Türkiye'de karst topoğrafyasının oluşumu üzerinde litolojik yapı (kayaç cinsi) kadar, yer altı su seviyesindeki değişimler ve tektonik hareketler de etkilidir. Özellikle yer altı sularının kireç taşı (kalker) bloklarını aşındırmasıyla yer altında oluşan devasa boşlukların tavan kısımlarının, üzerindeki ağırlığı taşıyamayarak aniden çökmesi sonucunda dik duvarlı ve derinliği yüzlerce metreyi bulabilen doğal kuyular meydana gelir. Bu oluşumlar, günümüzde hem Akdeniz'deki Taşeli Platosu'nda hem de İç Anadolu'daki Konya Havzası'nda tarımsal faaliyetleri ve yerleşmeleri etkileyen önemli bir yer şeklidir.
Yukarıdaki açıklamada oluşum süreci ve yayılış alanları belirtilen karstik yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?
- ADolin
- BUvala
- ObrukAnswer
- DPolye
- ELapya
Answer
Yer altı mağara tavanlarının çökmesiyle oluşan derin kuyulara 'Obruk' adı verilir.
Obruklar, yer altı boşluklarının (mağara vb.) tavanlarının çökmesiyle oluşan, silindirik veya huni biçimli, derinliği fazla olan dik kenarlı çukurluklardır. Akdeniz'de Cennet ve Cehennem Obrukları, İç Anadolu'da ise Kızören Obruğu en bilinen örnekleridir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karstik yer şekilleri içinde 'çökme' mekanizması ile oluşan en belirgin şekil obruktur.
Hints
1
Soruda 'çökme' sonucunda oluşan ve derinliği fazla olan bir şekilden bahsediliyor.
2
Bu yer şeklinin en ünlü örnekleri Mersin'deki Cennet ve Cehennem mağaralarıdır (aslında birer obruktur).
3
Son yıllarda Konya Karapınar çevresinde tarlalarda aniden açılan devasa kuyular bu şekle örnektir.
Practice More
Karstik aşınım şekillerini küçükten büyüğe (Lapya-Dolin-Uvala-Polye) sıralayarak ve obruğu 'çökme' farkıyla not ederek çalışabilirsiniz.
Estimated Time:45s