Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

$II.$ Dünya Savaşı'nın sonuna yaklaşıldığı bir süreçte toplanan Yalta Konferansı'nda; $1$ Mart $1945$ tarihine kadar ortak düşmana (Mihver Devletleri) savaş ilan eden devletlerin, yeni kurulacak olan Birleşmiş Milletler Teşkilatına kurucu üye olarak kabul edilmesine karar verilmiştir.

Türkiye'nin bu kararın ardından $23$ Şubat $1945$ tarihinde Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1974$ Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında adada kalıcı bir çözüm için federe bir yapının kurulması hedeflenmiş ve bu doğrultuda $13$ Şubat $1975$ tarihinde yeni bir siyasi yapılanmaya gidilmiştir. Rauf Denktaş'ın başkanlığını yürüttüğü bu siyasi yapı aşağıdakilerden hangisidir?

1960'lı yılların başından itibaren nükleer savaş riskini azaltmak ve süper güçler arasındaki gerginliği kontrol altında tutmak amacıyla geliştirilen "Yumuşama (Detant)" sürecinin ilk somut adımlarından biri kabul edilen, 1962 Küba Krizi'nden sonra Beyaz Saray ile Kremlin arasında kurulan doğrudan haberleşme hattı aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı’nın devam ettiği $1943$ yılında, Müttefik Devletler'in Türkiye’yi kendi yanlarında savaşa çekmek amacıyla baskılarını artırdığı Adana ve $I.$ Kahire Konferansları gerçekleşmiştir. Bu görüşmelerde Türkiye, ilkesel olarak Müttefiklerin yanında olduğunu belirtmesine rağmen fiilen savaşa girmeyi bir süre daha ertelemeyi başarmıştır.

Buna göre, Türkiye’nin bu diplomatik görüşmelerde savaşa katılma taleplerine karşı öne sürdüğü en temel erteleme gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$'lu yıllardan itibaren mevcut dünya düzenini değiştirmek amacıyla saldırgan politikalar izleyen Almanya, İtalya ve Japonya'nın $II.$ Dünya Savaşı sürecinde oluşturduğu askeri ve siyasi blok aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin izlediği 'Aktif Tarafsızlık' siyaseti, sadece dış diplomatik temaslarla sınırlı kalmamış; savaşın gidişatındaki stratejik değişimlere paralel olarak iç politikada da önemli manevraların yapılmasını zorunlu kılmıştır. Savaşın küresel seyri ile Türkiye'nin iç politikadaki yasal ve adli tasarrufları arasındaki bu dinamik ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi $1944$ yılında müttefik devletlerin zaferinin belirginleşmesi üzerine gerçekleşen 'eksen kaymasının' iç politikadaki en somut yansımasıdır?

$1917$ Bolşevik İhtilali'nin ardından Türkistan coğrafyasında Rus baskısına karşı başlayan Basmacı Hareketi, başlangıçta yerel direniş grupları ($Korbaşılar$) şeklinde ilerlemiş; ancak mücadelenin siyasi ve askeri bir disiplin altına alınması ihtiyacı doğmuştur. Bu amaçla $1921$ yılında $Zeki\ Velidi\ Togan$ başkanlığında kurulan ve bağımsızlık mücadelesini merkezi bir yapıya kavuşturmayı hedefleyen teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) sürecinin en kapsamlı diplomatik metni kabul edilen 1975 Helsinki Nihai Senedi, tarafların taban tabana zıt önceliklerini tek bir uzlaşı zemininde birleştiren bir 'paket anlaşma' niteliğindedir. Aşağıdaki tabloda belgenin temel yapı taşları olan 'dört sepet' (baskets) ve içerikleri özetlenmiştir:

SSCB'nin 'İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan sınırların meşruiyetini onaylatma' hedefi ile Batılı devletlerin 'bloklar arası insani etkileşimi artırarak yumuşak güç kullanma' talepleri arasındaki bu stratejik denge dikkate alındığında, Helsinki Nihai Senedi'nin uzun vadeli tarihsel etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

$1917$ yılında Rusya'da gerçekleşen Bolşevik İhtilali'nin hemen ardından yayımlanan "Rusya Halklarının Hakları Deklarasyonu", Çarlık rejiminin geleneksel "Ruslaştırma" ve merkeziyetçi politikalarından radikal bir kopuşu temsil etmiştir. Bu belge ile Rusya sınırları içindeki halklara, kendi kaderlerini tayin etme (self-determinasyon) ve hatta bağımsız devlet kurarak ayrılma hakkı tanınmıştır.

Bolşevik yönetiminin, devrimin bu ilk aşamasında böyle bir politikayı benimsemesindeki temel stratejik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın getirdiği olağanüstü sosyal ve ekonomik şartlar altında Türkiye, kırsal kesimdeki kalkınmayı hızlandırmak ve eğitimli bir toplum inşa etmek amacıyla $1940$ yılında Köy Enstitüleri'ni kurmuştur. Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel'in öncülüğünde hayata geçirilen bu projenin temel felsefesini oluşturan ve enstitülerin kurucusu kabul edilen İlköğretim Genel Müdürü aşağıdakilerden hangisidir?

