Anayasa hukukunda, devletin temel yapısını ve işleyişini belirleyen anayasayı yapma veya değiştirme yetkisi "kurucu iktidar" kavramıyla ifade edilir. Bu yetki; yeni bir anayasa yapma (asli) ve mevcut bir anayasada değişiklik yapma (tali) olarak ikiye ayrılmaktadır. Tali kurucu iktidarın "hukuki ve sınırlı" bir yetki olarak tanımlanması, onu asli kurucu iktidarın hukuk dışı ve sınırsız yapısından ayıran en temel ölçüttür. Bu teorik çerçeveden hareketle, tali kurucu iktidarın yetki kullanımı ve hukuki mahiyeti hakkında aşağıdaki analizlerden hangisi en doğrudur?
- Tali kurucu iktidar, meşruiyetini ve yetkisini mevcut anayasanın değiştirme maddesinden aldığı için hem usul (şekli) hem de içerik (maddi/değiştirilemez maddeler) sınırlarıyla bağlıdır; bu sınırların ihlali, yapılan işlemin hukuki geçerliliğini ortadan kaldırarak onu fiili bir duruma dönüştürür.Answer
- BTali kurucu iktidar, asli kurucu iktidar tarafından oluşturulan hukuk boşluğunu dolduran ilk irade olduğu için, anayasanın değiştirilemez hükümlerini dahi demokratik çoğunluk kararıyla ilga etme yetkisine sahiptir.
- CTali kurucu iktidarın tek sınırı, anayasa değişikliği için öngörülen nitelikli çoğunluk gibi şekli (usuli) kurallardır; anayasa metninde yer alan içeriksel yasaklar bu iktidarın egemenlik hakkını kısıtlayamaz.
- DTali kurucu iktidar, asli kurucu iktidarın aksine hukuk dışı ve fiili bir güçtür; bu nedenle meşruiyetini mevcut anayasadan değil, toplumsal bir uzlaşı veya ihtilal sonucunda oluşan yeni iradeden alır.
- ETali kurucu iktidarın yaptığı anayasa değişiklikleri, asli kurucu iktidarın 'kurucu' niteliğine ortak olduğu için, her türlü yargısal denetimden ve anayasal sınırlandırmadan mutlak surette muaftır.
Answer
Doğru cevap, tali kurucu iktidarın meşruiyetini mevcut anayasadan alması nedeniyle hem usul hem de içerik sınırlarıyla bağlı olduğunu ve bu sınırların aşılmasının işlemi hukuki olmaktan çıkarıp fiili bir duruma dönüştüreceğini belirten seçenektir.
Doğru seçenek, tali kurucu iktidarın özünü en isabetli şekilde açıklar. Tali kurucu iktidar, anayasada belirtilen usul ve içerik kurallarına uymak zorundadır çünkü yetkisini o metinden alır. Eğer bu sınırları (örneğin değiştirilemez ilk üç maddeyi) aşmaya çalışırsa, artık anayasal bir yetkiyi değil, anayasayı ortadan kaldıran fiili bir gücü temsil eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Tali Kurucu İktidarın Hukuki ve Sınırlı Niteliği
Hints
1
İktidarın meşruiyetini 'nereden' aldığına odaklanın: Bir metinden mi alıyor yoksa metni kendisi mi yaratıyor?
2
Tali kurucu iktidar 'kurulmuş' (constitué) bir güçtür. Kurulmuş güçler, kendilerini kuran iradenin (anayasanın) koyduğu kurallara uymakla yükümlüdür.
3
Mevcut anayasada 'değiştirilemez' olarak belirtilen bir maddeyi değiştirmek isteyen irade, anayasanın dışına çıkmış demektir. Bu durumda irade artık 'hukuki' (tali) olmaktan çıkar.
Practice More
Asli kurucu iktidarın hangi somut olaylar (darbe, devrim, savaş sonrası) sonucunda ortaya çıktığını ve neden 'fiili' bir güç olarak tanımlandığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s