Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Büyük Selçuklu Devleti'nde bir eyalet valisinin halka kötü davrandığı, haksız vergiler topladığı ve yetkilerini kötüye kullandığı yönündeki şikâyetlerin incelenerek bu valinin yargılanması süreci, aşağıdaki yargı organlarından hangisinin sorumluluğundadır?

  1. Divan-ı MezalimAnswer
  2. B
    Kadı-i Leşker
  3. C
    Kadıü'l-Kudat
  4. D
    Emir-i Dad
  5. E
    Şuhne

Answer

Türk-İslam devletlerinde devlet memurları hakkındaki şikâyetlerin incelendiği ve valilerin yargılandığı en üst makam Divan-ı Mezalim'dir.
Divan-ı Mezalim, hükümdarın başkanlığında toplanan ve kadıların yetkisini aşan ağır siyasi ve idari davalara bakan en yüksek yargı organıdır. Vali gibi üst düzey devlet görevlilerinin yolsuzluk ve zulüm iddialarıyla yargılanması, bu divanın asli görevleri arasında yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Dava niteliğinin belirlenmesi
Üst düzey bir devlet görevlisinin (vali) idari suistimali söz konusudur.
Bu tür davalar sıradan kadı mahkemelerinin yetki alanını aşan 'siyasi' ve 'idari' niteliktedir.
2
Kurumların yetki alanlarının karşılaştırılması
Kadı-i Leşker askeriyeyle, Kadıü'l-Kudat şer'i hukukla ilgilenirken; Divan-ı Mezalim en üst yargı organı olarak ortaya çıkar.
Hükümdarın bizzat başkanlık ettiği Mezalim mahkemeleri, halkın haksızlığa uğradığı durumlarda son başvuru mercii olarak işlev görür.
3
Sonuca ulaşma
Valinin yargılanması ve halkın şikâyetinin giderilmesi Divan-ı Mezalim tarafından gerçekleştirilir.
Haksız vergiler, memur zulmü ve vakıf denetimi gibi konular bu divanın temel görevleri arasındadır.

Key Concept

Divan-ı Mezalim'in Görev ve Yetkileri

Hints

1
Hükümdarın bizzat başkanlık ettiği, 'zulümleri gideren' anlamına gelen divanı hatırlayın.
2
Bu kurum, halkın devlet görevlilerine karşı hakkını arayabildiği en yüksek şikâyet makamıdır.
3
Şer'i mahkemelerin kadıları tarafından çözülemeyen veya siyasi nitelik taşıyan davalar burada karara bağlanır.

Practice More

Divan-ı Mezalim ile Osmanlı Devleti'ndeki Divan-ı Hümayun'un yargı yetkileri arasındaki benzerlikleri inceleyin.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question