Examkin

Question

Difficulty: MediumErozyon ve Heyelan

Türkiye'de doğal afetlerle mücadele kapsamında yürütülen ağaçlandırma çalışmaları; toprak örtüsünün süpürülmesini engelleyerek erozyonla mücadelede oldukça başarılı sonuçlar vermektedir. Ancak aynı yöntemin, Karadeniz ve Doğu Anadolu gibi bölgelerde sıklıkla görülen heyelan olaylarını önlemede çoğu zaman tek başına yeterli olamadığı görülmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Heyelanların genellikle bitki örtüsünün zaten gür olduğu sahalarda gerçekleşmesi
  2. B
    Erozyonun rüzgar etkisiyle, heyelanın ise sadece eğim ve yağış etkisiyle meydana gelmesi
  3. Heyelanın, ağaç köklerinin ulaşamayacağı derinliklerde gerçekleşen bir kütle hareketi olmasıAnswer
  4. D
    Heyelan sahalarında eğimin fazla olmasının ağaçlandırma maliyetlerini artırması
  5. E
    Türkiye'de heyelanların daha çok jeolojik olarak genç ve dirençsiz arazilerde yoğunlaşması

Answer

Heyelanın, ağaç köklerinin ulaşamayacağı derinliklerde gerçekleşen bir kütle hareketi olması nedeniyle ağaçlandırma tek başına yeterli değildir.
Erozyon, toprağın üst tabakasının dış kuvvetler tarafından süpürülmesi olayıdır ve bitki örtüsü (özellikle ağaç kökleri) bu yüzeysel katmanı tutarak süpürülmeyi önler. Ancak heyelan, yer çekimi, aşırı yağış, eğim ve litolojik yapı (kil vb.) gibi faktörlerin etkisiyle toprağın ve altındaki ana kayanın kütle halinde bir kayma düzlemi üzerinde yer değiştirmesidir. Ağaç kökleri bu kayma düzleminin ulaştığı derinliklere (metrelere) kadar inemediği için devasa bir kütlenin hareketini engelleyemez.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan mekanizmaları arasındaki farkı belirle.
Erozyon toprağın üst kısmının su ve rüzgarla taşınmasıdır; heyelan ise toprağın ana kaya ile birlikte kütle halinde kaymasıdır.
Sorunun kökünde belirtilen etkinlik farkını anlamak için olayların derinlik farkını bilmek gerekir.
2
Ağaç köklerinin toprak üzerindeki fiziksel etkisini analiz et.
Ağaç kökleri üst toprağı birbirine bağlar ve yüzeysel süpürülmeyi (erozyonu) engeller ancak derinlerdeki kayma düzlemlerine kadar inemez.
Ağaçlandırmanın neden birinde başarılı diğerinde yetersiz olduğunu açıklayan temel fiziksel sınır budur.
3
Heyelanı tetikleyen unsurları değerlendir.
Tabakaların eğime paralel uzanması, killi yapı ve yer altı suyunun tabakaları kayganlaştırması gibi faktörler ağaçlandırmadan bağımsız jeolojik süreçlerdir.
Doğru cevabın jeolojik yapı ve derinlikle ilişkisini netleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Erozyon yüzeysel, heyelan ise kütlesel ve derin bir süreçtir.

Hints

1
Erozyon ve heyelanın toprak üzerinde etkili olduğu derinlikleri kıyaslayın.
2
Ağaç köklerinin toprağın kaç metre derinine inebileceğini ve bir heyelan kütlesinin kalınlığını düşünün.
3
Heyelan olayında tüm bir yamacın kayma düzlemi boyunca hareket ettiğini, erozyonun ise sadece toz ve mil katmanını taşıdığını hatırlayın.

Practice More

Heyelanı önlemek için ağaçlandırma yerine istinat duvarları, drenaj kanalları ve taraçalama gibi mühendislik çözümlerinin neden daha etkili olduğunu araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Mantık yürütme: Eğer bitki örtüsü heyelanı durdursaydı, Türkiye'nin en gür ormanlarına sahip Doğu Karadeniz'de heyelan olaylarının görülmemesi gerekirdi.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic