Examkin

Question

Difficulty: MediumGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

İtilaf Bloku'nun Osmanlı topraklarını kendi aralarında taksim etmek amacıyla masa başında kurguladığı paylaşım tasarıları; savaşın seyri, uluslararası dengeler ve müttefikler arası çıkar çatışmaları neticesinde başlangıçtaki haliyle uygulanamamış ve önemli revizyonlara uğramıştır.

Bu paylaşım planlarının hayata geçirilememesinde ve içeriğinin değişmesinde;
I. Bolşevik İhtilali'nin ardından yeni Rus yönetiminin gizli diplomasi belgelerini "Sarı Kitap" ile dünya kamuoyuna açıklaması,
II. Wilson İlkeleri'nde açık diplomasi kuralının benimsenmesi ve gizli mutabakatların geçersiz sayılması,
III. Paris Barış Konferansı'nda Doğu Akdeniz dengeleri gözetilerek Batı Anadolu'nun İtalya yerine Yunanistan'a verilmesi

gelişmelerinden hangileri doğrudan etkili olmuştur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    I ve II
  3. C
    I ve III
  4. I, II ve IIIAnswer
  5. E
    II ve III

Answer

I, II ve III öncüllerinde verilen gelişmelerin tamamı gizli antlaşmaların hayata geçirilememesinde ve paylaşım tasarılarının değişmesinde doğrudan etkili olmuştur.
İtilaf Devletleri'nin savaş sırasında imzaladığı gizli antlaşmalar (İstanbul, Londra, Sykes-Picot, Petrograd, St. Jean de Maurienne) üç temel gelişmeyle uygulanamamış ve değişmiştir: Birincisi, 1917 Bolşevik İhtilali ile Rusya savaştan çekilmiş, gizli belgeleri dünya kamuoyuna duyurarak Rusya'ya ayrılan payların paylaşımını kriz haline getirmiştir. İkincisi, 1918 Wilson İlkeleri açık diplomasiyi savunarak gizli antlaşmaları geçersiz kılmış, devletleri manda modeline yönlendirmiştir. Üçüncüsü, 1919 Paris Barış Konferansı'nda İngiltere'nin baskısıyla İzmir ve Batı Anadolu'nun İtalya yerine Yunanistan'a devredilmesi gizli mutabakatları fiilen bozmuştur. Dolayısıyla her üç öncül de doğrudan etkilidir.

Step-by-Step Solution

1
I. öncülün gizli antlaşmalar üzerindeki etkisini değerlendirme
1917 Bolşevik İhtilali sonrası Çarlık Rusyası savaştan çekilmiş ve imzalanan gizli antlaşmaları 'Sarı Kitap' adlı eserle ifşa etmiştir. Rusya'ya vadedilen Boğazlar ve Doğu Anadolu paylaşılamamış, İtalya ile yapılan St. Jean de Maurienne Antlaşması Rus onayı olmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılmıştır.
Çarlık Rusyası'nın çekilmesi İtilaf Bloku'nun orijinal paylaşım dengesini doğrudan bozmuştur.
2
II. öncülün uluslararası diplomasiye etkisini analiz etme
Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Gizli diplomasiye son verilecek, açık barış antlaşmaları yapılacak' ve 'Milletler kendi kaderini tayin edecek' kararları, gizli antlaşmaların uluslararası meşruiyetini yok etmiştir. İtilaf Devletleri açık ilhak yerine manda ve himaye sistemine yönelmek zorunda kalmıştır.
ABD'nin ortaya koyduğu prensipler İtilaf Devletleri'nin gizli tasarılarını revize etmelerini zorunlu kılmıştır.
3
III. öncülün sahadaki paylaşım krizine etkisini inceleme
Gizli St. Jean de Maurienne Antlaşması ile İzmir ve çevresi İtalya'ya bırakılmışken; Paris Barış Konferansı'nda (1919) İngiltere Doğu Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine kukla bir Yunanistan görmeyi tercih etmiş ve bu bölgeyi Yunanistan'a vermiştir. Bu durum İtilaf Devletleri arasındaki ilk büyük görüş ayrılığına ve gizli antlaşma hükmünün çiğnenmesine yol açmıştır.
İtilaf Devletleri arasındaki çıkar çatışması gizli antlaşma maddelerinin doğrudan değiştirilmesine neden olmuştur.

Key Concept

I. Dünya Savaşı Gizli Paylaşım Antlaşmalarının Geçersizleşme ve Değişme Süreci

Hints

1
İtilaf Devletleri'nin savaş sırasında yaptığı planların savaştan sonra Sevr Antlaşması'na kadar geçen süreçte neden birebir uygulanamadığını düşününüz.
2
Rusya'nın savaştan çekilip antlaşmaları ifşa etmesi, ABD'nin gizli diplomasiye karşı çıkması ve İngiltere'nin Batı Anadolu'da İtalya'yı dışlayıp Yunanistan'ı öne sürmesi faktörlerini inceleyiniz.
3
Öncüllerde verilen gelişmelerin tamamı gizli antlaşmaların orijinal metinlerinin bozulmasına ve uygulanamamasına zemin hazırlamıştır.

Practice More

St. Jean de Maurienne Antlaşması'nın Paris Barış Konferansı'nda geçersiz sayılma gerekçesi ve İtalya'nın bu duruma gösterdiği tepkiler üzerine pratik yapabilirsiniz.

Alternative Method

Gizli antlaşmaların aktörleri (Rusya, İtalya, İngiltere, Fransa) ve savaş sonu masası (Paris Barış Konferansı, Wilson İlkeleri) karşılaştırıldığında; Rusya'nın saf dışı kalması, İtalya'nın aldatılması ve ABD'nin açık diplomasi baskısı üçlü sacayağını oluşturur.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Gizli (Paylaşım) Antlaşmaları

More questions from this topic