Türkiye'de vejetasyon coğrafyası üzerine yapılan çalışmalar; ot formasyonuna dahil olan toplulukların yayılış alanlarını belirleyen temel unsurun sadece mutlak nem miktarı değil, aynı zamanda yağışın mevsimsel dağılımı ve beşerî müdahaleler olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle dağların yüksek kesimlerindeki 'klimatik sınır' ile iç kesimlerdeki 'beşerî tahribat' arasındaki ayrım, ot topluluklarının tür çeşitliliğini de şekillendirmektedir.
Buna göre, Türkiye'deki ot formasyonlarının (bozkır, çayır, alpin çayır) ekolojik özellikleri ve dağılışları hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Alpin çayırlar, düşük sıcaklıklar nedeniyle ağaç gelişiminin mümkün olmadığı doğal üst sınırın üzerinde gelişirken; İç Anadolu'da geven ve çoban yastığı gibi türleri barındıran toplulukların bir kısmı ormanların tahribiyle oluşan antropojen bozkır karakterindedir.Answer
- BYaz yağışlarının ve nemliliğin yüksek olduğu Erzurum-Kars platolarında vejetasyonun temelini; kuraklığa dayanıklı yavşan otu, gelincik ve üzerlik otu gibi erken kuruyan step türleri oluşturur.
- CTürkiye'nin kıyı kuşağında, deniz etkisinin içeri girdiği nemli yamaçlarda ot formasyonları - metre yükselti basamağında ormanların yerini alarak en geniş yayılım alanına ulaşır.
- DBozkır formasyonundaki bitkilerin kök sistemleri, bölgedeki fiziksel çözülmenin şiddetli olması ve yağışın tüm yıla düzenli dağılması nedeniyle oldukça yüzeysel bir gelişim gösterir.
- EAlpin çayırlar ile İç Anadolu bozkırlarının ortak özelliği, her iki topluluğun da kış ılıklığına ihtiyaç duyması ve altındaki sıcaklıklarda vejetasyon faaliyetlerini tamamen durdurmasıdır.
Answer
Alpin çayırların doğal klimatik sınır üzerinde oluştuğu ve İç Anadolu'daki bazı bozkır türlerinin (geven, çoban yastığı vb.) antropojen (insan kaynaklı) olduğu bilgisi doğrudur.
Doğru yanıt olan ifade, Türkiye coğrafyasında bitki örtüsünün hem doğal (iklimsel) hem de tarihsel (beşerî) süreçlerle nasıl şekillendiğini açıklar. Alpin çayırlar, sıcaklığın ağaç yetişmesine izin vermediği yüksekliklerde (yaklaşık m üzeri) doğal olarak bulunurken; İç Anadolu'da eskiden ormanlık olan alanların tahribiyle 'antropojen bozkır' dediğimiz, içinde geven ve çoban yastığı gibi dirençli türlerin bulunduğu örtü gelişmiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'de bitki örtüsünün dikey ve yatay dağılışını etkileyen faktörler (Klimatik sınır vs Beşerî tahribat)
Hints
1
Türkiye'de İç Anadolu gibi yerlerde eskiden ormanların bulunduğu, ancak yangınlar ve otlatma ile bu alanların bozkıra dönüştüğünü hatırlayın.
2
Alpin çayırlar (dağ çayırları) sadece soğuktan dolayı ağaçların yetişemediği en yüksek zirvelerde görülür.
3
Geven ve çoban yastığı gibi bitkiler kurakçıl otlardır ve İç Anadolu'nun tahrip edilmiş sahalarında (antropojen step) sıkça karşımıza çıkar.
Practice More
Antropojen bozkırların görüldüğü alanlar ile gerçek (doğal) bozkır alanlarını harita üzerinde karşılaştırarak tür farklarını inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Bölge-Yağış Rejimi-Bitki eşleştirmesi yaparak eleme yapabilirsiniz: Erzurum-Kars = Yaz Yağışı = Çayır; İç Anadolu = İlkbahar Yağışı = Bozkır.
Estimated Time:2m 0s