Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Türk-İslam devletlerinde adalet mekanizması ve askeri teşkilat, devletin merkezi otoritesini korumak ve toplumsal düzeni sağlamak üzere birbirini tamamlayan bir yapıda kurgulanmıştır. Bu teşkilatlanma yapısı ve kurumların işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Gulam sistemiyle yetişen askerler, doğrudan eyaletlerdeki toprak gelirleriyle geçinen ve taşra güvenliğini sağlayan temel sınıftır.
  2. B
    Şer'i mahkemelerin başında bulunan Kadı'ül Kudat, örfi yargı sisteminin de en üst yetkilisi olarak tüm adli ve askeri davalara başkanlık eder.
  3. Divan-ı Mezalim; zulme uğrayanların şikayetlerinin dinlendiği, yüksek görevlilerin yargılandığı ve bizzat hükümdarın başkanlık ettiği en üst adli kurumdur.Answer
  4. D
    İkta sahiplerinin yetiştirmekle yükümlü olduğu sipahiyan (atlı askerler), doğrudan hazineden 'bistegani' adı verilen maaşı alan profesyonel birliklerdir.
  5. E
    İslamiyet öncesi Türk devletlerindeki 'Kut' inancı, Türk-İslam devletlerinde şer'i hukuk kurallarının padişah tarafından istenildiği zaman değiştirilebilmesine yasal zemin oluşturmuştur.

Answer

Divan-ı Mezalim; zulme uğrayanların şikayetlerinin dinlendiği, yüksek görevlilerin yargılandığı ve bizzat hükümdarın başkanlık ettiği en üst adli kurumdur.
Divan-ı Mezalim, Türk-İslam devletlerinde sultanın başkanlığında toplanan, normal mahkemelerin çözemediği büyük davaların görüldüğü, zulme uğrayanların haklarının arandığı ve yüksek devlet görevlilerinin denetlendiği en üst düzey adli/idari meclistir. Bu kurum, hükümdarın 'mutlak adalet' sağlayıcı ve denetleyici rolünü temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Hukuk sistemindeki temel görev dağılımını analiz etme
Türk-İslam devletlerinde adalet Şer'i (dini) ve Örfi (geleneksel/idari) olarak ayrılır; başlarında sırasıyla Kadı'ül Kudat ve Emir-i Dad bulunur.
Yargı sistemindeki görevlilerin yetki alanlarını doğru ayırt etmek için bu temel ayrım bilinmelidir.
2
Askeri birimlerin mali kaynaklarını ve yerleşimlerini karşılaştırma
Merkezi ordu (Gulam) hazine maaşlı (bistegani), taşra ordusu (Sipahiyan) ise toprak (ikta) tabanlıdır.
Merkezi ve eyalet ordularının karıştırılmasını önlemek için mali kaynak ve yerleşim farkını anlamak gerekir.
3
En üst yargı organı olan Divan-ı Mezalim'in fonksiyonlarını teyit etme
Halkın şikayetlerinin sultan tarafından dinlendiği, üst düzey bürokratların yargılandığı nihai merci Divan-ı Mezalim'dir.
Sultanın adli yetkisini doğrudan kullandığı en üst kurumu tanımlamak için.

Key Concept

Türk-İslam Devletlerinde Adli ve Askeri Teşkilatın Ayrımı

Alternative Method

Kavramları 'Hukuk' ve 'Ordu' olarak gruplandırıp mali kaynaklarına göre (Maaşlı: Gulam/Bistegani vs. Topraklı: İkta/Sipahiyan) eşleştirmek, sınavda seçenekleri hızlıca elemenizi sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question