Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 questions

Question 501Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda düzenli ordunun aldığı yenilgi, Milli Mücadele'nin en kritik aşamalarından birini oluşturmuştur. Bu süreçte hem askeri kayıpların önüne geçilmesi hem de devlet otoritesinin güçlendirilerek topyekûn seferberlik halinin sağlanması amacıyla radikal kararlar alınmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde (Kütahya-Eskişehir Savaşları süreci ve hemen sonrası) yaşanan gelişmeler arasında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanarak Güney Cephesi'nin tamamen kapatılması

Answer

Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanarak Güney Cephesi'nin kapatılması
Doğru yanıt olan seçenek, Sakarya Meydan Muharebesi'nin diplomatik bir sonucudur. Kütahya-Eskişehir Savaşları bir yenilgi olduğu için İtilaf Devletleri ile lehte bir antlaşma imzalanması bu dönemde mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri stratejiyi değerlendir
Kütahya-Eskişehir yenilgisi sonrası ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir.
Yunan ordusu ile araya mesafe koyarak zaman kazanmak ve ordunun toparlanmasını sağlamak hedeflenmiştir.
2
Siyasi ve hukuki yetki devrini incele
5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık Kanunu çıkarılmıştır.
Olağanüstü savaş koşullarında kararların hızlıca alınabilmesi için yasama ve yürütme yetkileri Mustafa Kemal'e verilmiştir.
3
Sosyo-kültürel ve ekonomik adımları belirle
Maarif Kongresi toplanmış ve Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
Eğitime verilen önem ve ordunun lojistik ihtiyaçlarının halk desteğiyle karşılanması amaçlanmıştır.
4
Dış politika olayının zamanlamasını kontrol et
Fransa ile yapılan Ankara Antlaşması, Sakarya Zaferi sonrasına aittir.
Fransızlar ancak Sakarya Meydan Muharebesi kazanıldıktan sonra Anadolu'dan çekilmeyi kabul etmişlerdir.

Key Concept

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın iç siyaset, eğitim ve ekonomi üzerindeki etkileri

Hints

1
Diplomatik başarılar genellikle askeri zaferlerden sonra gelir.
2
Seçeneklerdeki olaylardan biri Sakarya Meydan Muharebesi'nin doğrudan sonucudur.
3
Fransa'nın Anadolu'dan çekilmesini sağlayan 1921 Ankara Antlaşması, Batı Cephesi'ndeki en büyük savunma zaferinden sonra imzalanmıştır.

Practice More

Tekalif-i Milliye Emirleri'nin hangi savaş için hazırlık mahiyetinde olduğunu ve uygulandığını inceleyin.
Estimated Time:1m 0s
Question 502Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın en bunalımlı günlerinde Ankara'da bir yandan Maarif Kongresi toplanarak ülkenin gelecekteki eğitim politikaları tartışılmış, diğer yandan ordunun tamamen imha olmasını engellemek amacıyla Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilme kararı alınmıştır. Bu askeri yenilginin Meclis'te yarattığı büyük siyasi sarsıntı, 55 Ağustos 19211921 tarihinde Başkomutanlık Kanunu'nun kabul edilmesiyle yeni bir boyut kazanmıştır.

Bu kanunla TBMM'nin yasama ve yürütme yetkilerinin geçici olarak Mustafa Kemal Paşa'ya devredilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Karar alma ve uygulama sürecini hızlandırarak orduyu acil şekilde yeniden toparlamak

Answer

Karar alma ve uygulama sürecini hızlandırarak orduyu acil şekilde yeniden toparlamak amacıyla yasama ve yürütme yetkileri Mustafa Kemal Paşa'ya devredilmiştir.
Doğru seçenek, karar alma ve uygulama sürecinin hızlandırılmasını vurgulayan ifadedir. Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası ordunun acil ihtiyaçlarını karşılamak ve Tekalif-i Milliye Emirleri gibi kanun gücündeki kararları Meclis onayını beklemeden hızla hayata geçirmek için Mustafa Kemal Paşa'ya yasama ve yürütme yetkileri verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri durumun analiz edilmesi
Kütahya-Eskişehir Savaşları kaybedilmiş ve ordu Sakarya'nın doğusuna çekilerek ağır bir lojistik ve moral kaybı yaşamıştır.
Mevcut krizin derinliğini anlamak için askeri sonuçlar incelenmelidir.
2
Siyasi ihtiyacın belirlenmesi
Meclis yapısı gereği yavaş işlediği için ordunun ihtiyaçlarını karşılayacak (Tekalif-i Milliye gibi) kararların hızla alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Savaş zamanı 'zaman' en kritik faktördür; bürokratik engellerin aşılması gerekir.
3
Hukuki düzenlemenin sonuçlandırılması
Meclis, kendi yetkilerini (yasama ve yürütme) geçici olarak Başkomutan sıfatıyla Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir.
Bu devir, Mustafa Kemal Paşa'nın Meclis adına doğrudan emir yayımlayabilmesini (kanun gücünde) sağlamıştır.

Key Concept

Başkomutanlık Kanunu ve Yasama-Yürütme Yetkisinin Devri

Hints

1
Ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesi bir 'acil durum' teşkil eder.
2
Meclis'teki uzun tartışmaların savaşın gidişatını nasıl etkileyeceğini ve Tekalif-i Milliye Emirleri'nin nasıl yayımlandığını düşünün.
3
Bir komutanın kanun yapma (yasama) yetkisine sahip olması, kararların uygulanma hızını nasıl değiştirir?

Practice More

Tekalif-i Milliye Emirleri'nin içeriği ve halkın bu emirlere katılımı ile ilgili soruları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Süreci kronolojik olarak takip ederek 'Sebep-Sonuç' ilişkisi kurun: Yenilgi -> Kriz -> Hızlı Karar İhtiyacı -> Yetki Devri -> Tekalif-i Milliye.
Estimated Time:1m 15s
Question 503Question

Mustafa Kemal Paşa’nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz." emriyle Türk askeri doktrinine 'topyekûn savaş' kavramını kazandırdığı Sakarya Meydan Muharebesi, sadece askeri bir başarı değil, çok boyutlu diplomatik sonuçları olan siyasi bir zaferdir. Bu muharebenin kazanılmasının ardından ortaya çıkan diplomatik ve askeri tablo dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Sakarya Zaferi'nin sonuçları ile ilgili yanlış bir bilgidir?

Show answer & explanation

Answer: Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması sonucunda Misak-ı Millî’den ilk taviz verilerek Hatay, Fransız mandasındaki Suriye’ye bırakılmıştır.

