Examkin

Gerileme Dönemi (1699-1792)

51 questions

Question 41Question →

Osmanlı Devleti'nin XVIII.XVIII. yüzyıl diplomasi trafiğinde; 17391739 Belgrad Antlaşması ile Karadeniz'in bir Türk gölü olduğu son kez tescil edilmiş ve bu antlaşmada arabuluculuk yapan Fransa'ya, sağladığı diplomatik destek karşılığında 17401740 yılında kapitülasyonlar süresiz hale getirilerek verilmiştir.

Bu iki gelişmenin birlikte değerlendirilmesi sonucunda ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Askeri ve diplomatik alandaki kazanımların, uzun vadede devletin ekonomik egemenliğini kısıtlayan kalıcı imtiyazlara dönüşmesi

Answer

Askeri ve diplomatik başarıların (Belgrad Antlaşması), ödül niteliğindeki kalıcı ekonomik tavizlere (1740 Kapitülasyonları) yol açtığı yargısı en kapsamlı değerlendirmedir.
Osmanlı Devleti 17361736-17391739 savaşlarında Rusya ve Avusturya'yı mağlup ederek Belgrad Antlaşması'nı imzalamış, bu zaferle Karadeniz'in güvenliğini sağlamıştır. Ancak antlaşmaya arabuluculuk yapan Fransa'ya verilen kapitülasyonların 17401740 yılında 'sürekli' hale getirilmesi, kazanılan askeri zaferin ekonomik bir tavizle gölgelenmesine ve ilerleyen yıllarda Avrupa devletlerinin Osmanlı üzerindeki baskısının artmasına neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
17391739 Belgrad Antlaşması'nın sonucunu analiz et.
Osmanlı Devleti'nin hem Rusya hem de Avusturya'ya karşı kazandığı son büyük zaferdir ve Karadeniz'in Türk gölü olduğu son kez tescil edilmiştir.
Soruda verilen ilk gelişmenin niteliğini belirlemek için.
2
17401740 Kapitülasyonları'nın verilme gerekçesini belirle.
Belgrad Antlaşması'nda arabuluculuk yapan Fransa'ya bir 'teşekkür' ve 'ödül' olarak kapitülasyonlar hükümdarın ömrüyle sınırlı olmaktan çıkarılıp sürekli hale getirilmiştir.
Askeri başarı ile ekonomik taviz arasındaki bağlantıyı kurmak için.
3
İki olayın uzun vadeli etkilerini sentezle.
Kısa vadeli bir diplomatik başarının (arabuluculuk), uzun vadede devletin ekonomik bağımsızlığını zedeleyen bir imtiyaza (sürekli kapitülasyonlar) dönüştüğü görülür.
En kapsamlı yargıya ulaşmak için.

Key Concept

Askeri Başarı ve Diplomatik/Ekonomik Bedel İlişkisi

Hints

1
17391739 Belgrad Antlaşması'nda hangi Avrupa devletinin arabuluculuk yaptığını ve bunun karşılığında ne aldığını düşünün.
2
Önceki dönemlerde padişahların ömrüyle sınırlı olan kapitülasyonların 17401740'ta neden 'sürekli' hale getirildiğine odaklanın.
3
Askeri bir zaferin (Belgrad), ekonomik bir bağımlılığa (sürekli kapitülasyonlar) yol açtığı gerçeğini değerlendirin.

Practice More

17401740 Kapitülasyonları'nın sürekli hale gelmesinin XIX. yüzyıldaki Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi'ne giden sürece etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 42Question →

Osmanlı Devleti'nin 1818. yüzyıl siyasi hayatındaki diplomatik kırılmaları ve strateji değişikliklerini analiz eden bir tarihçi, 17181718 Pasarofça Antlaşması'ndan 17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması'na kadar geçen süreci "savunma ve denge arayışı" olarak tanımlar. Bu süreçte yaşanan gelişmelere dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, tarihsel gerçekliklerle ve dönemin siyasi-hukuki yapısıyla çelişmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Küçük Kaynarca Antlaşması'nda yer alan 'Kırım halkının dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacağı' maddesi, Osmanlı Devleti'nin Kırım üzerindeki siyasi ve hukuki egemenliğinin uluslararası hukukta devam ettiğini kanıtlamaktadır.

Answer

Küçük Kaynarca Antlaşması'ndaki halifelik maddesinin Kırım üzerinde siyasi egemenliğin devam ettiğini kanıtladığı yorumu yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, halifelik bağını siyasi egemenlikle eşdeğer tuttuğu için hatalıdır. Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım müstakil (bağımsız) bir hanlık haline gelmiş, Osmanlı Devleti'nin bölge üzerindeki tüm idari, hukuki ve siyasi hakları sona ermiştir. Halifelik maddesi, sadece Kırım Tatarlarının dini açıdan halifeye bağlı kalmasını sağlayarak kültürel ve dini bir bağ kurmayı amaçlamıştır; bu durum bölgenin Osmanlı toprağı sayılmasına veya üzerinde egemenlik kurulmasına imkan tanımaz.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşma Maddesinin Analizi
Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuştur.
Toprak üzerindeki siyasi egemenlik 'bağımsızlık' kararıyla sona ermiştir.
2
Halifelik Makamının İşlevini Belirleme
Dini bağlılık maddesi, bölge halkı ile kültürel bağları korumayı amaçlar.
Osmanlı, kaybedilen Müslüman topraklarıyla dini bağı koparmayarak ileride oluşabilecek fırsatlar için manevi bir zemin bırakmak istemiştir.
3
Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirme
Dini liderlik siyasi egemenliğe eşit değildir.
Uluslararası hukukta bir bölgenin bağımsız ilan edilmesi, eski sahibinin o bölge üzerindeki tüm idari ve hukuki haklarından vazgeçtiği anlamına gelir.

Key Concept

Halifelik ve Siyasi Egemenlik Ayrımı

Hints

1
Bir bölgenin bağımsız olması ile halkının dini olarak bir merkeze bağlı kalması arasındaki farkı düşünün.

Practice More

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın diğer maddelerini (tazminat, Ortodoks hamiliği, kapitülasyonlar) inceleyerek Osmanlı'nın egemenlik haklarındaki diğer kayıpları karşılaştırın.
Estimated Time:1m 30s
Question 43Question →

Osmanlı Devleti'nin 1818. yüzyılda izlediği dış politika stratejisi; yüzyılın başlarında "Karlofça Antlaşması ile kaybedilen toprakları geri alma", bu ümidin kaybından sonra ise "mevcut toprakları koruma (denge politikasına hazırlık)" şeklinde iki temel evreye ayrılır. Osmanlı Devleti'nin Avrupa'nın teknik ve askeri üstünlüğünü kabul ederek savunma ağırlıklı bir politikaya yönelmesine ve aynı zamanda iç yapıda Lale Devri ıslahatlarına zemin hazırlayan diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Avusturya ve Venedik ile imzalanan 17181718 Pasarofça Antlaşması

Answer

Avusturya ve Venedik ile imzalanan 17181718 Pasarofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin dış politika stratejisini kökten değiştirmiştir.
Pasarofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Avrupa'nın askeri üstünlüğünü kesin olarak kabul etmiş, kaybettiği toprakları geri alma politikasından vazgeçerek elindekileri korumaya odaklanmış ve Batı'yı örnek alan Lale Devri ıslahatlarını başlatmıştır.

Step-by-Step Solution

1
1818. yüzyılın başındaki başarıları analiz etme.
17111711 Prut zaferi ile Rusya karşısında başarı kazanılmış ve Karlofça'da kaybedilen yerleri geri alma ümidi doğmuştur.
Dönemin ilk evresindeki motivasyonu anlamak için bu başarı kritik bir başlangıç noktasıdır.
2
Avusturya ile yaşanan savaşı ve sonucunu değerlendirme.
1715−17181715-1718 savaşlarında Avusturya karşısında alınan yenilgi sonrası Belgrad kaybedilmiş ve Pasarofça Antlaşması imzalanmıştır.
Yenilginin büyüklüğü, Osmanlı'nın Avrupa karşısındaki askeri yetersizliğini fark etmesini sağlamıştır.
3
Dış politika ve iç yapı üzerindeki etkisini saptama.
Antlaşma ile "toprakları geri alma" ümidi bitmiş, "savunma" politikası başlamış ve Batı'ya yönelim (Lale Devri) başlamıştır.
Pasarofça, hem diplomatik hem de kültürel bir dönüm noktası olarak stratejik değişikliğin miladıdır.

