Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Dağları

Türkiye'de dağların kıyı çizgisine göre uzanış doğrultusu ve yükseltisi; bölge ekonomisinden iklim özelliklerine, ulaşımdan yerleşme dokusuna kadar geniş bir yelpazede belirleyici rol oynamaktadır. Özellikle Doğu Karadeniz sıradağlarının (Kaçkar Dağları) kıyıya paralel uzanması ve kıyıdan itibaren aniden yükselmesi bölgede kendine has coğrafi sonuçlar doğurmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Doğu Karadeniz'deki bu dağlık yapının doğrudan bir sonucu olarak değerlendirilemez?

  1. A
    Kıyı ile iç kesimler arasında iklim ve bitki örtüsü bakımından belirgin farkların oluşması
  2. B
    Ulaşımın zorlaşması ve iç kesimlerle bağlantının ancak Zigana ve Kop gibi geçitler yardımıyla sağlanabilmesi
  3. C
    Denizel hava kütlelerinin yamaç boyunca yükselerek bol miktarda orografik yağış bırakması
  4. Limanların hinterlandının (art bölge) geniş olması ve kıyı boyunca büyük delta ovalarının oluşmasıAnswer
  5. E
    Kıyı derinliğinin fazla olmasına bağlı olarak boyuna kıyı tipinin ve falez (yalıyar) oluşumlarının görülmesi

Answer

Limanların hinterlandının geniş olması ve kıyı boyunca büyük delta ovalarının oluşması Doğu Karadeniz Dağları'nın kıyıya paralel ve yakın uzanmasının bir sonucu değildir.
Doğu Karadeniz'de Kaçkar Dağları gibi yüksek sıradağlar kıyıya paralel ve çok yakın uzandığı için limanların iç kesimlerle ulaşımı kısıtlıdır (dar hinterland). Ayrıca deniz aniden derinleştiği için akarsuların delta oluşturması zordur. Bu özellikler Ege gibi dağların dik uzandığı veya Orta Karadeniz gibi dağların alçak/geride olduğu bölgelere aittir.

Step-by-Step Solution

1
Dağların uzanışının kıyı özelliklerine etkisini analiz etme
Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel ve çok yakın (hemen kıyı gerisinde) yükselir.
Bu durum kıta sahanlığının (self alanı) son derece dar olmasına yol açar.
2
Liman ve hinterland ilişkisini değerlendirme
Dağlar ulaşımı engellediği için limanların art bölgesi (hinterland) dardır.
Hinterlandın geniş olması için dağların kıyıya dik uzanması veya kıyının gerisinde alçak olması gerekir (Orta Karadeniz - Samsun örneği gibi).
3
Yer şekli oluşumlarını kontrol etme
Kıyı derin olduğu için akarsuların getirdiği alüvyonlar birikip delta oluşturamaz; bunun yerine dalga aşındırmasıyla falezler oluşur.
Delta oluşumu için sığ deniz (geniş kıta sahanlığı) gereklidir.

Key Concept

Dağların Uzanış Doğrultusunun Kıyı Şeridine Etkileri

Hints

1
Karadeniz limanlarından hangisinin (örneğin Samsun ve Trabzon) iç kesimlerle ulaşımının daha kolay olduğunu düşünün.
2
Bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için denizin sığ olması ve kıta sahanlığının geniş olması gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Türkiye'deki dağların uzanışının Marmara ve Ege kıyılarındaki etkilerini Doğu Karadeniz ile kıyaslayarak çalışın.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question