Answer

Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması sonucunda Misak-ı Millî’den ilk taviz verilerek Hatay’ın bırakıldığı bilgisi yanlıştır; çünkü ilk taviz Moskova Antlaşması ile Batum'dur.
Sakarya Zaferi'nden sonra imzalanan Ankara Antlaşması ile Hatay'ın Suriye'ye bırakılması Misak-ı Millî'den bir tavizdir ancak bu 'ilk' taviz değildir. İlk taviz, Sakarya'dan aylar önce, I. İnönü Zaferi'nin ardından Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması'nda Batum'un Gürcistan'a bırakılmasıyla verilmiştir. Bu nedenle ilgili ifade tarihsel bir kronoloji hatası içermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri sonuçları değerlendir.
Sakarya Zaferi ile 1683'ten beri süren geri çekilme durmuş ve savunma dönemi bitmiştir. Mustafa Kemal'e Gazilik ve Mareşallik verilmiştir.
Zaferin askeri ve rütbe düzeyindeki etkilerini saptamak için.
2
Doğu ve Güney cephelerindeki diplomatik antlaşmaları incele.
Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars (Doğu), Fransa ile Ankara (Güney) antlaşmaları imzalanmıştır.
Sınırların ve diplomatik meşruiyetin nasıl şekillendiğini anlamak için.
3
Misak-ı Millî tavizlerini kronolojik olarak karşılaştır.
İlk taviz: Batum (Moskova Antlaşması, 16 Mart 1921). İkinci taviz: Hatay (Ankara Antlaşması, 20 Ekim 1921).
Sorudaki 'ilk taviz' ifadesinin doğruluğunu test etmek için.

Key Concept

Sakarya Meydan Muharebesi'nin Askeri ve Diplomatik Kronolojisi

Hints

1
Sakarya Zaferi sonrasında imzalanan antlaşmaları (Ankara ve Kars) hatırlayın.
2
Ankara Antlaşması ile Hatay'ın kaybedildiğini biliyorsunuz, ancak bu gerçekten verilen 'ilk' taviz miydi?
3
Batum'un kaybedildiği Moskova Antlaşması'nın tarihine (16 Mart 1921) dikkat edin; Sakarya Muharebesi Ağustos 1921'de başlamıştır.

Practice More

Milli Mücadele döneminde Misak-ı Millî'den verilen üç temel tavizi (Batum, Hatay, Musul) kronolojik olarak çalışmanız, bu tür karmaşık soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.
Estimated Time:1m 30s
Question 504Question

Milli Mücadele'nin Batı Cephesi'ndeki ilk askeri başarısı olan I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}, beraberinde hem yeni Türk devletinin temellerini sağlamlaştıran ulusal gelişmeleri hem de meşruiyet sağlayan uluslararası diplomatik atakları getirmiştir. Bu zafer, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi muhatap alarak barış tekliflerini yeniden gözden geçirmesine neden olmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi I. I˙no¨nu¨ ZaferiI. \text{ İnönü Zaferi}'nin ardından yaşanan ve TBMM’nin varlığının İtilaf Devletleri tarafından hukuken ilk kez tanınmasına zemin hazırlayan gelişmedir?

Show answer & explanation

Answer: Londra Konferansı'na davet edilme

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) varlığının İtilaf Devletleri tarafından hukuken ilk kez tanınması Londra Konferansı'na davet edilme ile gerçekleşmiştir.
Londra Konferansı, İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'nı hafifleterek kabul ettirmek amacıyla düzenlediği ancak TBMM'yi doğrudan davet ederek hukuken tanımak zorunda kaldıkları bir süreçtir. Bu gelişme, TBMM'nin uluslararası arenada İtilaf Devletleri tarafından bir hükümet olarak muhatap alındığı ilk diplomatik platformdur.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki 'İtilaf Devletleri' ve 'hukuken tanınma' ifadelerini analiz et.
Bu ifadeler, TBMM'nin o dönemde savaşılan blok (İngiltere, Fransa, İtalya) tarafından bir siyasi irade olarak muhatap alınması gerektiğini gösterir.
Uluslararası hukukta bir tarafın görüşmeye davet edilmesi, o tarafın varlığının resmen kabul edildiğinin göstergesidir.
2
Birinci İnönü Muharebesi'nin sonuçlarını (TALİM kodlaması) hatırla.
Sonuçlar: Teşkilat-ı Esasiye, Afganistan Dostluk, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması.
Askeri başarıların hangi siyasi sonuçları tetiklediğini belirlemek kronolojik hata yapmayı önler.
3
İtilaf Devletleri ile olan tek diplomatik gelişmeyi seçeneklerden bul.
Londra Konferansı, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi barış masasına çağırdığı tek gelişmedir.
Diğer antlaşmalar ya İtilaf Bloku dışındaki devletlerle (Rusya, Afganistan, Ermenistan) yapılmış ya da başka bir savaşın (Sakarya) sonucudur.

Key Concept

Birinci İnönü Zaferi'nin Diplomatik Sonuçları ve Meşruiyet

Hints

1
'İtilaf Devletleri'nin kimler olduğunu ve bu devletlerle masaya oturulan ilk resmi platformu hatırlamaya çalışın.
Estimated Time:1m 0s
Question 505Question

Mustafa Kemal Paşa'nın, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği telgrafta "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." diyerek önemini vurguladığı II.II. İnönü Muharebesi, İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını belirginleştirmiş ve Türk diplomasisi için yeni bir süreç başlatmıştır.

Aşağıdaki tabloda bu zaferin ardından bazı işgalci devletlerin politikalarında yaşanan değişimler eşleştirilmiştir:

ÜlkeDiplomatik Hamle / Gelişme
İtalyaAnadolu'daki işgal bölgelerini (Muğla ve Antalya) boşaltmaya başlaması
FransaTBMM ile barış zemini arayarak Zonguldak'ı tahliye etmesi ve Ankara'ya temsilci göndermesi
İngiltere[?]

Buna göre, tablodaki soru işaretinin ([?][?]) yerine getirilmesi gereken doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Malta'da tutuklu bulunan Türk esirlerin bir kısmını (40 kişi) tek taraflı olarak serbest bırakması

Answer

İngiltere'nin Malta'da tutuklu bulunan Türk esirlerin bir kısmını (40 kişi) tek taraflı olarak serbest bırakması
Doğru cevap olan ifade, II.II. İnönü Zaferi'nin İngiltere üzerindeki doğrudan diplomatik etkisini yansıtmaktadır. İngiltere, Türk ordusunun başarısı karşısında tutumunu gözden geçirmiş ve Malta'da tutuklu bulunan Türklerin 40 tanesini serbest bırakarak diplomatik bir kapı aralamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Muharebenin kimliğini belirleme
Soru II.II. İnönü Muharebesi'ne odaklanmaktadır. Bu savaşın parolası 'makus talihin yenilmesi'dir.
Savaşların sonuçlarını doğru ayırt edebilmek için o savaşa has özellikleri tanımlamak gerekir.
2
Diplomatik gelişmeleri analiz etme
II.II. İnönü sonrasında İtilaf Bloğu'nda çatlamalar başlamıştır: İtalya çekilmeye başlamış, Fransa barış aramış, İngiltere ise yumuşama sinyali olarak esirlerin bir kısmını bırakmıştır.
Zaferin uluslararası etkilerini devletler bazında sınıflandırmak doğru cevaba ulaştırır.
3
Çeldiricileri eleme
Londra ve Moskova (I.I. İnönü); Ankara ve Kars (Sakarya); Mudanya (Büyük Taarruz) sonuçları elenir.
KPSS tarih sorularında en sık yapılan hata, benzer isimli savaşların (I. ve II.II. İnönü) sonuçlarını karıştırmaktır.