1975 yılında imzalanan Helsinki Nihai Senedi, Yumuşama (Detant) Dönemi'nin en kapsamlı diplomatik metni olarak kabul edilir. Bu belgede Sovyetler Birliği, İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan sınırların dokunulmazlığını (status quo) resmen onaylatarak en önemli dış politika hedefine ulaşmış; buna karşılık Batı Bloku'nun ısrarıyla 'Üçüncü Sepet' olarak adlandırılan ve bireysel haklar, özgürlükler ile bilgi akışını kapsayan maddeler metne dahil edilmiştir. Sovyetler Birliği'nin dış politikadaki bu diplomatik başarısının, Doğu Bloku'nun iç yapısında yarattığı en önemli 'paradoksal' sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

1941 yılında ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill tarafından imzalanan ve II. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulacak yeni dünya düzeninin temel ilkelerini belirleyen Atlantik Bildirisi (Atlantic Charter), Birleşmiş Milletler'in fikri temeli olarak kabul edilir.

Bu bildirinin içeriğinde yer alan aşağıdaki kararlardan hangisi, I. Dünya Savaşı sonrasında yayımlanan Wilson İlkeleri ile en büyük benzerliği göstermektedir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından Türkiye, hem Sovyet tehdidine karşı Batı Bloku ile bütünleşme çabası içerisine girmiş hem de bu doğrultuda iç siyasi yapısını çok partili hayata geçecek şekilde yeniden yapılandırmıştır.

Türkiye'nin Soğuk Savaş dönemindeki ($1945$-$1960$) iç ve dış politik gelişmeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sürece dair *yanlış* bir bilgidir?

Yumuşama ($Detant$) Dönemi'nde, nükleer savaş riskini azaltmak ve stratejik dengeleri korumak amacıyla $1972$ yılında Moskova'da imzalanan $SALT-I$ (Stratejik Silahları Sınırlandırma Görüşmeleri) Anlaşması, aşağıdaki lider çiftlerinden hangisi tarafından imzalanmıştır?

II. Dünya Savaşı’nın yarattığı ağır ekonomik koşullar altında, savaşın tetiklediği yüksek enflasyonu dizginlemek ve 'savaş zenginleri' olarak adlandırılan kesimin haksız kazançlarını vergilendirerek devlet hazinesine kaynak sağlamak amacıyla 1942 yılında yürürlüğe konulan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

İtilaf Devletleri'nin, Paris Barış Konferansı'nda sonuca bağlayamadıkları Osmanlı topraklarının paylaşımı ve Orta Doğu'daki manda yönetimlerinin sınırlarını resmen belirlemek amacıyla $1920$ yılında İtalya'da toplandıkları konferans aşağıdakilerden hangisidir?

Soğuk Savaş'ın gerginliğini azaltma çabalarının arttığı $1960$'lı yılların sonundan itibaren Batı Almanya Başbakanı Willy Brandt liderliğinde yürütülen; Doğu Bloku ülkeleriyle barışçıl ilişkiler kurmayı ve iki Almanya arasındaki diyaloğu geliştirmeyi amaçlayan stratejik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$1940$ yılında yürürlüğe giren Milli Korunma Kanunu, hükümete ekonomiden sosyal hayata kadar pek çok alanda müdahale yetkisi tanıyarak Türkiye'nin $II.$ Dünya Savaşı sürecindeki iç politika stratejisinin temelini oluşturmuştur. Bu kanun ve beraberinde getirilen düzenlemeler dikkate alındığında, kapsam dışında kalan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$1917$ Bolşevik İhtilali'nin ardından Çarlık Rusyası'nın otoritesinin sarsılmasıyla Türkistan coğrafyasında bağımsızlık hareketleri hız kazanmıştır. Bu süreçte hem siyasi bir lider olarak görev yapan hem de hareketin fikri altyapısını güçlendiren isimler ön plana çıkmıştır. Türkistan Milli Birliği'nin kurucusu ve ilk başkanı olan, Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti'nin kurulmasına liderlik eden ve Sovyetler tarafından kullanılan "Basmacı" ifadesini reddederek bu süreci "Türkistan İstiklal Mücadelesi" olarak tanımlayan, Türkiye Cumhuriyeti'nde de önemli tarih çalışmaları yürüten şahsiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Rusya'da $1917$ yılında gerçekleşen Bolşevik İhtilali'nin ardından, iç savaşın yarattığı ekonomik yıkımı durdurmak ve üretimi yeniden canlandırmak amacıyla Lenin tarafından uygulamaya konulan, küçük esnaf ve köylüye bazı serbest piyasa hakları tanıyan ekonomik program aşağıdakilerden hangisidir?