Türkiye'de karstik topoğrafyanın gelişimi; kayaç yapısı, iklim özellikleri ve tektonik hareketler gibi faktörlerden etkilenmektedir. Ülkemiz, hem karstik aşınım hem de karstik birikim şekilleri bakımından oldukça zengin bir çeşitliliğe sahiptir.
Buna göre, Türkiye'deki karstik yer şekilleri ve dağılışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ABatı Toroslar'da kalker tabakalarının saf ve kalın olması, dikey yönde derinleşen mağara ve düden sistemlerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.
- BSivas, Erzincan ve Çankırı çevresinde, kalkere oranla daha kolay çözünebilen jips (alçı taşı) ve kaya tuzu karstına ait örnekler görülür.
- CPolyeler (karstik ovalar), karstik aşınım şekillerinin en büyüğüdür ve Türkiye'de en yaygın olarak Akdeniz Bölgesi'ndeki Göller Yöresi'nde bulunurlar.
- DObruklar, yer altındaki mağara tavanlarının çökmesiyle oluşan doğal kuyulardır ve son yıllarda Konya Ovası'nda sayıları artış göstermektedir.
- Travertenler, yer altı sularının içindeki kirecin yüzeye çıktığı alanlarda temas ettiği kayaçları aşındırması sonucu oluşan basamaklı yer şekilleridir.Answer
Answer
Travertenlerin kimyasal aşındırma değil, kimyasal biriktirme (çökelme) süreciyle oluştuğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, travertenleri bir 'aşınım' şekli olarak tanımladığı için yanlıştır. Travertenler, karstik kaynak sularının içindeki kalsiyum karbonatın karbondioksitin açığa çıkmasıyla yüzeyde birikmesi sonucu oluşan tipik bir karstik birikim (çökelme) şeklidir. Pamukkale (Denizli) bunun en güzel örneğidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karstik Birikim Şekilleri ve Oluşum Süreçleri
Hints
1
Yer şekillerini sınıflandırırken 'biriktirme' ve 'aşındırma' arasındaki temel farka odaklanın.
2
Traverten denildiğinde akla gelen Pamukkale'nin, kireçli suyun çökelmesiyle mi yoksa toprağın kazılmasıyla mı oluştuğunu düşünün.
3
Sivas'taki jips karstı ile Akdeniz'deki kalker karstı Türkiye'nin iki önemli karst tipidir ve her ikisi de mevcuttur.
Practice More
Karstik şekillerin oluşum sırasını (lapya > dolin > uvala > polye) ve karstik suların tarımda neden kısıtlı kullanıldığını (su sızması) tekrar edin.
Alternative Method
Eleme yöntemiyle ilerleyin: Sivas'ta jips olduğunu, Konya'da obruk olduğunu ve Toroslar'ın karstın merkezi olduğunu biliyorsanız, geriye kalan 'aşınım/birikim' ayrımı üzerindeki teknik hatayı fark edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s