Key Concept

II. İnönü Muharebesi'nin Diplomatik Sonuçları ve İtilaf Bloğundaki Çözülme

Hints

1
İngiltere'nin bu dönemdeki diplomatik manevraları genellikle 'esir değişimi' veya 'sürgünlerin durumu' üzerinden şekillenmiştir.
2
Zaferin ardından İtilaf Bloğu'nda 'çatlamalar' başlamıştır. İtalya ve Fransa çekilme yanlısı olurken, İngiltere bazı esirleri serbest bırakarak yumuşama göstermiştir.

Practice More

İtalya'nın çekilme sürecinin Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında neden duraksadığını inceleyerek askeri başarıların diplomasi üzerindeki etkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 506Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Kuva-yı Milliye birliklerinin disiplin sorunları, merkezi otoriteye tam olarak bağlanmak istememeleri ve Yunan ilerleyişi karşısında kesin sonuç alamamaları üzerine 19201920 yılı sonlarında düzenli ordunun kurulması kararlaştırılmıştır. Batı Cephesi'nde bu ordunun kazandığı ilk askeri zafer olan I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}, TBMM'nin hem içeride hem de dışarıda otoritesini pekiştiren siyasi ve hukuki gelişmelere zemin hazırlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu zaferin ardından yaşanan ve yeni kurulan Türk devletinin ilk anayasası olma özelliğini taşıyan hukuki gelişmedir?

Show answer & explanation

Answer: Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabul edilmesi

Answer

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabul edilmesi
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, I. I˙no¨nu¨ ZaferiI. \text{ İnönü Zaferi}'nin sağladığı güven ortamında TBMM tarafından kabul edilmiş ve yeni devletin 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesine dayanan ilk anayasal metni olmuştur. Bu nedenle devletleşme sürecinin en temel hukuki adımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Düzenli ordunun kuruluş nedenlerini ve ilk zaferini belirle.
Gediz Taarruzu sonrası kurulan düzenli ordunun ilk zaferi I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}'dir.
Soru kökünde bahsedilen 'ilk askeri zafer' bu savaşa işaret etmektedir.
2
I. I˙no¨nu¨I. \text{ İnönü} sonrası gelişmeleri (MİLAT) analiz et.
Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan Dostluk Antlaşması ve Teşkilat-ı Esasiye Kanunu.
Bu gelişmelerin tamamı zaferin doğrudan veya dolaylı sonuçlarıdır.
3
Sonuçlar arasından 'ilk anayasa' ve 'hukuki dayanak' niteliğinde olanı seç.
20 Ocak 192120 \text{ Ocak } 1921'de kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu.
Yeni Türk devletinin ilk anayasası olması hasebiyle en temel hukuki gelişmedir.

Key Concept

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Hints

1
I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi} sonrasındaki gelişmeleri hatırlamak için 'MİLAT' kodlamasını kullanabilirsin.
2
Soruda 'yeni Türk devletinin hukuki dayanağı' ve 'ilk anayasa' ifadeleri üzerinde durulmaktadır.
3
20 Ocak 192120 \text{ Ocak } 1921 tarihinde kabul edilen ve egemenliğin millete ait olduğunu resmileştiren belgeyi düşünmelisin.

Practice More

İstiklal Marşı'nın kabulü ve Londra Konferansı gibi diğer I. I˙no¨nu¨I. \text{ İnönü} sonuçlarının hangi kategoride (iç/dış) yer aldığını tekrar etmen faydalı olacaktır.

Alternative Method

Kronolojik ve kategorik eleme yöntemi: Şıklardaki dış politika (Londra, Moskova, Afganistan) ve sembolik (İstiklal Marşı) gelişmeleri elediğinizde geriye tek yapısal/hukuki seçenek kalacaktır.
Estimated Time:45s
Question 507Question

Milli Mücadele Dönemi’nde, Kuva-yı Milliye birliklerinin Yunan ilerleyişini durdurmada yetersiz kalması, halktan hukuk dışı yöntemlerle yardım toplamaları ve merkezi otoriteyi tanımamaları üzerine TBMM tarafından düzenli ordunun kurulmasına karar verilmiştir. Batı Cephesi'nde bu ordunun kazandığı ilk zafer olan I.I. İnönü Muharebesi, hem ulusal hem de uluslararası alanda önemli gelişmelere zemin hazırlamıştır.

Buna göre, I.I. İnönü Muharebesi sonrasında yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, TBMM’nin dış politikadaki diplomatik kazanımlarından ziyade 'yeni bir devletin hukuki temellerini ve kurumsal kimliğini oluşturma' gayesiyle gerçekleştirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 19211921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye) kabul edilmesi

Answer

19211921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye) kabul edilmesi, yeni kurulan Türk devletinin ilk anayasası olarak devletin hukuki temellerini atmış ve kurumsal bir yapıya bürünmesini sağlamıştır.
19211921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye), yeni kurulan devletin ilk temel yasasıdır. Bir devletin anayasa ilan etmesi, onun hukuki bir kimlik kazandığını, kurumlarının işleyişini yasal zemine oturttuğunu ve egemenlik anlayışını (milli egemenlik) resmileştirdiğini gösterir. Bu nedenle doğrudan 'kurumsal kimlik ve hukuki temel' amacına hizmet eder.

Step-by-Step Solution

1
Düzenli ordunun kuruluş nedenlerini ve I.I. İnönü Muharebesi'nin sonuçlarını analiz etme.
Kuva-yı Milliye'nin disiplinsizliği ve askeri yetersizliği düzenli orduya geçişi zorunlu kılmıştır. Zaferden sonra hem iç hem dış sonuçlar doğmuştur.
Soruda istenen 'hukuki temel ve kurumsal kimlik' ayrımını yapabilmek için sonuçları kategorize etmek gerekir.
2
Sonuçları ulusal (iç) ve uluslararası (dış) olarak sınıflandırma.
Londra Konferansı, Moskova ve Afganistan Antlaşmaları dış; Anayasa ve İstiklal Marşı iç sonuçlardır.
Uluslararası kazanımları eleyerek iç yapıya odaklanmak için bu sınıflandırma şarttır.
3
İç sonuçlar arasından 'hukuki temel' ve 'kurumsallaşma' kriterine en uygun olanı seçme.
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (19211921 Anayasası), devletin yönetim şeklini ve yetkilerini belirleyen temel hukuk metnidir.
Anayasa, bir devletin kurumsal varlığının en üst düzey hukuki kanıtıdır.

Key Concept

I.I. İnönü Muharebesi’nin sonuçlarını 'Ulusal' ve 'Uluslararası' olarak ayırt etme ve Anayasa'nın kurumsal devlet inşasındaki rolünü kavrama.

Hints

1
I.I. İnönü sonuçlarını hatırlamak için 'MİLAT' (Moskova, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) şifresini kullanabilirsiniz.

Practice More

İstiklal Marşı ile Teşkilat-ı Esasiye arasındaki 'sembolik vs. hukuki' farkını inceleyerek ulusal sonuçların niteliklerini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 508Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Doğu Cephesi'nde kazanılan askeri zaferin ardından Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır. Bu antlaşma ile Doğu Cephesi'ndeki silahlı mücadelenin büyük oranda sona ermesinin, Kurtuluş Savaşı'nın genel stratejisi açısından sağladığı en önemli ve doğrudan katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bölgedeki askeri birliklerin ve mühimmatın büyük bir kısmının Batı Cephesi'ne kaydırılmasına olanak tanıması

Answer

Gümrü Antlaşması ile Doğu Cephesi'ndeki askeri mücadelenin bitmesi, buradaki birliklerin ve askeri teçhizatın Batı Cephesi'ne sevk edilmesine olanak sağlamıştır.
Milli Mücadele stratejisinde Doğu Cephesi'nin hızlıca kapatılması, TBMM'nin elindeki kısıtlı askeri gücü tek bir noktada (Batı Cephesi) toplamasını sağlamıştır. Bu durum askeri verimliliği artırmış ve Yunan ilerleyişine karşı daha güçlü bir savunma hattı oluşturulmasına imkan vermiştir.

