noktasıdır.
3
Müdahale yöntemlerini karşılaştırma
Erozyona karşı ağaçlandırma ve taraçalandırma etkiliyken; heyelana karşı drenaj kanalları, istinat duvarları ve şev duraylılığı çalışmaları zorunludur.
Sürecin derinliği ve mekanizması, uygulanacak mühendislik çözümünü belirler.

Key Concept

Erozyon (Süpürülme) ve Heyelan (Kütle Hareketi) ayrımı

Hints

1
Erozyonun 'süpürülme', heyelanın ise 'kayma' olduğunu düşünün.
2
Hangi olayın yıllarca sürdüğünü, hangisinin bir anda binaları bile yutabildiğini karşılaştırın.
3
Toprağın derinliklerine inen bir kayma düzlemi (fay benzeri bir yüzey) sadece heyelanda bulunur.

Practice More

Türkiye'de heyelanların en çok ilkbahar mevsiminde görülmesinin nedenini (kar erimeleri ve toprağın suya doyması) araştırınız.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic