Anadolu levhasının Neojen döneminden itibaren günümüzdeki morfotektonik karakterini kazandığı süreç incelendiğinde; Doğu Anadolu'nun şiddetli bir daralma ve dikey yönde yükselmeye maruz kaldığı, buna karşın Batı Anadolu'nun eş zamanlı olarak kuzey-güney yönlü bir gerilme rejimine girerek çöküntü hendekleri (grabenler) ile şekillendiği görülür.
Anadolu'nun bu iki bölgesi arasındaki yapısal zıtlığın (doğuda sıkışma ve dikey yükselme, batıda genişleme ve kırılma) temel jeodinamik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- ADoğu Anadolu'nun temelinde yer alan Paleozoik yaşlı masif kütlelerin, Batı Anadolu'dakilere oranla daha dirençli ve kalın olması
- Arap levhasının kuzeye ilerleyişiyle Doğu Anadolu'da oluşan sıkışma enerjisinin, Anadolu levhasının batıya doğru 'kaçış' (tektonik kaçış) hareketi yapmasına ve bu hareketin Ege bölgesinde gerilmelere yol açmasıAnswer
- CBatı Anadolu'da Jeolojik Zaman başında yaşanan epirojenik alçalma hızının, denizel tortullaşma kapasitesini doğuya göre daha erken doygunluğa ulaştırması
- DTethys Denizi tabanındaki okyanusal kabuğun Doğu Anadolu altında daha dik bir açıyla dalması, Batı Anadolu'da ise dalma-batma sürecinin tamamen durmuş olması
- EKuzey Anadolu Dağ Kuşağı'nın Zaman sonundaki toptan yükselme sırasında Batı Anadolu'daki kıvrım sistemlerinin hareket alanını fiziksel olarak sınırlaması
Answer
Arabistan levhasının kuzeye doğru hareket ederek Anadolu'yu sıkıştırması sonucu oluşan 'tektonik kaçış' mekanizması, doğuda yükselmeye batıda ise genişlemeye neden olmuştur.
Anadolu'nun jeodinamik evrimindeki en önemli olaylardan biri, Arap levhasının kuzeye baskısıyla Anadolu'nun batıya doğru kaymasıdır. Bu hareket, çarpışmanın merkezi olan doğuda şiddetli yükselmeye, batıya doğru itilen bloğun serbest kalmasıyla ise Batı Anadolu'da gerilme ve genişleme (grabenleşme) süreçlerine yol açmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Tektonik Kaçış ve Anadolu'nun Batıya Hareketi
Hints
1
Anadolu'yu güneyden ve kuzeyden sıkıştıran devasa levhaları hatırlayın.
2
Bir cismi iki yanından sıkıştırdığınızda, cismin sıkışmayan tarafa doğru fırlamasına (kaçışına) benzer bir durum Türkiye için de geçerlidir.
3
Arap levhası Doğu Anadolu'yu doğrudan iterken, Anadolu bloğu Kuzey Anadolu Fayı boyunca batıya doğru kayar; bu kayma Batı Anadolu'da 'açılmaya' sebep olur.
Practice More
Anadolu'nun batıya kaçışının Kuzey Anadolu Fayı (KAF) üzerindeki deprem karakteristiklerine etkisini inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Sıkışma (compression) ve Gerilme (extension) rejimlerini bir kağıdı iki elinizle sıkıştırırken bir yandan da bir kenarını boşluğa doğru ittiğinizi hayal ederek görselleştirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s