Step-by-Step Solution

1
Doğu Cephesi'nin askeri sonucunu değerlendir
Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu Ermeni kuvvetlerini yenilgiye uğratmıştır.
Antlaşma imzalanabilmesi için önce askeri zaferin kazanılması gerekir.
2
Gümrü Antlaşması'nın stratejik etkisini analiz et
Ermenistan'ın yenilmesiyle Doğu Cephesi kapanmış ve Ermenistan TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.
Bir cephenin kapanması, o bölgedeki askeri ihtiyacın azalması anlamına gelir.
3
Kaynakların transferini ilişkilendir
Boşa çıkan askeri güçler (birlikler ve silahlar) Yunanlılara karşı savaşılan Batı Cephesi'ne gönderilmiştir.
Topyekun savaş stratejisinde kısıtlı kaynakların asıl tehdit olan bölgeye yönlendirilmesi esastır.

Key Concept

Askeri Başarıların Diplomatik ve Stratejik Sonuçları

Hints

1
Bir cephenin askeri olarak kapanması, oradaki orduların başka bir yere gitmesine imkan sağlar.
2
Kurtuluş Savaşı'nda en şiddetli çarpışmaların yaşandığı ve asıl sonucun tayin edildiği 'Batı Cephesi'ne' odaklanın.

Practice More

Gümrü Antlaşması'nın ardından doğu sınırını belirleyen diğer iki antlaşmayı (Moskova ve Kars) kronolojik olarak inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 509Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi'nde kazanılan II.II. İnönü Zaferi, halkın düzenli orduya olan güvenini artırmış ve İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıklarının belirginleşmesini sağlamıştır. Bu zaferin ardından İtilaf Devletleri'nin Anadolu politikasında ilk ciddi stratejik geri adımlar görülmeye başlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II.II. İnönü Savaşı’nın ardından yaşanan bu diplomatik çözülmenin bir kanıtı olarak gösterilebilir?

Show answer & explanation

Answer: İtalya'nın Anadolu’da işgal ettiği yerleri boşaltmaya başlaması

Answer

İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği yerleri boşaltmaya başlaması
Doğru cevap olan ifade, İtilaf Devletleri arasındaki bloğun parçalanmaya başladığının en somut göstergesidir. II.II. İnönü Zaferi sonrası İtalya, Anadolu'da kalmanın maliyetli ve sonuçsuz olduğunu anlayarak işgal ettiği Muğla ve Antalya çevresinden çekilme kararı almıştır.

Step-by-Step Solution

1
II.II. İnönü Savaşı'nın sonuçlarını hatırla.
Bu zaferden sonra İtalya Anadolu'dan çekilmeye başlamış, Fransa ise barış görüşmeleri için zemin aramıştır.
Askeri başarının diplomatik alanda İtilaf Devletleri arasındaki birliği bozduğunu teyit etmek.
2
Diğer şıkların kronolojik takibini yap.
Londra Konferansı ve Moskova Antlaşması I.I. İnönü; Ankara Antlaşması Sakarya; Gümrü ise Doğu Cephesi sonucudur.
Benzer isimli veya ardışık savaşların sonuçlarını birbirinden ayırt etmek.

Key Concept

İnönü Savaşları ve Diplomatik Sonuçları

Hints

1
İtilaf Devletleri'nin Anadolu'dan 'ilk kez' ve 'tek taraflı' çekilmeye başlaması hangi zaferin etkisidir?
2
I.I. ve II.II. İnönü savaşları sonuçlarını 'MİLAT' kodlamasıyla ayıranlar için, bu kodlamanın dışında kalan diplomatik gelişmelere odaklanın.
3
İtalyanların ve Fransızların tutum değişikliği, Batı Cephesi'ndeki ikinci büyük savunma başarısından sonra hız kazanmıştır.

Practice More

İtalya'nın bu çekilme kararını Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında neden durdurduğunu ve Sakarya'dan sonra neden kesin olarak tamamladığını inceleyiniz.

Alternative Method

Soru kökündeki 'İtilaf Devletleri arasında çözülme' ifadesine odaklanarak, hangi şıkkın bir Avrupa devletinin Türkiye'den vazgeçtiğini gösterdiğini analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 510Question

Milli Mücadele Dönemi’nde Maraş, Antep ve Urfa’da Fransız işgaline ve Ermeni intikam alaylarına karşı yürütülen direniş süreci ile bu sürecin diplomatik sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Doğu Cephesi’nin kapanmasını sağlayan Gümrü Antlaşması’nın ardından 15. Kolordu’ya bağlı birlikler Güney Cephesi’ne kaydırılmış ve Antep’teki Fransız kuşatmasını askeri harekatla sona erdirmiştir.

Answer

Doğu Cephesi'ndeki 15. Kolordu birliklerinin Güney Cephesi'ne gelerek askeri bir harekatla işgali sonlandırdığı bilgisi yanlıştır; bu cephe Sakarya Zaferi sonrası diplomatik yolla kapanmıştır.
Güney Cephesi, Milli Mücadele'de düzenli ordunun savaşmadığı tek cephedir. 15. Kolordu Doğu Cephesi'nde görev yapmıştır ve bu birliklerin Güney Cephesi'ne gelerek işgali askeri yolla bitirdiği bilgisi tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz. Fransızlar, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi'ni gördükten sonra Anadolu'da tutunamayacaklarını anlayarak 1921 Ankara Antlaşması ile çekilmişlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Cephenin askeri yapısını analiz etme
Güney Cephesi'nde düzenli ordu bulunmadığı, direnişin Kuvayı Milliye (milis) tarafından yürütüldüğü tespit edilir.
Batı ve Doğu cephelerindeki düzenli ordu varlığı ile Güney'deki sivil direniş arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
2
Kapanış sürecini ve antlaşmaları değerlendirme
Cephenin Gümrü Antlaşması (Doğu) veya askeri harekatla değil, 1921 Ankara Antlaşması (Diplomatik) ile kapandığı görülür.
Savaşların siyasi sonuçları ve cepheleri kapatan antlaşmaların kronolojisi kritiktir.
3
Dış destek ve örgütlenme modelini inceleme
Temsil Heyeti'nin bölgeye ordu yerine subay (Kılıç Ali, Ali Saip vb.) gönderdiği doğrulanır.
Sivil halkın kendi başına değil, merkezi bir yönlendirmeyle örgütlendiğini anlamak önemlidir.

Key Concept

Güney Cephesi'nin Milis Niteliği ve Diplomatik Kapanışı

Hints

1
Güney Cephesi'nde düzenli bir ordu birliğinin savaşıp savaşmadığını düşünün.
2
Fransa'nın Anadolu'dan çekilmesine neden olan temel gelişme Güney'deki bir meydan savaşı mıydı yoksa Batı'daki bir zafer miydi?
3
15. Kolordu Kazım Karabekir komutasındadır ve Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı savaşmıştır; Güney'e hiçbir zaman bir kolordu düzeyinde birlik kaydırılmamıştır.

Practice More

1921 Ankara Antlaşması'nın Misak-ı Milli'den verilen tavizler açısından önemini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 511Question

2626 Ağustos 19221922 tarihinde başlayan Büyük Taarruz, 3030 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile kesin bir zafere ulaşmıştır. Mustafa Kemal Paşa'nın "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emriyle takip edilen Yunan kuvvetlerinin Anadolu'dan tamamen temizlenmesi sonucunda, Millî Mücadele'nin askeri safhasını bitiren ve diplomatik sürecini başlatan ilk resmi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması

Answer

Büyük Taarruz'un ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, Millî Mücadele'nin askeri safhasını sona erdiren gelişmedir.
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi sonucunda Türk ordusunun Akdeniz'e (İzmir) ulaşması, askeri zaferi kesinleştirmiştir. Bu başarının ardından İtilaf Devletleri ile imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, Millî Mücadele'nin 'sıcak savaş' dönemini bitirip diplomasi dönemini başlatmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Askeri zaferin sonucunu belirleme
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile Anadolu Yunan işgalinden kurtarılmıştır.
Soruda bahsedilen askeri başarının hangi siyasi sürece yol açtığını anlamak gerekir.
2
Askeri-diplomatik geçişi tanımlama
Savaş alanındaki zafer, İtilaf Devletleri'ni ateşkes görüşmelerine zorlamıştır.
Büyük askeri zaferlerden sonra genellikle ateşkes antlaşmaları imzalanır.
3
Doğru antlaşmayı seçme
Mudanya Ateşkes Antlaşması, Millî Mücadele'nin silahlı dönemini bitiren belgedir.
Lozan Barış Antlaşması'na giden yolu açan ilk diplomatik adım budur.

Key Concept

Büyük Taarruz'un askeri sonuçlarının diplomatik sürece (Mudanya Ateşkesi) etkisi.

Hints

1
Zaferin ardından ordunun İzmir'e girmesi askeri mücadeleyi büyük oranda tamamlamıştır.
2
Diplomatik süreci başlatan ve sıcak savaşı durduran belge bir 'ateşkes' antlaşmasıdır.
3
Mustafa Kemal'in emrinden sonra ordunun hızla ilerlemesi İtilaf Devletleri'ni Mudanya'da masaya oturtmuştur.

Practice More

Mudanya Ateşkes Antlaşması ile savaşılmadan kurtarılan bölgeleri (Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar) inceleyerek zaferin diplomatik kazanımlarını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 512Question

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda Türk diplomasisinin elini güçlendiren ve İtilaf Devletleri içerisindeki dengeleri değiştiren stratejik bir dönüm noktasıdır. Türk ordusunun yaklaşık bir yıl süren lojistik hazırlıklarını tamamlayarak başlattığı bu süreç, Milli Mücadele'nin 'silahlı çatışma' safhasını kesin olarak sonlandırmıştır.

Buna göre, söz konusu harekât süreci ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine gösterilen üstün askeri başarı dolayısıyla Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından 'Mareşal' rütbesi ve 'Gazi' unvanı verilmiştir.

Answer

Başkomutanlık Meydan Muharebesi sonrasında Mustafa Kemal Paşa'ya 'Mareşal' rütbesi ve 'Gazi' unvanı verildiği ifadesi yanlıştır; bu unvanlar Sakarya Meydan Muharebesi sonrası verilmiştir.
Mustafa Kemal Paşa'ya 'Mareşal' rütbesi ve 'Gazi' unvanı, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından 1919 Eylül 19211921 tarihinde TBMM tarafından verilmiştir. Büyük Taarruz (19221922) sonrasında ise bu rütbe, gösterdiği üstün başarıdan dolayı Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa'ya verilmiştir. Dolayısıyla unvanın Büyük Taarruz sonucu verildiği bilgisi kronolojik bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
Askeri rütbe ve unvanların kronolojik kontrolü
Mustafa Kemal Paşa'nın 'Mareşal' ve 'Gazi' unvanlarını 1919 Eylül 19211921'de (Sakarya sonrası) aldığı tespit edildi.
Milli Mücadele'deki dönüm noktası olan savaşların sonuçlarını birbirinden ayırt etmek gerekir.
2
Büyük Taarruz sonrası verilen rütbenin incelenmesi
Büyük Taarruz sonrasında rütbe alan ismin Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa olduğu belirlendi.
İki farklı Mareşallik unvanının hangi savaşlardan sonra verildiği KPSS'de sıkça sorulan bir ayrım noktasıdır.
3
Siyasi ve diplomatik sonuçların doğrulanması
Lloyd George hükümetinin istifası ve Mudanya ile Doğu Trakya'nın savaşsız alınması bilgileri onaylandı.
Askeri başarının dış politikadaki doğrudan yansımalarını değerlendirmek gereklidir.

Key Concept

Büyük Taarruz'un askeri rütbe değişimleri ve diplomatik sonuçları arasındaki farklar

Hints

1
Mareşallik rütbesinin Türk tarihinde sadece iki kişiye verildiğini ve bunların hangi savaşlardan sonra verildiğini hatırlayın.

Practice More

Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz'un sonuçlarını karşılaştırmalı bir tablo üzerinden inceleyerek benzerlik ve farkları not ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 513Question

Lozan Barış Antlaşması, Yeni Türk Devleti'nin tapu senedi olarak kabul edilir ve Misak-ı Milli hedeflerinin büyük ölçüde gerçekleşmesini sağlamıştır. Antlaşmanın içeriği dikkate alındığında; Boğazlar, sınırlar ve Patrikhanenin durumu gibi konularda çeşitli tavizler verilmiş veya çözümler sonraya bırakılmış olsa da bazı konularda tam bağımsızlık ilkesinden ödün verilmeden kesin bir başarı elde edilmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Lozan Barış Antlaşması'nda Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtlayan herhangi bir unsur barındırmadan, tam bağımsızlık anlayışına uygun olarak ve kesin bir zaferle sonuçlanan konulardan biridir?

Show answer & explanation

Answer: Kapitülasyonların adli, mali ve ekonomik tüm sonuçlarıyla birlikte kaldırılması

Answer

Kapitülasyonların adli, mali ve ekonomik tüm sonuçlarıyla birlikte kaldırılması seçeneği doğrudur.
Doğru seçenek olan kapitülasyonların kaldırılması, Türk heyetinin konferans boyunca taviz vermediği iki temel konudan biridir (diğeri Ermeni Yurdu meselesidir). Bu karar ile Türkiye'nin adli, mali ve ekonomik bağımsızlığı önündeki tüm engeller koşulsuz olarak kaldırılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Lozan Antlaşması'ndaki maddeleri 'Tam Bağımsızlık' ve 'Kısıtlanmış Egemenlik' olarak gruplandırın.
Kapitülasyonlar ve Azınlık hakları tam bağımsızlık lehine çözülmüştür.
Kapitülasyonlar iç işlerine müdahaleyi ve ekonomik gelişmeyi engelleyen temel sorundu.
2
Diğer seçeneklerin egemenlik üzerindeki etkisini değerlendirin.
Boğazlar Komisyonu egemenliği kısıtlar; Musul çözümsüz kalmıştır; Adalar ise kaybedilmiştir.
Komisyon varlığı askeri ve siyasi kontrolün tam olarak Türkiye'de olmadığını gösterir.

Key Concept

Lozan'da Tam Bağımsızlık ve Egemenlik Hakları

Hints

1
Yeni Türk Devleti'nin ekonomik ve hukuki olarak diğer devletlerle eşit hale gelmesini sağlayan kararı düşünün.
2
Soruda 'egemenlik haklarını kısıtlayan herhangi bir unsur barındırmayan' ifadesi kritik; Boğazlar Komisyonu egemenliğe gölge düşürür.
3
Türk heyetinin konferansın ilk döneminde müzakerelerin kesilmesine neden olacak kadar kesin durduğu 'Kapitülasyonlar' maddesine odaklanın.

Practice More

Lozan'da çözülemeyen 'Musul Sorunu'nun daha sonra hangi antlaşma ile ve nasıl sonuçlandığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 514Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi, Gediz Taarruzu'nun başarısızlığından sonra askeri sevk ve idareyi daha etkin kılmak amacıyla "Batı" ve "Güney" olmak üzere iki ayrı komutanlığa bölünmüştür. Ancak bu çift başlı yönetim yapısının askeri harekat üzerindeki olumsuz etkileri görülmüş ve nihayetinde cephe birleştirilmiştir.

Batı Cephesi'nin bu iki komutanlığının birleştirilerek tek bir merkezden yönetilmesine karar verilmesinde etkili olan temel askeri gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: II. İnönü Muharebesi sonrasında gerçekleştirilen Aslıhanlar ve Dumlupınar Taarruzları'nda istenilen sonucun alınamaması

Answer

Batı Cephesi'nin birleştirilmesi, II. İnönü Muharebesi'nden sonra yapılan Aslıhanlar ve Dumlupınar Taarruzları'ndaki başarısızlık sonucunda gerçekleşmiştir.
Batı Cephesi'ndeki komuta birliği, II. İnönü Zaferi'nden sonra Refet Bele komutasındaki birliklerin Aslıhanlar ve Dumlupınar mevkilerinde yaptıkları karşı taarruzda başarısız olmaları üzerine sağlanmıştır. Bu durum, ordunun henüz tam bir disiplin ve tek merkezden yönetimle hareket etmesi gerektiğini kanıtlamış, Refet Bey Genelkurmay Başkanlığı emrine alınırken cepheler İsmet İnönü altında birleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin komuta yapısını analiz etme
Gediz Taarruzu sonrası Batı Cephesi; kuzeyde İsmet Bey (Batı) ve güneyde Refet Bey (Güney) olarak ikiye ayrılmıştı.
Başarısızlığın nedenini anlamak için önce mevcut bölünmüş yapıyı belirlemek gerekir.
2
Kritik askeri operasyonu değerlendirme
II. İnönü Savaşı kazanıldıktan sonra Refet Bey, Yunanlıları tamamen söküp atmak için Aslıhanlar ve Dumlupınar mevkilerinde taarruza geçti ancak ordu henüz taarruz gücüne ulaşmadığı için başarısız oldu.
Cephe birleşmesine giden süreci tetikleyen askeri hatayı bulmak için operasyon sonuçları incelenmelidir.
3
İdari sonucu belirleme
Bu başarısızlık üzerine Refet Bey görevden alındı, Güney Cephesi lağvedildi ve tüm birlikler İsmet Bey'in komutasındaki Batı Cephesi'ne bağlandı.
Askeri başarısızlığın yönetimsel bir değişikliğe nasıl dönüştüğünü netleştirmek gerekir.

Key Concept

Komuta Birliği ve Batı Cephesi Yapılanması

Hints

1
Gediz Taarruzu cephenin bölünmesine neden olmuştu; onu takip eden süreçteki bir başka başarısız taarruzu düşünün.
2
Söz konusu askeri gelişme II. İnönü Savaşı ile Kütahya-Eskişehir Savaşları arasında gerçekleşen ara bir harekattır.
3
Refet Bele'nin komutanlıktan ayrılmasına ve İsmet İnönü'nün tek komutan kalmasına neden olan başarısız taarruz girişimidir.

Practice More

Batı Cephesi'ndeki bu komuta birliğinin Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sırasındaki stratejik kararlara etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 515Question

I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi} sonrasında elde edilen askeri başarı, TBMM’nin hem iç politikadaki otoritesini pekiştirmiş hem de uluslararası alanda meşruiyetini artıran bir dizi diplomatik gelişmeye zemin hazırlamıştır. Bu zaferin ardından yaşanan gelişmeler, genellikle 'TALİM' veya 'MİLAT' kısaltmalarıyla kodlanmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi I. I˙no¨nu¨ ZaferiI. \text{ İnönü Zaferi}'nin ardından yaşanan siyasi gelişmelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Gümrü Antlaşması'nın imzalanması

Answer

Gümrü Antlaşması'nın imzalanması, I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}'nin sonuçlarından biri değildir.
Gümrü Antlaşması, TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşma olup 3 Aralık 19203 \text{ Aralık } 1920 tarihinde Ermenistan ile imzalanmıştır. Bu olay, Batı Cephesi'ndeki I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}'nin (610 Ocak 19216-10 \text{ Ocak } 1921) kazanılmasından yaklaşık bir ay öncesine denk gelir ve Doğu Cephesi'ndeki başarıların bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi} sonrası siyasi sonuçları hatırlatıcı şifreler üzerinden listele.
TALİM şifresi: Teşkilat-ı Esasiye (19211921 Anayasası), Afgan Dostluk Antlaşması, Londra Konferansı, İstiklal Marşı'nın kabulü, Moskova Antlaşması.
Konuyla ilgili temel kronolojik ve içeriksel bilgileri tazelemek için.
2
Seçeneklerdeki olayların tarihlerini ve hangi cephedeki başarılarla ilişkili olduklarını karşılaştır.
Gümrü Antlaşması'nın Doğu Cephesi'ne (Ermenistan ile), diğerlerinin ise Batı Cephesi'ndeki I. I˙no¨nu¨I. \text{ İnönü} başarısına ait olduğu belirlenir.
Olayların cephe ve zaman farkını ayırt ederek yanlış eşleşmeyi bulmak için.

Key Concept

I. I˙no¨nu¨I. \text{ İnönü} Muharebesi Sonuçları ve Cepheler Arası Kronolojik Farklar

Hints

1
I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}'nin sonuçlarını 'TALİM' veya 'MİLAT' şifreleriyle hatırlayabilirsin.
2
Bu sonuçlar arasında 19211921 Anayasası, Moskova ve Afgan antlaşmaları ile Londra Konferansı bulunur. Ancak bir seçenek kronolojik olarak çok daha eskidir.
3
Ermenistan ile imzalanan ve Doğu Cephesi'ni kapatan antlaşmanın tarihini ve hangi cepheye ait olduğunu kontrol et.

Practice More

Bu sonuçları 'İç Politika' (Teşkilat-ı Esasiye, İstiklal Marşı) ve 'Dış Politika' (Moskova, Afganistan, Londra) olarak sınıflandırarak pekiştirebilirsin.
Estimated Time:1m 0s
Question 516Question

I. İnönü Muharebesi’nin kazanılmasından sonra hem TBMM’nin iç otoritesini güçlendiren ulusal gelişmeler hem de Türk devletinin dış dünyadaki saygınlığını artıran diplomatik (uluslararası) gelişmeler yaşanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi I. İnönü Savaşı'nın uluslararası (diplomatik) sonuçlarından biridir?

Show answer & explanation

Answer: Londra Konferansı’nın toplanması

Answer

Londra Konferansı'nın toplanması
Londra Konferansı, İtilaf Devletleri'nin (İngiltere, Fransa, İtalya) Sevr Antlaşması'nı yumuşatarak TBMM'ye kabul ettirmek için topladıkları uluslararası bir toplantıdır. TBMM'nin buraya davet edilmesi, Türk devletinin ve ordusunun diplomatik alandaki varlığının yabancı devletler tarafından resmen tanındığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
I. İnönü Savaşı'nın sonuçlarını (MİLAT kodlamasıyla) listele.
MİLAT: Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan Dostluk Antlaşması, Teşkilat-ı Esasiye.
Savaşın hangi gelişmelere yol açtığını belirlemek gerekir.
2
Bu gelişmeleri 'Ulusal' (iç mesele) ve 'Uluslararası' (dış mesele/diplomatik) olarak sınıflandır.
Londra Konferansı, Moskova Antlaşması ve Afganistan Dostluk Antlaşması uluslararasıdır.
Soruda istenen diplomatik (dış) sonuçları ayırt etmek gerekir.
3
Seçenekleri bu sınıflandırmaya göre kontrol et.
Londra Konferansı diplomatik bir gelişmeyken, diğerleri ya ulusaldır ya da başka döneme aittir.
Doğru sonucu belirlemek için analiz tamamlanır.

Key Concept

I. İnönü Savaşı Sonuçlarının Ulusal ve Uluslararası Olarak Ayrılması

Hints

1
Sonuçları 'iç politika' ve 'dış politika' olarak ayırmayı deneyin.
2
MİLAT veya TALİM kodlamasındaki gelişmelerden hangisi diğer devletlerle olan ilişkileri kapsar?
3
İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi Sevr üzerinde görüşmek için çağırdığı olayı hatırlayın.

Practice More

Londra Konferansı'nın TBMM için en önemli diplomatik kazanımı olan 'hukuken tanınma' kavramını araştırabilirsiniz.

Alternative Method

MİLAT (Moskova, İstiklal Marşı, Londra, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) kısaltmasındaki gelişmeleri hatırlayarak 'başka devletlerle yapılanlar' (Moskova, Londra, Afganistan) ve 'kendi içimizde yaptıklarımız' olarak gruplandırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 517Question

2626 Ağustos 19221922 tarihinde Kocatepe'den başlayan taarruzun ardından Mustafa Kemal Paşa'nın "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emriyle takip edilen Yunan kuvvetleri Anadolu'dan tamamen temizlenmiştir. Bu askeri zaferin ardından Türk ordusunun Boğazlar ve İstanbul üzerine yönelmesiyle İtilaf Devletleri ile savaşın eşiğine gelinmiş ve sonuçta diplomatik görüşmeler başlamıştır.

Buna göre, Büyük Taarruz'un kazanılması sonucunda Milli Mücadele'nin askeri safhasını resmen sona erdiren diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mudanya Ateşkes Antlaşması

Answer

Milli Mücadele'nin askeri safhasını sona erdiren diplomatik gelişme Mudanya Ateşkes Antlaşması'dır.
Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlanması, Anadolu'daki Yunan işgalini sona erdirmiştir. Bu askeri başarının ardından İtilaf Devletleri ile imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, Kurtuluş Savaşı'nın silahlı mücadele dönemini resmen bitirmiş; İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya'nın savaşılmadan kurtarılmasını sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük Taarruz'un sonucunu değerlendir
Yunan ordusu Anadolu'dan atılmış ve askeri harekat Boğazlar sınırına dayanmıştır.
Askeri zaferin hangi diplomatik zorunluluğu doğurduğunu anlamak gerekir.
2
Askeri safha ile diplomatik safha arasındaki köprüyü bul
İtilaf Devletleri, Türk ordusunun ilerleyişi karşısında ateşkes teklif etmek zorunda kalmıştır.
Savaş alanındaki başarının masa başındaki karşılığını tespit etmek için önemlidir.
3
Silahlı çatışmayı bitiren belgeyi belirle
Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanarak silahlı mücadele dönemi kapatılmıştır.
Ateşkes antlaşmaları askeri safhayı bitiren, barış antlaşmaları ise savaşı tamamen sonlandıran belgelerdir.

Key Concept

Milli Mücadele'de Askeri Başarıdan Diplomasiye Geçiş

Hints

1
Mustafa Kemal Paşa'nın Akdeniz hedefini gösteren emrinden sonra ordumuzun ulaştığı diplomatik sonucu düşünün.
2
Savaş alanındaki kesin zaferin ardından, İtilaf Devletleri'nin İstanbul ve Boğazları boşaltmak zorunda kaldığı 'ateşkes' sürecini hatırlayın.
3
İsmet Paşa'nın Türk tarafını temsil ettiği ve Doğu Trakya'nın savaşılmadan kazanıldığı antlaşmanın adını bulun.

Practice More

Mudanya Ateşkes Antlaşması ile savaşılmadan kurtarılan bölgeleri (Doğu Trakya, İstanbul, Boğazlar) harita üzerinde inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Soru kökündeki 'askeri safhayı sona erdiren diplomatik gelişme' ifadesinden yola çıkarak seçeneklerdeki antlaşmaları kronolojik olarak sıralayıp son büyük zaferden (Büyük Taarruz) hemen sonrasına denk gelen ateşkesi seçebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 518Question

Milli Mücadele’de Batı Cephesi’nde Gediz Taarruzu’nun ardından yaşanan sevk ve idare sorunları, TBMM’yi askeri yapıda köklü bir merkezileşmeye yöneltmiştir. Bu süreçte Kuva-yı Milliye’den düzenli orduya geçiş hızlandırılmış; ordu, meclisin yegâne ve disiplinli savunma gücü haline getirilmeye çalışılmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi, Batı Cephesi’nde düzenli ordunun kuruluşu ve kurumsallaşması aşamasında (19201920 sonu - 19211921 başı), TBMM’nin "merkezi otoriteyi ve askeri disiplini" tesis etmek amacıyla başvurduğu yöntemler arasında gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: Kuva-yı Milliye liderlerine 'özerk milis birliği' statüsü tanıyarak yerel güçlerin bağımsızlığını korumak

Answer

Kuva-yı Milliye liderlerine özerklik tanınması söz konusu değildir; aksine merkezi otoriteye bağlanmaları şart koşulmuştur.
Düzenli ordunun kurulmasının temel sebeplerinden biri Kuva-yı Milliye liderlerinin (Ethem Bey, Demirci Mehmet Efe vb.) merkezi otoriteyi tanımaması ve 'hukuk dışı' hareket etmeleridir. TBMM, bu şeflere asla 'özerklik' veya 'bağımsızlık' tanımamış; aksine onları tasfiye ederek ya da birliklerini düzenli orduya katarak merkeziyetçi yapıyı korumuştur.

