Doğadaki aşınım ve kütle hareketleri, oluştukları şartlara ve etki biçimlerine göre farklı isimler alır.
I. Olay: Bitki örtüsünün cılız olduğu yerlerde, akarsu ve rüzgârın etkisiyle toprağın en üstündeki verimli tabakanın uzun yıllar içinde yavaş yavaş süpürülmesidir.
II. Olay: Eğimin fazla olduğu, killi toprak yapısına sahip alanlarda aşırı yağışla birlikte toprak tabakasının ana kayayla birlikte kütle hâlinde aniden aşağı kaymasıdır.
Bu iki doğa olayı ve oluşum faktörleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- I. olay erozyon, II. olay heyelandır; erozyonu yavaşlatmada ağaçlandırma çok etkiliyken, heyelanı önlemede bitki örtüsü tek başına yeterli olmaz.Answer
- BI. olay heyelan, II. olay erozyondur; her ikisi de sadece yeraltı sularının erittiği karstik arazilerde yaygındır.
- CHer iki olayın da meydana gelmesindeki asıl etken, sadece dağların denize dönük yamaçlarında oluşan orografik (yamaç) yağışlarıdır.
- DBitki örtüsünün dikey dağılışına bağlı olarak, bu iki olay da yalnızca ağaç yetişmeyen orman üst sınırının yukarısındaki alanlarda gerçekleşir.
Answer
Verilen tanımlara göre birinci olay erozyon, ikinci olay heyelandır. Erozyon toprağın üst yüzeyinde gerçekleştiği için ağaçlandırma ile büyük ölçüde önlenebilirken, heyelan ana kayayı da içeren derin bir kütle hareketi olduğu için ağaçlandırma tek başına yeterli bir önlem değildir.
Doğru seçenek, I. olayın erozyon, II. olayın ise heyelan olduğunu doğru biçimde eşleştirmiştir. Ayrıca, erozyona karşı ağaçlandırmanın yüksek etkisine karşın, heyelanda derin tabakaların kayması söz konusu olduğundan ağaç köklerinin bu devasa kütleyi tutmada yetersiz kalacağı gerçeğini doğru bir şekilde vurgulamıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Kavramsal Farkları
Hints
1
Birinci olayda toprağın sadece 'verimli üst tabakası' taşınmaktadır. İkinci olayda ise killi yapının suyu emmesiyle toprak 'kütle hâlinde' hareket etmektedir.
2
Erozyon süreci yavaş yavaş ve uzun yıllar içinde gerçekleşirken, heyelan aniden meydana gelen yıkıcı bir kütle hareketidir.
3
Toprağın sadece üst kısmının uçmasını ağaç dikerek durdurabilirsiniz, ancak koskoca bir dağ yamacının ana kayayla beraber çökmesini sadece ağaç kökleriyle engelleyemezsiniz.
Practice More
Erozyondan korunma yöntemleri (taraçalandırma, nöbetleşe ekim vb.) ile heyelandan korunma yöntemlerini (istinat duvarı, drenaj kanalları vb.) tablo halinde listeleyerek aralarındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s