Question

Difficulty: HardWilson İlkeleri ve Paris Barış Konferansı

I. Dünya Savaşı'nın ardından toplanan Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri; Wilson İlkeleri'nde yer alan "ulusların kendi kaderini tayin hakkı (self-determinasyon)" ve "bölgesel barış ve güvenliğin korunması" ilkelerini öne sürerek İzmir ve çevresinin Yunanistan tarafından işgal edilmesine onay vermişlerdir.

İtilaf Devletleri'nin bu kararı ve konferans sürecindeki diplomatik tutumları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kararın ve sürecin ortaya çıkardığı durumlardan biri değildir?

  1. A
    İtilaf Devletleri'nin savaş devam ederken İtalya ile imzaladığı Saint-Jean de Maurienne Gizli Antlaşması'nın fiilen geçersiz kılınması
  2. B
    Doğu Akdeniz'deki hâkimiyet mücadelesi nedeniyle İtilaf bloğu içerisinde ilk kez belirgin bir diplomatik ve siyasi görüş ayrılığının ortaya çıkması
  3. C
    Anadolu'da işgallerin geçici bir asayiş tedbiri olmayıp kalıcı bir ilhak amacı taşıdığının anlaşılmasıyla Kuvayımilliye direnişinin kitleselleşmesi
  4. ABD'nin, ilkelerinin ihlal edilmesi karşısında Monroe Doktrini'ni feshederek Anadolu'daki işgallere fiilen askeri birlikleriyle müdahil olmasıAnswer
  5. E
    İtilaf Devletleri'nin self-determinasyon prensibini sahte nüfus raporları üzerinden kendi emperyalist hedefleri doğrultusunda araçsallaştırması

Answer

ABD'nin, ilkelerinin ihlal edilmesi karşısında Monroe Doktrini'ni feshederek Anadolu'daki işgallere fiilen askeri birlikleriyle müdahil olması
Doğru yanıtta ifade edilen durum tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz. ABD Başkanı Woodrow Wilson'ın ortaya koyduğu 14 İlke, Paris Barış Konferansı'nda İngiltere ve Fransa tarafından çeşitli kavramsal kılıflarla (manda-himaye, tamirat bedeli, sahte nüfus raporları) fiilen etkisizleştirilmiştir. Ancak ABD yönetimi bu duruma askeri birlikleriyle müdahale etmemiş, tam tersine ABD Senatosu barış antlaşmalarını ve Milletler Cemiyeti paktını onaylamayarak ülkeyi Avrupa diplomasisinden uzaklaştıran 'Monroe Doktrini'ne (Yalnızlık Politikası) geri döndürmüştür.

Step-by-Step Solution

1
Paris Barış Konferansı'nda İzmir'in Yunanistan'a bırakılması kararının arka planını ve İtilaf Devletleri arası etkilerini analiz etmek
İngiltere, Doğu Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine kukla bir Yunanistan istemiş; bu durum Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'nı hükümsüz kılmış ve İtilaf bloğundaki ilk büyük çatlağı (İtalya-İngiltere ayrışması) doğurmuştur.
Gizli antlaşmaların revize edilmesi ve İtilaf Devletleri arası çıkar çatışmalarının tespiti için bu adım gereklidir.
2
Kararın Türk bağımsızlık mücadelesi ve sahadaki direniş üzerindeki yansımasını değerlendirmek
İzmir'in işgali halk nezdinde Mondros'un yarattığı teslimiyet havasını dağıtmış, işgallerin kalıcı ilhak niteliğini ortaya koyarak Kuvayımilliye'nin ve Müdafaa-i Hukuk hareketinin kitleselleşmesini sağlamıştır.
Milli Mücadele'nin psikolojik ve askeri örgütlenme aşamasını anlamak için bu değerlendirme zorunludur.
3
Wilson İlkeleri'nin konferanstaki akıbetini ve ABD'nin takındığı dış politika tutumunu irdelemek
Wilson İlkeleri (savaş tazminatı yasağı, self-determinasyon, gizli diplomasi yasağı) İngiltere ve Fransa tarafından 'manda-himaye', 'tamirat bedeli' ve sahte nüfus raporlarıyla delinmiştir. ABD bu duruma askeri bir müdahaleyle karşılık vermemiş; ABD Kongresi/Senatosu Versay Antlaşması ve Milletler Cemiyeti'ni onaylamayarak geleneksel 'Yalnızlık Politikası'na (Monroe Doktrini) geri dönmüştür.
ABD'nin uluslararası politikadaki konumunu ve Monroe Doktrini'nin geçerliliğini saptamak için bu analiz esastır.

Key Concept

Paris Barış Konferansı'nda Wilson İlkeleri'nin emperyalist çıkarlarla manipüle edilmesi, İzmir'in Yunanistan'a verilmesiyle İtilaf bloğunda çatlak oluşması ve ABD'nin Monroe Doktrini'ne geri dönmesi

Hints

1
I. Dünya Savaşı sonrasında ABD'nin Avrupa diplomasisi karşısında geleneksel dış politikasına dönüp dönmediğini düşününüz.
2
Monroe Doktrini, ABD'nin Avrupa'nın iç işlerine ve sömürge paylaşımına askeri/siyasi olarak karışmamasını (Yalnızlık Politikası) öngören temel dış politika çizgisidir.
3
Paris Barış Konferansı sonrasında ABD Senatosu antlaşmaları onaylamamış ve ABD askeri olarak Anadolu işgallerine kesinlikle katılmamıştır.

Practice More

Wilson İlkeleri'nin 12. maddesi ile Amiral Bristol Raporu ve General Harbord Raporu arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Seçeneklerde yer alan dış politika doktrinlerini ve uluslararası tepkileri eleyerek ilerleyebilirsiniz. Saint-Jean de Maurienne'in iptali, İtalya ile yaşanan çatlak, Kuvayımilliye'nin kuruluşu ve nüfus tahrifatı bilinen temel olgulardır; ABD'nin Anadolu'ya fiili askeri müdahalesi ise tarihsel bir yanılgıdır.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question