Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye'nin jeolojik geçmişi incelendiğinde, arazisinin büyük bir kısmının yakın jeolojik zamanlarda (Senozoyik) şekillendiği, ancak bazı bölgelerde oldukça yaşlı kütlelerin de bulunduğu görülmektedir. Türkiye'nin bugünkü genel topografik ana hatlarının ve jeolojik yapısının oluşum süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha eski bir jeolojik zamanda gerçekleşmiştir?

  1. A
    Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'ın Alp-Himalaya kıvrım sistemine bağlı olarak yükselmesi
  2. Zonguldak, Menderes ve Yıldız Dağları çevresindeki masif arazilerin temel yapısının oluşmasıAnswer
  3. C
    Anadolu Yarımadası'nın epeirojenik hareketlerin etkisiyle toptan yükselerek bugünkü ortalama yükseltisine ulaşması
  4. D
    Linyit, bor, petrol ve tuz gibi yeraltı kaynaklarının geniş havzalarda birikim süreçlerinin tamamlanması
  5. E
    Egeid karasının çökmesi ve İstanbul-Çanakkale Boğazları'nın oluşumuyla denizlerin bugünkü sınırlarına yaklaşması

Answer

Zonguldak, Menderes ve Yıldız Dağları çevresindeki masif arazilerin temel yapısının oluşması seçeneği, I. Jeolojik Zaman'a (Paleozoik) ait olduğu için diğerlerinden daha eskidir.
Masif araziler (Yıldız Dağları, Menderes, Kırşehir, Bitlis gibi), Türkiye'nin jeolojik temelini oluşturan ve Paleozoik (I. Zaman) döneminde sertleşmiş olan en eski kütlelerdir. Diğer seçeneklerde yer alan Alp orojenezi, linyit yatakları, toptan yükselme ve boğazların oluşumu gibi olaylar çok daha yakın bir jeolojik devir olan Senozoyik (III. ve IV. Zaman) içerisinde meydana gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki olayların ait olduğu jeolojik zamanları belirle.
Alp orojenezi (III), Masifler (I), Toptan yükselme (III-IV), Linyit/Bor (III), Boğazlar (IV).
Türkiye'nin jeolojik kronolojisini analiz etmek için olay-zaman eşleştirmesi yapılmalıdır.
2
Belirlenen zamanları kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sırala.
Paleozoik (I) < Tersiyer (III) < Kuvaterner (IV).
Hangi olayın 'daha eski' olduğunu bulmak için jeolojik cetveldeki konumlarına bakılmalıdır.
3
En eski zaman dilimine (I. Zaman) denk gelen seçeneği işaretle.
Masif arazilerin oluşumu I. Zaman'a aittir.
Masifler, Türkiye arazisinin çekirdeklerini oluşturan en yaşlı yapılardır.

Key Concept

Jeolojik Zamanlar ve Türkiye'nin Oluşumu

Hints

1
Türkiye arazisinin büyük çoğunluğu 'genç' yapılıdır, ancak 'masif' adı verilen çok eski adacıklar üzerinde yükselmiştir.
2
Taş kömürü ve masif kütleler I. Zaman'a (Paleozoik); linyit, bor, tuz ve ana dağ kuşakları III. Zaman'a (Tersiyer) aittir.
3
Seçeneklerdeki boğazlar ve Ege Denizi en yeni (IV. Zaman), masifler ise en eski (I. Zaman) oluşumlardır.

Practice More

Masif arazilerin Türkiye'nin deprem risk haritası üzerindeki etkilerini ve dağılışını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Zamanları eşleştirirken 'Enerji Kaynağı' yöntemini kullanabilirsiniz: Taş kömürü varsa I. Zaman, Linyit/Bor varsa III. Zaman'dır. Masifler ise her zaman I. Zaman'ın temsilcisidir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

More questions from this topic