Question

Difficulty: MediumKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, farklı jeolojik zamanlarda meydana gelen değişimler ve dağların kıyı çizgisine göre uzanışı, kıyılarımızda çeşitli kıyı tiplerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Buna göre, Türkiye'nin kıyı özellikleri ve kıyı tipleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Muğla'nın Menteşe kıyıları, eski akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan Ria tipi kıyılara örnektir.
  2. B
    Antalya'nın batısında, Kaş ve çevresinde görülen kıyılar; dağların kıyıya paralel olduğu yerlerdeki vadi ve sırtların sular altında kalmasıyla oluşan Dalmaçya tipi kıyılardır.
  3. Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında dağların kıyı çizgisine paralel uzanması (Boyuna kıyı tipi), kıta sahanlığının genişlemesini sağlayarak delta ovası oluşumunu kolaylaştırmıştır.Answer
  4. D
    Ege kıyılarında dağların kıyıya dik uzandığı Enine kıyı tipi görülür; bu durum kıyının gerçek uzunluğu ile kuş uçuşu uzunluğu arasındaki farkın fazla olmasına neden olur.
  5. E
    Türkiye kıyılarında Fiyort ve Skayer tipi kıyıların bulunmaması, matematik konuma bağlı olarak buzullaşma etkisinin deniz seviyesine kadar inmemesiyle ilgilidir.

Answer

Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması kıta sahanlığının dar olmasına yol açar, bu da delta ovası oluşumunu kolaylaştırmak yerine zorlaştırır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Karadeniz ve Akdeniz'de dağların kıyıya paralel uzanması, kıta sahanlığının (shelf) oldukça dar olmasına neden olur. Kıta sahanlığının dar olması, denizin aniden derinleştiği anlamına gelir. Derin kıyılarda akarsuların getirdiği alüvyonların birikmesi zor olduğu için delta ovası oluşumu kolaylaşmaz, aksine güçleşir. Bu alanlarda biriktirme şekilleri yerine aşındırma şekli olan falezler (yalıyar) yaygındır.

Step-by-Step Solution

1
Kıyı tipi ve dağ uzanış ilişkisini analiz et.
Karadeniz ve Akdeniz'de Boyuna, Ege'de Enine kıyı tipi hakimdir.
Dağların kıyıya paralel olduğu yerlerde boyuna, dik olduğu yerlerde enine kıyı oluşur.
2
Kıta sahanlığı (shelf) kavramını değerlendir.
Dağların kıyıya paralel ve yakın olduğu yerlerde kıta sahanlığı dar, dik olduğu yerlerde geniştir.
Paralel uzanışta derinlik aniden artar.
3
Delta ovası oluşum şartlarını hatırla.
Delta oluşumu için sığ kıyı (geniş kıta sahanlığı), bol alüvyon ve zayıf akıntı/gelgit gerekir.
Derin kıyılarda (dar kıta sahanlığı) biriktirme yapmak zordur; buralarda falez oluşur.

Key Concept

Kıta Sahanlığı ve Delta Oluşumu İlişkisi
Estimated Time:1m 15s
Rate this question