Türkiye’de bitki örtüsünün dağılışında iklim, yer şekilleri ve toprak özellikleri gibi doğal faktörlerin yanı sıra insan müdahaleleri de oldukça etkilidir. Çalı formasyonları; maki, garig ve psödomaki olmak üzere üç ana gruba ayrılır ve genellikle orman örtüsünün tahribi sonucu ortaya çıkan ikincil (sekonder) topluluklardır.
Buna göre, Türkiye'deki çalı formasyonlarının özellikleri ve yayılış alanları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- AAkdeniz iklim kuşağındaki kızılçamların tahribiyle oluşan makilerin, aşırı otlatma veya yangınlarla tekrar tahrip edilmesi sonucu daha kısa boylu ve seyrek olan garig (frigana) toplulukları gelişir.
- BKaradeniz kıyılarında nemli ve yağışlı iklim şartlarında yetişen geniş yapraklı ormanların tahribiyle oluşan psödomakiler, gerçek makilerin aksine kışın yaprağını döken bazı türleri de bünyesinde barındırır.
- CMaki üst sınırı, enlem ve sıcaklık ilişkisine bağlı olarak Antalya çevresinde yaklaşık metreyken, Çanakkale çevresinde metrelere, İstanbul civarında ise deniz seviyesine kadar iner.
- Garig (frigana) toplulukları, maki türlerine göre daha yüksek nem isteğine sahip oldukları için Akdeniz ikliminden Karadeniz iklimine geçiş kuşağındaki dağların kuzey yamaçlarında yoğunlaşmıştır.Answer
- EPsödomaki formasyonu Karadeniz kıyıları dışında, iklimin geçiş özelliği gösterdiği Güney Marmara ve Samanlı Dağları çevresinde de maki türleri ile iç içe geçmiş bir şekilde görülebilir.
Answer
Garig (frigana) topluluklarının maki türlerine göre daha yüksek nem isteğine sahip olduğu ve Karadeniz geçiş kuşağında yoğunlaştığı bilgisi yanlıştır.
Garig (frigana) toplulukları; lavanta, kekik, süpürge otu ve yasemin gibi kısa boylu çalı türlerinden oluşur. Bu türler maki elemanlarına göre daha yüksek bir nem isteğine sahip değildir; aksine makilerin bile yetişemeyeceği kadar fakirleşmiş ve kuraklaşmış (xeromorphic) ortamlarda, yoğun insan tahribatı sonucu gelişirler. Bu nedenle Karadeniz'in nemli yamaçlarında değil, Akdeniz ve Ege'nin tahrip edilmiş kuru yamaçlarında yaygındırlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'de Çalı Formasyonlarının Ekolojik ve Coğrafi Özellikleri
Hints
1
Çalı formasyonlarının (Maki, Garig, Psödomaki) hangisinin daha nemcil, hangisinin daha kurakçıl olduğunu düşünün.
2
Garigler, maki örtüsünün 'aşırı tahribatı' sonucunda ortaya çıkan, boyları çok kısa (diz boyu) bitkilerdir.
3
Kekik ve lavanta gibi garig türlerinin doğada en çok hangi iklim şartlarında (kuru/sıcak vs. nemli/serin) yaygın olduğunu hatırlayın.
Practice More
Türkiye'deki ağaç formasyonlarının (ormanlar) tahribiyle oluşan antropojen bozkırlar ile çalı formasyonları arasındaki farkları inceleyin.
Alternative Method
Formasyonları coğrafi bölgelerle eşleştirerek eleme yapabilirsiniz: Maki (Akdeniz-Ege), Garig (Tahrip edilmiş Akdeniz), Psödomaki (Karadeniz-Geçiş Marmara). Nem isteği en yüksek olan Psödomaki'dir.
Estimated Time:1m 30s