Question

Difficulty: EasyTürkiye'nin Dağları

Türkiye’nin büyük bir kısmını kaplayan dağ sıralarının genel olarak doğu-batı yönünde bir hat izlediği görülmektedir. Alp-Himalaya kıvrım sisteminin bir parçası olan bu yapının ortaya çıkmasındaki temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kuzeydeki Avrasya ile güneydeki Afrika ve Arap levhalarının bölgeyi sıkıştırmasıAnswer
  2. B
    3.3. jeolojik zamanda meydana gelen yaygın volkanik faaliyetlerin bu alanlarda yoğunlaşması
  3. C
    Dağların kıyı çizgisine paralel uzanmasının ulaşım ve iklim üzerindeki kısıtlayıcı etkileri
  4. D
    Özellikle ülkenin güney kesimlerinde karstik aşınma ve birikme süreçlerinin baskın olması
  5. E
    Dağların yamaçlarında görülen sıcaklık farklarının enlem etkisine bağlı olarak değişmesi

Answer

Türkiye'deki dağların genel olarak doğu-batı yönünde uzanmasının temel nedeni, kuzeydeki Avrasya levhası ile güneydeki Afrika ve Arap levhalarının Anadolu’yu kuzey-güney yönlü olarak sıkıştırmasıdır.
Türkiye'deki dağ kuşakları, Alp-Himalaya kıvrım sisteminin bir parçasıdır. Bu sistemin oluşumu sırasında kuzeydeki devasa Avrasya levhası ile güneydeki Afrika ve Arap levhaları Anadolu levhacığını kuzey-güney doğrultusunda sıkıştırmıştır. Bu kuvvetli baskı sonucunda yer kabuğu tabakaları doğu-batı yönünde kıvrılarak veya kırılarak bugünkü sıradağları oluşturmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'nin tektonik konumunu analiz etme
Türkiye, Alp-Himalaya orojenez kuşağında yer alan ve levha hareketlerinden doğrudan etkilenen bir ülkedir.
Dağ oluşum süreçleri (orojenez) yer kabuğu hareketlerinin yönüne bağlı olarak şekillenir.
2
Levha hareketlerinin yönünü belirleme
Kuzeyde Avrasya levhası, güneyde ise Afrika ve özellikle Arap levhası Anadolu'yu birbirine doğru iter.
Sıkışmanın yönü, oluşan kıvrım veya kırık hatlarının doğrultusunu belirler.
3
Sıkışma yönü ile uzanış doğrultusu arasındaki ilişkiyi kurma
Kuzey-güney yönlü bir sıkışma, tabakaların bu yöne dik, yani doğu-batı doğrultusunda yükselmesine neden olur.
Fiziksel bir kural olarak, bir cisim iki yandan sıkıştırıldığında baskı yönüne dik olan hatlar boyunca bükülür veya kırılır.

Key Concept

Levha Tektoniği ve Orojenez

Hints

1
Dağların uzanış doğrultusu, yer kabuğuna uygulanan kuvvetin yönüyle belirlenir.
2
Türkiye'nin kuzeyinde Avrasya, güneyinde ise Afrika ve Arap levhaları bulunur; bu levhaların hareket yönünü düşünün.
3
İki elinizi bir kâğıdın iki ucuna koyup birbirine doğru iterseniz (kuzey-güney sıkıştırması), kâğıt bu yöne dik (doğu-batı) bir şekilde kıvrılacaktır.

Practice More

Bu uzanış doğrultusunun Karadeniz ve Akdeniz'deki iklim, ulaşım ve kıyı tipleri üzerindeki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question