Key Concept

Osmanlı Dış Politikasında Stratejik Dönüm Noktaları

Hints

1
Bu gelişme, Osmanlı'nın Batı'nın üstünlüğünü kabul ettiği 'Lale Devri'ne girişi ile eş zamanlıdır.

Practice More

Prut, Pasarofça, Belgrad ve Küçük Kaynarca antlaşmalarını Osmanlı'nın Rusya ve Avusturya ile olan güç dengesi açısından kronolojik olarak karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 15s
Question 44Question →

1818. yüzyıl Osmanlı diplomasisinde; askeri başarıların ıslahatlarla olan bağı, toprak kayıplarının dini/hukuki argümanlarla telafi edilmesi ve Avrupa güç dengelerinin antlaşma metinlerine yansıması iç içe geçmiş bir süreçtir. Bu süreçte imzalanan Prut, Pasarofça, Belgrad ve Küçük Kaynarca antlaşmaları, devletin stratejik önceliklerinin evrimini göstermektedir.

Buna göre, 1818. yüzyıl diplomasi tarihi ve antlaşmaların içerikleri analiz edildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu dönemdeki siyasi stratejileri ve gelişmeleri doğru yansıtan bir değerlendirme değildir?

Show answer & explanation

Answer: Belgrad Antlaşması ile Karadeniz'in son kez bir Türk gölü olduğu uluslararası hukukta teyit edilmiş ve bu durum, Rusya'nın 'Sıcak Denizler' idealinden tamamen vazgeçerek stratejisini sadece Kafkasya içlerine yöneltmesine neden olmuştur.

Answer

Belgrad Antlaşması'nın Rusya'nın 'Sıcak Denizler' politikasını sona erdirdiğini savunan ifade yanlıştır; zira bu politika Küçük Kaynarca ile daha da şiddetlenerek devam etmiştir.
Doğru analizde; Belgrad Antlaşması (17391739) Karadeniz'in Türk gölü olduğunu teyit eden son antlaşma olsa da, bu durum Rusya'nın sıcak denizlere inme politikasını sona erdirmemiştir. Aksine Rusya, bu hedefine ulaşmak için donanmasını güçlendirmiş ve 17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Karadeniz'de donanma bulundurma ve boğazlardan geçme hakkını elde ederek stratejisini başarıya ulaştırmıştır.

Step-by-Step Solution

1
1818. yüzyıl antlaşmalarının (Prut, Pasarofça, Belgrad, Küçük Kaynarca) temel sonuçlarını ve diplomatik hedeflerini analiz et.
Prut'un umut, Pasarofça'nın savunma, Belgrad'ın son başarı ve Küçük Kaynarca'nın büyük yıkım olduğu tespit edilir.
Genel kronolojik ve stratejik çerçeveyi belirlemek için.
2
Askeri ıslahatlar ile diplomatik başarılar arasındaki ilişkiyi kur.
I. Mahmud ve Humbaracı Ahmed Paşa'nın etkisinin Belgrad Antlaşması'na yansıdığı doğrulanır.
Islahat-diplomasi dengesini anlamak için.
3
Rusya'nın 'Sıcak Denizlere İnme' (Çar I. Petro'nun vasiyeti olarak bilinen strateji) politikasının tarihsel sürekliliğini değerlendir.
Bu politikanın hiçbir zaman terk edilmediği, aksine her fırsatta (Çeşme Baskını, Küçük Kaynarca vb.) uygulanmaya çalışıldığı görülür.
Stratejik yanılgıyı tespit etmek için.

Key Concept

18. Yüzyıl Osmanlı Diplomatik Değişimi ve Rus Genişlemeciliği

Hints

1
Rusya'nın 'Sıcak Denizler' politikası 1818. yüzyılda başlayan ve imparatorluk yıkılana kadar süregelen temel bir devlet stratejisidir.

Practice More

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın ardından Kırım'ın Rusya tarafından ilhak edilmesi sürecini (Aynalıkavak Tenkihnamesi ve Yaş Antlaşması) inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 45Question →

XVIII.XVIII. yüzyılın başlarında Safevi Devleti'nde yaşanan taht kavgaları ve iç karışıklıklar, bölge üzerinde hak iddia eden Osmanlı Devleti ile Rusya'yı savaşın eşiğine getirmiştir. Ancak Fransa'nın diplomatik girişimleri sonucunda iki devlet, Safevi topraklarını paylaşma konusunda uzlaşmaya varmıştır.

Bu doğrultuda 17241724 yılında imzalanan ve tarihteki ilk "Osmanlı-Rus Dostluk Antlaşması" olarak nitelendirilen diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 17241724 İstanbul Antlaşması

Answer

1724 İstanbul Antlaşması, Osmanlı Devleti ve Rusya'nın Safevi (İran) topraklarını paylaştığı ve aralarında savaş çıkmasını önleyen ilk dostluk antlaşmasıdır.
17241724 İstanbul Antlaşması, Fransa'nın arabuluculuğu ile Osmanlı Devleti ve Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile her iki devlet, Safevi (İran) topraklarını (Kafkasya ve Azerbaycan bölgesi) kendi aralarında paylaşmışlardır. İki devlet arasında savaş çıkmasını önlediği ve bir iş birliği protokolü niteliği taşıdığı için tarihteki ilk Osmanlı-Rus dostluk antlaşması olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Tarihsel bağlamı analiz etme
Safevi Devleti'nin (İran) zayıflamasıyla Osmanlı ve Rusya'nın Kafkasya'da karşı karşıya geldiği belirlenir.
Soruda verilen iç karışıklıklar ve toprak paylaşımı vurgusu bizi bu sürece yönlendirir.
2
Arabulucu devleti değerlendirme
Fransa'nın devreye girerek iki devlet arasında bir çatışmayı önlediği tespit edilir.
Fransa'nın bu dönemdeki diplomatik etkisi, antlaşmanın ismini belirlemede anahtar rol oynar.
3
Antlaşmanın niteliğini belirleme
Tarihteki ilk Osmanlı-Rus dostluk antlaşmasının 1724 İstanbul Antlaşması olduğu sonucuna varılır.
Bu antlaşma, iki devletin bir başka devletin topraklarını paylaşmak üzere imzaladığı tekil bir örnektir.

Key Concept

Osmanlı-Rus Diplomasi Tarihi ve İran Topraklarının Paylaşımı

Hints

1
Bu antlaşma, Osmanlı ve Rusya'nın bir savaşı bitirmek için değil, üçüncü bir tarafın topraklarını bölüşmek için imzaladığı bir belgedir.
2
Antlaşmaya arabuluculuk yapan devlet, Osmanlı'dan 17401740 yılında kapitülasyonları sürekli hale getirme hakkını alacak olan Fransa'dır.

Practice More

Bu antlaşmanın ardından Rusya ile yaşanan sınır sorunlarını ve 1736−17391736-1739 savaşlarının nedenlerini incelemek konuyu pekiştirir.

Alternative Method

Kronolojik olarak ele alındığında; Lale Devri (1718−17301718-1730) döneminde gerçekleşen ve Safevi sorununu çözen tek büyük çaplı Osmanlı-Rus diplomatik gelişmesi budur.
Estimated Time:2m 0s
Question 46Question →

Osmanlı Devleti, 18.18. yüzyılın başlarında Karlofça Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri alma ümidini korumuştur. Ancak Avusturya ve Venedik ile yapılan savaşlar sonrası imzalanan ve Osmanlı Devleti'nin Batı'nın üstünlüğünü ilk kez kabul ederek 'mevcut toprakları koruma' politikasına geçmesine neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 17181718 Pasarofça Antlaşması'nın imzalanması

Answer

Osmanlı Devleti'nin Batı'nın üstünlüğünü kabul ederek savunma politikasına geçtiği gelişme 17181718 Pasarofça Antlaşması'dır.
Pasarofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Avrupa karşısındaki askeri zayıflığını kesin olarak anladığı ve dış politikasını 'fetih'ten 'savunma'ya çevirdiği kırılma noktasıdır. Bu antlaşma ile başlayan Lale Devri'nde ilk geçici elçiliklerin açılması, Avrupa'nın üstünlüğünün kabul edildiğinin ve yakından takip edilmek istendiğinin göstergesidir.

