Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

Milli Mücadele Dönemi’nde Kazım Karabekir liderliğindeki $15$. Kolordu’nun askeri harekatı sonucunda imzalanan Gümrü Antlaşması ($3$ Aralık $1920$), TBMM Hükümeti’nin dış politikadaki 'kurucu ve belirleyici' gücünü ortaya koymuştur. Bu antlaşma, sadece bir askeri çatışmayı sonlandırmakla kalmamış, aynı zamanda Milli Mücadele'nin uluslararası hukuk zeminindeki meşruiyetini bir üst seviyeye taşımıştır.

Gümrü Antlaşması'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisi, Ermenistan’ın İtilaf Devletleri’nin Anadolu'yu paylaşma projelerinden (Sevr) resmen feragat ettiğini ve TBMM’nin siyasi otoritesini tartışmasız biçimde kabul ettiğini en kapsamlı şekilde ispatlar?

Lozan Barış Antlaşması'na ek olarak imzalanan "Türk ve Rum Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme"de yer alan "yerleşik" (etabli) kriteri, antlaşma sonrası süreçte Türkiye ve Yunanistan arasında ciddi bir diplomatik krize ve hatta savaş tamtamlarının çalmasına neden olmuştur. Bu krizin temelini oluşturan anlaşmazlık konusu ve sorunun çözümü için görüşüne başvurulan uluslararası merci aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Batı Cephesi'nde kazanılan II. İnönü Zaferi, İtilaf Devletleri bloğunda görüş ayrılıklarının belirginleşmesine ve TBMM'nin dış politikadaki prestijinin artmasına neden olmuştur. Bu zaferin diplomatik sonuçları ve İtilaf Devletleri'nin tutum değişikliği göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin II. İnönü Muharebesi'nin hemen ardından gerçekleşen gelişmelerden biri olduğu söylenemez?

Milli Mücadele Dönemi’nde Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması’nda yer alan "Ermenistan Hükümeti, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından reddedilmiş olan Sevr Antlaşması’nı tanımadığını kabul eder." hükmü, Türk diplomasisi için stratejik bir kırılma noktasıdır. Bu hükmün, TBMM’nin uluslararası hukuktaki konumu açısından doğurduğu temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Paşa’nın Sakarya Meydan Muharebesi sırasında verdiği "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emri, askeri literatürde "topyekün savaş" anlayışının en somut örneği olarak kabul edilir. Bu stratejik değişimle kazanılan zaferin hem Türk askeri tarihinde hem de uluslararası diplomaside çok yönlü sonuçları olmuştur.

Buna göre, Sakarya Meydan Muharebesi’nin sonuçları ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, zaferin tarihsel süreci ve diplomatik dengeler üzerindeki etkisini en doğru şekilde sentezlemektedir?

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi; 15 Eylül 1919 tarihli 'Suriye İtilafnamesi' ile bölgenin İngilizlerden Fransızlara devredilmesi, Fransızların bölgeye intikalinde Ermeni Lejyonu'nu aktif olarak kullanması ve buna karşılık Maraş’ta Sütçü İmam, Antep’te Şahin Bey, Urfa’da ise Ali Saip Bey önderliğinde gelişen sivil direniş (Kuva-yi Milliye) ile karakterize edilir. Bu cephenin kapanışını sağlayan 1921 Ankara Antlaşması, Milli Mücadele'nin diplomatik seyri açısından stratejik bir kırılma noktasıdır.

Buna göre, Güney Cephesi’ndeki mücadele süreci ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu cephenin stratejik kazanımları veya özellikleri arasında gösterilemez?

Lozan Barış Konferansı'nın $1923$ yılı Şubat ayında kesintiye uğramasına neden olan temel uyuşmazlıklardan biri de Osmanlı Devleti'nden kalan borçların hangi para birimi üzerinden ödeneceği meselesidir. İtilaf Devletleri, özellikle Fransa, borçların altın veya İngiliz sterlini üzerinden ödenmesini dayatırken; Türk heyeti bu durumun milli ekonomiyi iflasa sürükleyeceğini belirterek ödemelerin kağıt para (frank veya lira) üzerinden yapılmasını savunmuştur.

Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Barış Antlaşması'nda bu uyuşmazlığın çözümü için kabul edilen ve Türkiye'nin mali bağımsızlığını korumayı hedefleyen düzenlemedir?

Doğu Cephesi'nde Kazım Karabekir komutasındaki $15$. Kolordu'nun kazandığı askeri zaferin ardından $3$ Aralık $1920$ tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması; TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır. Bu antlaşma ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'ndaki haklarından vazgeçmiş ve TBMM'nin varlığını resmen tanımıştır.

Bu bilgilere dayanarak Gümrü Antlaşması'nın Milli Mücadele'nin genel stratejisi üzerindeki en temel ve belirleyici sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi’nde; Maraş’ta Sütçü İmam, Antep’te Şahin Bey ve Urfa’da Ali Saip Bey gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen direniş, Güney Cephesi’nin kendine has karakterini belirlemiştir.

Bu cephenin işgal süreci, askeri yapısı ve kapanış safhası ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Milli Mücadele’nin Batı Cephesi’nde Kuva-yı Milliye birliklerinin Yunan ilerleyişini durdurmada yetersiz kalması ve Ekim $1920$’deki Gediz Taarruzu’nda yaşanan koordinasyon eksikliği, TBMM’yi kesin bir strateji değişikliğine zorlamıştır. Bu doğrultuda düzenli ordunun kurulması kararlaştırılmış ve Batı Anadolu’daki askerî-idari yapılanma yeniden şekillendirilmiştir.

Bu süreçte gerçekleştirilen düzenlemeler ve sonuçları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi *yanlıştır*?

Mustafa Kemal Paşa’nın $30$ Ağustos zaferinden sonra yayımladığı "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!" emriyle Türk ordusu kısa sürede Batı Anadolu’yu işgalden kurtarmış ve Marmara kıyılarına ulaşmıştır. Türk ordusunun Boğazlar ve İstanbul üzerine yönelmesiyle İtilaf Devletleri yeni bir savaşı göze alamayarak TBMM hükümetine ateşkes teklifinde bulunmak zorunda kalmışlardır.

Bu askeri zaferin sonucunda gerçekleşen ve Kurtuluş Savaşı'nın silahlı dönemini resmen bitiren diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele'nin askeri safhasını sona erdiren Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Doğu Trakya'nın Yunan kuvvetleri tarafından boşaltılması kararlaştırılmış; ayrıca İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM Hükümeti'ne bırakılmıştır.

İtilaf Devletleri'nin İstanbul'un yönetimini Osmanlı Hükümeti yerine TBMM'ye bırakması, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emriyle dünya askerlik literatürüne yeni bir strateji kazandırdığı ve Türk ordusunun son savunma savaşı olarak kabul edilen Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Batı Cephesi'nde kazanılan $I.$ İnönü Zaferi'nin ardından TBMM Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması'nda yer alan; "İki taraftan birinin tanımadığı devletlerarası bir senedi, diğeri de tanımayacaktır." hükmü, yeni Türk devletinin uluslararası siyasetteki meşruiyeti açısından aşağıdakilerden hangisinin doğrudan kanıtıdır?

Kütahya-Eskişehir Savaşları’nda alınan mağlubiyetin ardından TBMM’de orduya ve lider kadrosuna yönelik sert eleştiriler yapılmış; hatta meclis merkezinin Kayseri’ye taşınması teklifi gündeme gelmiştir. Bu kritik süreçte yaşanan sarsıntıyı gidermek, orduyu derleyip toparlamak ve savunma tedbirlerini tek elden hızlandırmak amacıyla meclis tarafından alınan karar aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Konferansı’nda Türk delegasyonu, Fener Rum Patrikhanesi'nin yabancı devletlerle iş birliği yaparak Milli Mücadele aleyhine faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle İstanbul dışına çıkarılmasını savunmuştur. Ancak yapılan müzakereler sonucunda Patrikhanenin İstanbul'da kalması, buna karşılık "ekümenik" (evrensel) gibi siyasi anlam taşıyan sıfatlarını kullanmaması ve sadece Türkiye'deki Rum azınlığın dini hizmetlerini yürütmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, Lozan Antlaşması ile Patrikhanenin yeni statüsü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Milli Mücadele Dönemi'nde, Kazım Karabekir komutasındaki birliklerin kazandığı askeri başarının ardından $3$ Aralık $1920$ tarihinde Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması'nın, TBMM'nin dış politikadaki konumu açısından taşıdığı öncelikli nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ Temmuz $1923$ tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nda Yunanistan, Kurtuluş Savaşı sırasında Anadolu'da verdiği tahribata karşılık "savaş tazminatı" olarak aşağıdaki yerlerden hangisini Türkiye'ye bırakmıştır?

Milli Mücadele'nin Batı Cephesi'ndeki ilk düzenli ordu başarısı olan $I.$ İnönü Zaferi, beraberinde 'TALİM' (Teşkilat-ı Esasiye, Afgan Dostluk, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması) olarak kodlanan önemli siyasi gelişmeleri getirmiştir. Bu kodlama içerisinde yer alan aşağıdaki olaylardan hangisi, TBMM'nin diplomatik gücünü İtilaf Devletleri'ne kabul ettirerek hukuki varlığının bu blok tarafından ilk kez resmen tanınmasına yol açmıştır?

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi; başlangıçta İngilizler tarafından işgal edilen bölgelerin Suriye İtilafnamesi ile Fransızlara devredilmesi, Sütçü İmam, Şahin Bey ve Ali Saip Bey gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen Kuva-yi Milliye direnişi ve bu direnişin Batı Cephesi'ndeki askeri başarılarla paralel ilerleyen diplomatik bir zaferle taçlanması bakımından özgün bir niteliğe sahiptir.

Güney Cephesi’ndeki bu süreç ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?