Step-by-Step Solution

1
Düzenli ordunun kuruluş nedenlerini analiz et.
Disiplinsizlik, merkezi otoriteye başkaldırı ve Yunan ilerleyişini durduramama temel nedenlerdir.
Kuruluş amacını anlamak, hangi yöntemlerin bu amaca hizmet etmediğini belirlemeyi sağlar.
2
TBMM'nin merkeziyetçi politikasını değerlendir.
TBMM, tüm askeri güçlerin kayıtsız şartsız meclis denetimine girmesini savunmuştur.
'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesi, hiçbir şahsi veya yerel gücün özerkliğine izin vermez.
3
Hukuki ve idari önlemleri gruplandır.
Firariler Kanunu (hukuki), Cephelerin bölünmesi (idari), Erkan-ı Harbiye bağlantısı (askeri) bu amaca hizmet eder.
Seçeneklerdeki eylemlerin dönemin ihtiyaçlarıyla uyumunu kontrol etmek gerekir.

Key Concept

TBMM'nin Merkeziyetçi Askeri Politikası ve Düzenli Ordu Disiplini

Hints

1
Düzenli ordunun kuruluş amacı, 'emir ve komuta' tekliğini sağlamaktır.
2
TBMM'nin merkezi otorite vurgusunu ve Çerkez Ethem isyanının temel sebebini hatırlayın.
3
Bir devlet yapısında ordu, hiçbir gruba özerklik vermez; aksi takdirde merkezi otorite kurulamaz.

Practice More

Çerkez Ethem İsyanı'nın Birinci İnönü Savaşı sırasındaki etkilerini ve sonuçlarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Soruya 'TBMM neden düzenli orduya geçti?' diye bakarsanız; düzensizliğin ve özerkliğin bir problem olduğunu, dolayısıyla özerklik tanımanın bir 'çözüm yöntemi' olamayacağını görebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 519Question

Sakarya Meydan Muharebesi, Türk ordusunun 16831683 II. Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen stratejik geri çekilişini durdurmuş ve Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." doktrini ile askeri tarihe geçmiştir. Bu zaferin ardından yaşanan diplomatik ve askeri gelişmeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçları arasında *gösterilemez*?

Show answer & explanation

Answer: Kars Antlaşması ile Doğu sınırındaki belirsizliklerin giderilerek Moskova Antlaşması'nda verilen Batum tavizinin geri alınması

Answer

Doğu sınırını kesinleştiren Kars Antlaşması'nda, daha önce Moskova Antlaşması ile verilen Batum tavizi geri alınmamış, mevcut sınırlar teyit edilmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında imzalanan Kars Antlaşması, Doğu sınırımızı kesin olarak çizmiş olsa da, daha önce Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması'ndaki şartları korumuştur. Dolayısıyla Misak-ı Milli'den verilen ilk büyük taviz olan Batum, bu antlaşma ile geri alınmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sakarya Meydan Muharebesi'nin rütbe ve unvan sonuçlarını değerlendir.
Mustafa Kemal Paşa'ya Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verilmiştir.
Askeri başarının yasama organı tarafından onurlandırılması gereklidir.
2
Diplomatik antlaşmaları (Kars ve Ankara) incele.
Kars Antlaşması ile doğu, Ankara Antlaşması ile güney sınırları (Hatay hariç) şekillenmiştir.
Askeri zaferler, yabancı devletleri masaya oturtmuştur.
3
Misak-ı Milli tavizlerini ve antlaşma içeriklerini analiz et.
Kars Antlaşması, Moskova Antlaşması'ndaki sınırları kesinleştirmiş ancak Batum'u geri kazandırmamıştır.
Batum tavizi Moskova Antlaşması ile verilmişti ve Kars Antlaşması bu sınırları onaylayan bir metindir.

Key Concept

Sakarya Savaşı'nın Siyasi ve Diplomatik Sonuçları

Hints

1
Sakarya zaferinden sonra imzalanan antlaşmaları (Kars ve Ankara) hatırlayın.
2
Batum tavizi ilk kez hangi antlaşma ile verilmişti ve bu taviz Sakarya'dan sonra geri alındı mı?
3
Kars Antlaşması, Moskova Antlaşması'nın bir teyidi niteliğindedir ve sınırları sadece kesinleştirmiştir.

Practice More

Moskova Antlaşması ile Kars Antlaşması arasındaki benzerlik ve farkları inceleyerek Misak-ı Milli tavizlerini tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 520Question

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi, düzenli ordunun görev almadığı ve mücadelenin tamamen yerel halkın oluşturduğu Kuvayı Milliye birliklerince yürütüldüğü bir cephedir. Bu cephedeki direniş süreci ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sakarya Zaferi sonrasında imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması ile Fransızlar Anadolu'dan çekilmiş ve cephe resmen kapanmıştır.

Answer

Sakarya Zaferi sonrasında imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması ile Fransızlar Anadolu'dan çekilmiş ve cephe resmen kapanmıştır.
Güney Cephesi, Kurtuluş Savaşı'nda düzenli ordu birliklerinin görev yapmadığı tek cephedir. Burada Maraş, Antep ve Urfa halkı kendi imkanlarıyla Kuvayı Milliye çatısı altında direnmiştir. Bu askeri başarılar, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi ile birleşince Fransa bölgeden çekilmeye karar vermiş ve 2020 Ekim 19211921 Ankara Antlaşması ile cephe kapanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Askeri yapıyı analiz etme
Güney Cephesi'nde düzenli ordunun bulunmadığı, sadece yerel milis güçlerin (Kuvayı Milliye) savaştığı tespit edilir.
Milli Mücadele'de Doğu'da 1515. Kolordu, Batı'da ise Düzenli Ordu savaşırken Güney'de halk direnişi esastır.
2
Siyasi ve diplomatik süreci değerlendirme
Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin (19211921) kazanılmasının, Fransızları antlaşma masasına oturmaya zorladığı belirlenir.
Askeri başarılar her zaman diplomatik başarıları beraberinde getirir.
3
Kapanış antlaşmasını belirleme
2020 Ekim 19211921 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile cephenin kapandığı teyit edilir.
Bu antlaşma ile Fransa, TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuştur.

Key Concept

Güney Cephesi'nin sivil direniş yapısı ve Ankara Antlaşması ile kapanması

Hints

1
Güney Cephesi'nde TBMM'nin bir ordu göndermediğini, halkın kendi kendini savunduğunu hatırlayın.
2
Bu cephenin kapanması için Batı Cephesi'ndeki büyük bir zaferin diplomatik etkisinin beklendiğini düşünün.
3
19211921 yılında Fransa ile imzalanan ve Hatay dışındaki bugünkü sınırlarımızı büyük ölçüde belirleyen antlaşmayı düşünün.

Practice More

Maraş, Antep ve Urfa şehirlerine verilen unvanların (Gazi, Kahraman, Şanlı) hangi yıllarda verildiğini araştırarak kronoloji bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir: Gümrü (19201920) erken bir tarihtir ve Doğu ile ilgilidir. Moskova (19211921) ise askeri değil, siyasi bir dostluk antlaşmasıdır ve SSCB ile yapılmıştır.
Estimated Time:1m 0s
PreviousPage 26 / 32Next