Examkin

Question

Difficulty: EasyErozyon ve Heyelan

Erozyon ve heyelan, Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda ve değişiminde etkili olan, ancak oluşum mekanizmaları ve özellikleri bakımından birbirinden farklı doğa olaylarıdır. Bu iki kavram zaman zaman birbirine karıştırılabilmektedir.

Buna göre, erozyon ve heyelan olayları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Erozyon toprağın verimli üst kısmının yavaşça taşınması iken, heyelan toprak tabakasının altındaki ana kayayla birlikte kütle hâlinde kaymasıdır.Answer
  2. B
    Heyelan olayının yaşanmasında yeraltı sularının oluşturduğu karstik boşluklar temel etken iken, erozyonda arazinin killi yapıda olması başrolü oynar.
  3. C
    Her iki doğa olayı da yalnızca yaz aylarında görülen kısa süreli ve şiddetli konveksiyonel yağışların etkisiyle tetiklenir.
  4. D
    Erozyon sonucunda akarsuların taşıdığı alüvyon miktarı azaldığı için kıyılardaki delta ovalarının büyüme süreci yavaşlar.

Answer

Erozyon toprağın üst kısmının taşınması, heyelan ise toprağın ana kayayla birlikte kütle hâlinde kaymasıdır.
Erozyon ile heyelan arasındaki en temel fark, olayın gerçekleşme biçimi ve etkilediği derinliktir. Erozyon, toprağın sadece en üstteki (genellikle tarıma elverişli) ince tabakasının yavaş bir süreçle aşınması ve rüzgâr ya da sularla taşınmasıdır. Heyelan ise toprağın altındaki ana kayayla birlikte, genellikle aşırı yağış, killi yapı ve eğimin etkisiyle kütle hâlinde aniden yer değiştirmesidir. Doğru seçenek bu temel farkı net bir şekilde özetlemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon kavramının tanımını ve mekanizmasını hatırlamak.
Erozyon, toprağın en üstündeki verimli tabakanın su ve rüzgâr gibi dış kuvvetler tarafından milim milim aşındırılıp taşınması sürecidir.
Olayın sadece yüzeysel bir aşınma olduğunu tespit etmek için gereklidir.
2
Heyelan kavramının tanımını ve mekanizmasını hatırlamak.
Heyelan (kütle hareketi), eğimli yamaçlarda suya doyan toprak ve kaya kütlelerinin yerçekiminin etkisiyle bir bütün hâlinde aşağı doğru aniden kaymasıdır.
Heyelanın yüzeysel değil, derinlemesine (ana kayayı da içeren) bir kütle hareketi olduğunu belirlemek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki tanımları kavramların temel özellikleriyle eşleştirmek.
Erozyonun toprağın üst tabakasıyla, heyelanın ise ana kayayla birlikte kütle hareketiyle ilgili olduğu bilgisi doğru olarak kabul edilir.
Diğer seçeneklerde yer alan karstik arazi, yağış tipi ve delta ovası oluşumu gibi konulardaki çeldirici ifadeleri elemek için gereklidir.

Key Concept

Erozyon ve Heyelan Arasındaki Yapısal Fark

Hints

1
Erozyon kelimesi 'yüzeysel aşınma', heyelan kelimesi ise 'kütle hâlinde kayma' kavramlarını çağrıştırmalıdır.
2
Erozyonda toprağın sadece üst yüzeyi taşınırken, heyelanda koca bir dağ yamacı ana kayasıyla beraber bir anda aşağı inebilir.
3
Killi yapı ve ilkbahardaki kar erimeleri heyelanın en büyük dostudur. Erozyonun en büyük ilacı ise ağaçlandırmadır.

Practice More

Erozyonu önleme yöntemleri (taraçalama, nöbetleşe ekim vb.) ile heyelandan korunma yolları arasındaki farkları inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic