Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda buzulların etkisi, akarsu ve rüzgar gibi diğer dış kuvvetlere oranla oldukça sınırlıdır. Buna rağmen, ülkemizin yüksek dağlık alanlarında hem Kuvaterner (Dördüncü Jeolojik Zaman) döneminden kalma buzul izlerine hem de aktif olarak varlığını sürdüren güncel buzullara rastlanmaktadır.
Türkiye'de buzul şekillerinin varlığı ve dağılışıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Buzul şekillerinin görülmesi Türkiye'nin mutlak konumundan ziyade, dağların yüksek zirvelere sahip olması gibi özel konum şartlarıyla ilgilidir.Answer
- BTürkiye'de buzullar deniz seviyesine kadar inebildiği için kıyılarımızda fiyort ve skayer tipi kıyı şekillerine yaygın olarak rastlanır.
- CBuzullar, Türkiye arazisinin büyük bir kısmını şekillendiren en etkili dış kuvvet olarak kabul edilmektedir.
- DSirk gölleri ve hörgüç kayalar gibi aşındırma şekillerine sadece Marmara ve Ege'nin alçak platolarında rastlanmaktadır.
Answer
Buzul şekillerinin varlığı Türkiye'nin mutlak konumundan ziyade, dağların yüksek zirvelere sahip olması gibi özel konum şartlarıyla ilgilidir.
Türkiye, matematik konumu gereği orta kuşakta yer aldığı için normal şartlarda buzul etkisinin çok az olması beklenir. Ancak dağların yükseltisinin fazla olması (özel konum), özellikle Doğu Anadolu ve yüksek sıradağlar üzerinde sirk gölleri, hörgüç kayalar ve morenler gibi şekillerin oluşmasına imkan sağlamıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'de buzulların varlığı 'Özel Konum' (yükselti) ile açıklanırken, kıyılarda görülmemesi 'Matematik Konum' (enlem) ile açıklanır.
Hints
1
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması ile dağlarının yüksek olması arasındaki farkı düşünün.
2
Buzulların deniz seviyesine inmemesi neyin sonucudur? Fiyortlu kıyılar neden bizde yok?
3
Türkiye'de bir yer şekli yükseltiye bağlı olarak değişiyorsa bu 'özel konum' ile ilgilidir.
Practice More
Güncel buzulların en yoğun olduğu dağları (Cilo, Ağrı, Kaçkar) harita üzerinde inceleyerek yükselti-buzul ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Mantık yürütme: Seçeneklerde 'deniz seviyesi' veya 'alçak plato' gibi ifadeler geçiyorsa, Türkiye'nin orta kuşak ülkesi olduğunu hatırlayarak bu seçenekleri eleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s