Step-by-Step Solution

1
Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıl başındaki stratejisini analiz etme
17001700-17181718 yılları arası, kaybedilen yerleri (Mora, Azak vb.) geri alma ümidinin olduğu dönemdir.
Karlofça Antlaşması'nın yarattığı moral bozukluğunu gidermek için ilk yıllarda saldırgan bir politika izlenmiştir.
2
17151715-17181718 savaşlarının sonucunu değerlendirme
Avusturya'ya karşı alınan ağır yenilgiler sonucunda Belgrad dahil stratejik noktalar kaybedilmiştir.
Batı ordularının teknik ve taktik üstünlüğü savaş meydanında net bir şekilde görülmüştür.
3
17181718 Pasarofça Antlaşması'nın diplomatik etkisini belirleme
Osmanlı artık Avrupa'yı fethedilecek bir yer değil, örnek alınacak bir güç olarak görmeye başlamıştır.
Bu antlaşma ile başlayan Lale Devri, askeri fetihlerden ziyade diplomatik ve kültürel dengeye odaklanıldığını kanıtlar.

Key Concept

Osmanlı Diplomasisinde Politika Değişimi

Hints

1
Osmanlı Devleti'nin Avrupa'nın teknik üstünlüğünü kabul ederek 'Lale Devri'ne girdiği yılı düşünün.
2
Bu antlaşma öncesinde Prut başarısı ile ümitler artmıştı ancak Avusturya (Petervaradin) yenilgisi bu ümitleri sona erdirdi.
3
17181718 yılında imzalanan ve Osmanlı'nın artık kaybettiği toprakları geri alma peşinde koşmak yerine elindekini korumaya odaklandığı antlaşmadır.

Practice More

Pasarofça Antlaşması sonrası Avrupa'ya gönderilen ilk geçici elçilerin raporlarını (Sefaretnameler) incelemek, bu dönemdeki zihniyet değişimini pekiştirecektir.
Estimated Time:45s
Question 47Question →

Osmanlı Devleti'nin XVIII.XVIII. yüzyılda imzaladığı, Karadeniz'in bir Türk gölü olduğunu son kez kabul ettiren ve Batı karşısında kazanılan son askeri başarıların sonucunda imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Belgrad Antlaşması

Answer

Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıldaki son büyük askeri zaferlerinin bir sonucudur ve Karadeniz'in Türk gölü statüsünü son kez tescil etmiştir.
Belgrad Antlaşması (17391739), I. Mahmut döneminde Avusturya ve Rusya'ya karşı kazanılan askeri zaferler sonucunda imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Karadeniz'in bir Türk gölü olduğu son kez kabul edilmiş ve Osmanlı Devleti Batı karşısındaki son büyük diplomatik kazanımını elde etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki anahtar kavramları analiz etme
"Son kazançlı antlaşma" ve "Karadeniz'in Türk gölü olması" ifadeleri belirlendi.
Sorunun hangi antlaşmayı hedeflediğini anlamak için dönüm noktalarını tespit etmek gerekir.
2
1736−17391736-1739 savaşları ve sonuçlarını hatırlama
Osmanlı'nın Avusturya ve Rusya'ya karşı kazandığı başarıların Belgrad Antlaşması ile sonuçlandığı bilgisine ulaşıldı.
Askeri başarıların diplomatik sonuçla eşleştirilmesi doğru cevaba götürür.
3
Antlaşmanın önemini teyit etme
Belgrad Antlaşması ile Karadeniz'in statüsünün bir süre daha korunduğu onaylandı.
Seçenekler arasından Küçük Kaynarca ile karıştırılmaması için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıldaki son kazançlı antlaşması (Belgrad Antlaşması)

Hints

1
Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin XVIII.XVIII. yüzyılda kazandığı son büyük askeri zaferin ardından gelmiştir.
2
Antlaşmanın imzalanmasında Fransa diplomatik arabuluculuk yapmış, karşılığında kapitülasyonlar süresiz hale getirilmiştir.
3
Antlaşma 17391739 tarihlidir ve adını Balkanlar'daki önemli bir şehirden alır.

