Türkiye'de Madenler

Türkiye’de tarımsal verimliliği artırmak amacıyla kullanılan yapay gübre sanayisinde temel ham madde olarak tüketilen, ancak yerli rezervlerin ülke ihtiyacını karşılamada yetersiz kalması sebebiyle ithalat payı yüksek olan maden ve bu madenin en önemli çıkarım alanı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Türkiye, jeolojik oluşum süreci ve yer yapısının karmaşıklığı sayesinde maden çeşitliliği bakımından dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer almaktadır. Ülkemizde maden çeşitliliğinin ve rezervinin en yoğun olduğu coğrafi alan "Yukarı Fırat Bölümü"dür. Buna göre, bünyesinde barındırdığı farklı maden türleri bakımından Türkiye'de maden çeşitliliğinin en fazla olduğu il aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de maden işleme tesislerinin (izabe tesisleri) kuruluş yerleri belirlenirken; ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık ve ulaşım/pazarlama imkanları gibi temel stratejik kriterler dikkate alınmaktadır.

Bu kriterlerle ilgili hazırlanan bir coğrafi analizde şu tanımlamalar yapılmıştır:

- Kriter I: Maden cevherinin yüksek ısıda eritilmesi için ihtiyaç duyulan yüksek kaloriye sahip enerji kaynağına (taş kömürü vb.) doğrudan erişim.
- Kriter II: Yer şekillerinin engebeli olduğu veya iç pazara uzak sahalardan çıkarılan madenlerin, dış pazara açılması ve lojistik kolaylık için liman avantajına sahip alanlara taşınması.
- Kriter III: Taşıma maliyetini minimize etmek ve maden cevherini çıkarıldığı bölgede katma değere dönüştürmek amacıyla tesisin doğrudan rezerv alanına kurulması.

Buna göre, aşağıda verilen maden işleme tesisi ve kuruluş kriteri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin yer altı kaynaklarının dağılımı, sanayideki kullanımı ve dış ticaretteki yeri ile ilgili hazırlanan aşağıdaki bilgilerden hangileri coğrafi gerçeklerle tam olarak örtüşmektedir?

I. Türkiye'nin toplam maden ihracat gelirleri içinde ilk sırada mermer ve doğal taşlar yer almaktadır.
II. Jeolojik yapının karmaşıklığına bağlı olarak metalik maden çeşitliliğinin en fazla olduğu alan Yukarı Fırat Bölümü'dür.
III. Dünya rezervlerinin yaklaşık $\%73$'üne sahip olduğumuz bor minerallerinin en zengin yatakları Ankara'nın Beypazarı ve Kahramankazan ilçelerindedir.
IV. Alüminyumun ham maddesi olan boksit, çıkarıldığı Akdeniz Bölgesi'nden taş kömürü yataklarına yakınlığı sebebiyle Karabük'teki izabe tesislerine nakledilir.
V. Paslanmaz çelik üretiminde kullanılan kromun en önemli işleme tesisleri (ferrokrom), Elazığ ve Antalya'da bulunmaktadır.

Yukarıdaki numaralanmış bilgilerden hangileri doğrudur?

Türkiye, jeolojik yapısının çeşitliliği sayesinde maden türü bakımından zengin bir ülke olsa da bazı stratejik madenlerin rezervleri iç tüketimi karşılamaya yetmemektedir. Özellikle tarımsal faaliyetlerde verimliliği artırmak amacıyla kullanılan yapay gübre sanayisinin en temel hammaddesi olan bu maden, ülkemizde yalnızca Mardin'in Mazıdağı ilçesinde çıkarılmaktadır. Rezervlerin yetersizliği nedeniyle ihtiyacın büyük bir kısmı Fas, Tunus ve Cezayir gibi ülkelerden ithal edilmektedir.

Bu parçada sözü edilen maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de maden işleme tesislerinin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık ve ulaşım imkanları gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı madenler çıkarıldıkları bölgede işlenirken, bazıları ise hammadde kaynağına uzak ancak ulaşım veya enerji imkanları bakımından avantajlı bölgelere taşınmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen maden işleme tesisi ve bu tesisin yer seçiminde etkili olan temel faktör eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de özellikle Elazığ (Guleman) ve Muğla (Fethiye-Köyceğiz) çevresinde yoğun olarak çıkarılan, demir-çelik sanayisinde demirin sertleştirilmesinde ve paslanmaz çelik üretiminde kullanılan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de çıkarılan madenlerin kullanım alanları ve sanayideki işlevleri farklılık göstermektedir. Özellikle petrol ve doğal gaz sondaj kuyularının açılması sırasında, sondaj çamurunun yoğunluğunu artırmak ve basıncı dengelemek amacıyla kullanılan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, dünya bor minerali rezervlerinin yaklaşık $\%73$'üne sahip olup bu alanda dünya lideridir. Bor mineralleri ülkemizde çeşitli yataklardan çıkarılmakta ve işlenmektedir.

