Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Jeopolitik Konumu

Jeopolitik konum; bir ülkenin sahip olduğu fiziki ve beşerî coğrafya özelliklerinin, o ülkenin dış siyasetindeki gücü ve dünya üzerindeki stratejik yeri üzerindeki etkisidir. Türkiye'nin jeopolitik konumu; sadece sabit fiziki unsurlardan değil, aynı zamanda değişen siyasi ve ekonomik dengelerden de beslenmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin jeopolitik önemini belirleyen bölgesel veya siyasi faktörlerden biri olarak değerlendirilemez?

  1. A
    Hazar ve Orta Doğu enerji kaynaklarının Batı pazarlarına ulaştırılmasında güvenli bir terminal ve geçiş güzergâhı olması
  2. B
    İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerindeki egemenliği sayesinde Karadeniz havzası güvenliğinde kilit rol oynaması
  3. C
    Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu gibi siyasi ve askeri kriz potansiyeli yüksek bölgelerin merkezinde bir istikrar unsuru olması
  4. Kuzey Yarım Küre'nin Orta Kuşağı'nda yer alması nedeniyle yıl içerisinde dört mevsimin belirgin olarak yaşanmasıAnswer
  5. E
    NATO ve G20 gibi küresel ölçekteki askeri ve ekonomik örgütlerde stratejik bir ortak olarak kabul görmesi

Answer

Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'nin Orta Kuşağı'nda yer alması nedeniyle yıl içinde dört mevsimin belirgin yaşanması, jeopolitik bir unsur değil, mutlak (matematik) konumun iklimsel bir sonucudur.
Dört mevsimin belirgin yaşanması, Türkiye'nin 36∘−42∘36^\circ-42^\circ Kuzey paralelleri arasında bulunmasının (orta kuşak) bir sonucudur. Bu durum, matematik konum ile açıklanan iklimsel bir özellik olup, enerji yolları, boğazlar veya bölgesel siyasi krizler gibi doğrudan dış politikayı ve stratejik gücü şekillendiren jeopolitik bir unsur değildir.

Step-by-Step Solution

1
Jeopolitik kavramının kapsamını belirle.
Jeopolitik; coğrafi özelliklerin dış politika, strateji ve uluslararası güç dengeleri üzerindeki etkisidir.
Sorunun hangi tür coğrafi sonuçları (siyasi/stratejik vs. matematiksel/iklimsel) aradığını anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki unsurları türlerine göre sınıflandır.
Enerji koridoru, boğazlar, kriz bölgelerine komşuluk ve uluslararası üyelikler 'Özel Konum' ve 'Jeopolitik' ile ilgilidir. Mevsimlerin yaşanması ise 'Enlem' ile ilgilidir.
KPSS Coğrafya sorularında jeopolitik önem genellikle özel konum sonuçları üzerinden test edilir.
3
Doğrudan jeopolitik etkisi olmayan faktörü saptayarak sonucu doğrula.
Dört mevsim yaşanması tarım ve turizm gibi alanları etkilese de bir ülkenin dünya siyasetindeki stratejik gücünü (jeopolitiğini) doğrudan belirleyen bölgesel bir faktör değildir.
Matematik konum sonuçları (enlem ve boylam etkileri) jeopolitik analizlerde birincil değişken olarak kabul edilmez.

Key Concept

Jeopolitik Konum Analizi: Mutlak Konum vs. Özel Konum Sonuçları

Hints

1
Jeopolitik önem, bir yerin dünya siyasetindeki 'stratejik değeri' ile ilgilidir.
2
Bir özelliğin enlem veya boylam (matematik konum) sonucu olup olmadığını kontrol edin.
3
Dört mevsim yaşanması, Türkiye'nin orta kuşakta bulunmasının doğal bir sonucudur ve dış politika ile doğrudan bir bağı yoktur.

Practice More

Türkiye'nin jeopolitik konumunda 'değişmeyen' (fiziki) ve 'değişen' (siyasi/beşerî) unsurlar arasındaki farkları çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Şu soruyu sorabilirsiniz: 'Bu özellik Türkiye'nin bir komşusuyla olan ilişkisini veya bir dünya gücüyle olan pazarlık gücünü doğrudan etkiler mi?' Enerji yolları ve boğazlar etkilerken, mevsimlerin yaşanması doğrudan etkilemez.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeopolitik Konumu

More questions from this topic