Examkin

Question

Difficulty: EasyBuzul Şekilleri

Anadolu yarımadasında yeryüzünü şekillendiren dış etmenler arasında etki alanı en sınırlı olanı buzullardır. Çoğunlukla yüksek dağlık bölgelerde gözlemlenen bu yeryüzü şekilleri, günümüzde varlığını sürdüren aktif buzullardan çok, Pleistosen (Buzul Çağı) döneminde yaşanan iklim değişimlerinin mirasıdır.

Türkiye'deki sirk gölleri, hörgüç kayalar, buzul vadileri ve moren örtüleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. Yüksek kesimlerde bu şekillerin görülmesi, matematik konumdan ziyade yükselti faktörünün (özel konum) bir sonucudur.Answer
  2. B
    Türkiye'de buzul şekillerine rastlanmasının temel nedeni, mutlak konum gereği kutup kuşağına yakın olmamızdır.
  3. C
    Günümüzde izleri görülen buzul vadileri, ilk olarak I. Jeolojik Zaman'daki (Paleozoik) şiddetli tektonik hareketlerle oluşmuştur.
  4. D
    Anadolu'daki sirk çanakları ve moren depoları, III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) deniz seviyesinde meydana gelmiştir.

Answer

Yüksek kesimlerde bu şekillerin görülmesi, matematik konumdan ziyade yükselti faktörünün (özel konum) bir sonucudur.
Türkiye, matematik konumu gereği ılıman orta kuşakta yer alır; bu nedenle buzulların yeryüzünü şekillendirici etkisi diğer dış kuvvetlere kıyasla en azdır. Dağlık alanlarda sirk gölü, hörgüç kaya, buzul vadisi ve moren gibi aşınım/birikim şekillerine rastlanması, ülkenin kutuplara yakınlığıyla (matematik konum) değil, arazinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliğinin fazla olmasıyla (özel konum) doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Soru metnindeki temel kavramları analiz et.
Anadolu'da buzulların etki alanının dar olduğu, aktif buzullardan çok Pleistosen (Kuvaterner) dönemi izlerinin bulunduğu tespit edilir.
Türkiye'deki buzul aşındırma ve biriktirme şekillerinin (sirk gölü, hörgüç kaya, moren) oluşum mekanizmasını anlamak için.
2
Matematik ve özel konum kavramlarını buzul şekilleriyle ilişkilendir.
Türkiye orta kuşakta (matematik konum) yer aldığı için buzulların deniz seviyesine inmesi beklenmez. Buzul şekillerine sadece yüksek dağlarda rastlanması özel konum (yükselti) ile ilgilidir.
Seçeneklerdeki konum faktörlerinin doğruluk payını değerlendirmek için.
3
Jeolojik zamanlar ile buzul şekillerinin oluşum dönemini karşılaştır.
Türkiye'deki belirgin buzul şekillerinin I. veya III. Jeolojik Zaman'da değil, IV. Jeolojik Zaman'da (Kuvaterner) oluştuğu hatırlanır ve ilgili hatalı seçenekler elenir.
Jeolojik dönemler ile yeryüzü şekilleri arasındaki eşleştirme hatalarını tespit etmek için.
4
Doğru seçeneği belirle.
Buzul şekillerinin varlığının özel konum şartlarının (yükselti) bir sonucu olduğu yargısına ulaşılır.
Enlem etkisine rağmen dağların yüksek kesimlerinde buzul izlerine rastlanmasını açıklayan en doğru ifade olduğu için.

Key Concept

Türkiye'de buzul şekillerinin dağılışı ve oluşum nedenleri

Hints

1
Türkiye'nin Ekvator ile Kutuplar arasındaki yerini (matematik konumunu) düşünerek, buzulların tüm ülkeyi kaplayıp kaplayamayacağını değerlendirin.
2
Sirk gölü, hörgüç kaya ve moren (buzultaş) gibi şekillerin oluştuğu dönemin I. veya III. zaman değil, IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner) olduğunu hatırlayın.
3
Orta kuşakta yer alan Türkiye'nin yüksek dağlarında buzul şekillerine rastlanması enlemle değil, doğrudan arazinin deniz seviyesinden yüksek olmasıyla (özel konum) ilgilidir.
Estimated Time:45s
Rate this question

Topics

Buzul Şekilleri

More questions from this topic