Question

Difficulty: Very hardErozyon ve Heyelan

Türkiye'de özellikle Karadeniz kuşağı gibi eğimin fazla, yağış miktarının yüksek olduğu ve killi tabakaların eğim doğrultusunda uzandığı sahalarda erozyonu önlemek amacıyla yapılan bazı uygulamalar, jeolojik yapıya bağlı olarak heyelan riskini artırabilmektedir.

Buna göre, bu tür sahalarda uygulanan aşağıdaki yöntemlerden hangisinin, yüzey sularının akış hızını keserek erozyonu azaltmasına karşın, toprağın derinliklerine su sızmasını kolaylaştırarak heyelan olayını tetikleme riski en yüksektir?

  1. A
    Mevcut bitki örtüsünün korunması ve ağaçlandırma yapılması
  2. Yamaçlarda taraçalar (sekiler) oluşturulmasıAnswer
  3. C
    Nadas uygulaması yerine nöbetleşe ekim yapılması
  4. D
    Meralarda aşırı otlatmanın engellenmesi
  5. E
    Tarlaların eğime dik yönde sürülmesi

Answer

Yamaçlarda taraçalar (sekiler) oluşturulması uygulaması, erozyonu önlemede başarılı olsa da killi ve eğimli yapılarda heyelan riskini artırabilir.
Yamaçlarda taraçalar oluşturulması, yamacın eğimini basamaklar şeklinde değiştirerek yüzey akışına geçen suların hızını azaltır ve bu sayede erozyonu engeller. Ancak bu basamaklarda biriken suların zemine sızma miktarı artar. Killi tabakaların eğim doğrultusunda uzandığı sahalarda, derine sızan bu sular killi yapıyı kayganlaştırır ve sürtünmeyi azaltarak büyük kütlelerin heyelan şeklinde aşağı kaymasına neden olur. Bu nedenle bu tür hassas zeminlerde taraçalama yapılması risklidir.

Step-by-Step Solution

1
Arazinin özelliklerini analiz etme
Eğimli, bol yağışlı, killi zemin ve tabakaların eğime paralel uzandığı bir yapı tespit edildi.
Bu koşullar Türkiye'de, özellikle Doğu Karadeniz'de heyelan için en uygun zemini hazırlar.
2
Erozyon önlemlerinin etkisini değerlendirme
Taraçalama (seki yapma) yöntemi, yamaçtaki dikliği basamaklar haline getirerek suyun hızını keser ve toprağın süpürülmesini engeller.
Yüzey akış hızının düşmesi, erozyonun ana mekanizmasını durdurur.
3
Heyelan mekanizması ile ilişki kurma
Basamaklarda (taraçalarda) hızı kesilen su, toprakta daha uzun süre kalarak derine sızar. Killi tabaka suyu emerek şişer ve kayganlaşır.
Tabakalar eğim yönünde uzandığı için, üstteki kütle ağırlaşan ve kayganlaşan bu yüzey üzerinde kolayca aşağı kayar.

Key Concept

Erozyon ve heyelan önlemlerinin arazi yapısına göre farklı sonuçlar doğurması

Hints

1
Erozyon bir yüzey süpürülmesidir, heyelan ise derin bir kütle hareketidir.
2
Biriken suyun toprağın derinliklerine sızması, killi tabakaları kayganlaştırarak heyelanı hızlandırır.
3
Hangi yöntem suyun akıp gitmesini engelleyip onu toprak yüzeyinde daha fazla bekletir?

Practice More

Karadeniz Bölgesi'nde heyelanların en çok ilkbahar mevsiminde görülmesinin nedenini (kar erimeleri ve suya doygunluk) inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question