Buna göre, Türkiye'nin en önemli bor çıkarım sahalarından (ocak) biri olan 'Kırka' yatakları aşağıdaki illerin hangisinde yer almaktadır?

Türkiye, jeolojik yapısının çeşitliliği sayesinde maden rezervleri bakımından zengin bir ülkedir. Bazı madenler, sanayideki geniş kullanım alanları ve yüksek ihracat potansiyeli ile Türkiye ekonomisinde kritik bir öneme sahiptir. Özellikle seramik, cam, porselen ve boya sanayisinde kullanılan, Türkiye'nin dünya üretiminde ve ihracatında son yıllarda ilk sıralarda yer aldığı bu maden; Manisa, Aydın ve Muğla illerinde yoğun olarak çıkarılmaktadır.

Yukarıda özellikleri belirtilen maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de madenlerin dağılışı, çıkarılması ve bu madenlerin işlendiği tesisler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de madenlerin kullanım alanları, çıkarım merkezleri ve sanayi ile olan ilişkileri dikkate alındığında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de maden yataklarının coğrafi dağılışı ile bu madenlerin sanayide işlendiği tesislerin konumlandırılması arasındaki ilişki; hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına erişim ve ulaşım-pazarlama olanakları gibi temel faktörlerle açıklanmaktadır. Bazı tesislerin yer seçiminde tek bir faktör baskınken, bazılarında birden fazla faktörün etkileşimi söz konusudur.

Aşağıdaki tabloda bazı madenler, çıkarım merkezleri, işleme tesisleri ve bu tesislerin yer seçimindeki temel faktörler eşleştirilmiştir:

Buna göre tablodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Türkiye'de özellikle Marmara Adası (Balıkesir), Afyonkarahisar ve Bilecik gibi yörelerde zengin yatakları bulunan, aynı zamanda ülkemizin maden ihracat gelirlerinde ilk sırada yer alan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de maden yataklarının bulunduğu alanlar ile bu madenlerin işlendiği tesislerin birbirine yakın olduğu örnekler bulunmaktadır. Bu durum genellikle hammaddeye yakınlık ilkesi ile açıklanarak taşıma maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanır.

Buna göre, Elazığ - Guleman'da çıkarılan ve aynı ildeki tesislerde işlenen maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin maden potansiyeli, rezerv dağılımı ve işleme tesislerinin konumu üzerine yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, coğrafi veriler ve sanayi coğrafyası ilkeleri bakımından yanlıştır?

Türkiye, jeolojik yapısı ve volkanik faaliyetlerin etkisiyle metalik madenler bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Özellikle yüksek erime noktası (yaklaşık $1857^\circ C$) ve korozyona karşı direnci nedeniyle paslanmaz çelik üretiminde, uçak ve gemi sanayisinde stratejik bir hammadde olarak kullanılan; Elazığ (Guleman), Muğla (Fethiye ve Köyceğiz) ile Bursa (Orhaneli) gibi alanlarda yoğunlaşan bir maden, Türkiye ekonomisi için büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, özellikleri belirtilen bu maden ve bu madenin ulaşım imkânları göz önünde bulundurularak liman şehirlerinde kurulan işleme tesisi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye, dünya rezervlerinin yaklaşık $\%10$'una sahip olduğu ve üretiminde dünya lideri konumunda bulunduğu bir yer altı kaynağını; cam, seramik, porselen, kaynak elektrotları ve boya sanayisinde yaygın olarak kullanmaktadır. Bu madenin en zengin yatakları Batı Anadolu'da, özellikle Manisa, Aydın ve Muğla illerinde yoğunlaşmıştır.

Bu özelliklere sahip olan yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de ağır sanayinin temel ham maddesi olan ve en zengin rezervleri Sivas (Divriği) ile Malatya (Hekimhan ve Hasançelebi) çevresinde yer alan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de maden yataklarının bulunduğu yerler ile bu madenlerin işlendiği tesisler her zaman aynı bölgede yer almaz. Bazı tesislerin kuruluş yerinin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık yerine ulaşım ve pazarlama olanakları ön plana çıkmıştır. Kastamonu (Küre) ve Artvin (Murgul)'den çıkarılan bakır madeninin bir kısmının Samsun'daki tesislerde işlenmesi bu duruma örnektir. Buna göre, Samsun'da bakır madeni çıkarılmadığı hâlde burada bir bakır işletmesinin kurulmuş olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?