Practice More

Belgrad Antlaşması ile Küçük Kaynarca Antlaşması arasındaki farkları Karadeniz ve Kırım'ın statüsü açısından karşılaştırmak konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:45s
Question 48Question →

Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyılda Rusya karşısında izlediği Kırım politikası; Kırım'ın bağımsızlığını kabul etmek, Kırım üzerindeki Rus nüfuzunu onaylamak ve son olarak Kırım'ın Rusya tarafından ilhakını resmen tanımak zorunda kalması şeklinde bir seyir izlemiştir.

Bu süreci temsil eden gelişmelerin kronolojik olarak "Bağımsızlık - Rus Yanlısı Yönetim - İlhak" şeklinde doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Küçük Kaynarca Antlaşması - Aynalıkavak Tenkihnamesi - Yaş Antlaşması

Answer

Kırım'ın elden çıkma süreci Küçük Kaynarca Antlaşması (17741774) ile başlamış, Aynalıkavak Tenkihnamesi (17791779) ile devam etmiş ve Yaş Antlaşması (17921792) ile tamamlanmıştır.
Kırım'ın Osmanlı idaresinden kopuşu üç temel hukuki metinle şekillenmiştir: 17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması bağımsızlığı, 17791779 Aynalıkavak Tenkihnamesi Rus yanlısı yönetimin (Şahin Giray) kabulünü, 17921792 Yaş Antlaşması ise Kırım'ın Rusya tarafından ilhak edildiğinin Osmanlı tarafından resmen tanınmasını ifade eder. Bu sıralama sürecin siyasi ve kronolojik mantığına tam uygundur.

Step-by-Step Solution

1
17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın analizi
Kırım ilk kez Osmanlı'dan ayrılarak bağımsız olmuştur.
Bu antlaşma ile Kırım halkının Müslüman olması sebebiyle sadece dini açıdan halifeye bağlı kalması kararlaştırılmıştır.
2
17791779 Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin analizi
Rus yanlısı Şahin Giray'ın Kırım hanlığı resmen tanınmıştır.
Osmanlı Devleti, Rus baskısı sonucunda Rusya'nın istediği bir yöneticinin Kırım'ın başına geçmesini onaylamak zorunda kalarak nüfuz kaybı yaşamıştır.
3
17921792 Yaş Antlaşması'nın analizi
Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu resmen kabul edilmiştir.
Rusya'nın Kırım'ı işgali (ilhakı) bu antlaşma ile uluslararası hukukta kesinleşmiş ve Osmanlı'da Dağılma Dönemi başlamıştır.

Key Concept

Kırım'ın Elden Çıkış Aşamaları

Hints

1
Kırım'ın elden çıkış süreci, Küçük Kaynarca Antlaşması ile bağımsız olmasıyla başlamıştır.
2
Sürecin ikinci aşamasında, Şahin Giray'ın hanlığının tanındığı bir 'Tenkihname' (düzeltme belgesi) yer alır.
3
Kırım'ın tamamen Rus toprağı olduğunun kabulü, Gerileme Dönemi'ni kapatan 17921792 Yaş Antlaşması ile gerçekleşmiştir.

Practice More

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın halifelik maddesi ile Yaş Antlaşması'nın dağılma dönemine geçişteki etkilerini karşılaştırınız.

Alternative Method

Süreci 'K-A-Y' (Kaynarca - Aynalıkavak - Yaş) şeklinde kodlayarak akılda tutabilirsiniz. Bu kodlama Kırım'ın 'kayıp' sürecini kronolojik olarak özetler.
Estimated Time:1m 0s
Question 49Question →

1818. yüzyıl Osmanlı diplomasisi ve askeri tarihi incelendiğinde; II. Mahmud döneminde gerçekleştirilen askeri ıslahatların (Humbaracı Ahmet Paşa) savaş meydanına olumlu yansıdığı, Rusya ve Avusturya'ya karşı askeri üstünlük sağlanarak Karadeniz'in güvenliğinin bir dönem daha korunduğu ve bu başarının ardından Fransa'ya tanınan kapitülasyonların daimi hale getirilmesine zemin hazırlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 17391739 Belgrad Antlaşması

Answer

17391739 yılında imzalanan Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin 1818. yüzyıldaki hem askeri hem de diplomatik anlamda son büyük başarısıdır.
Belgrad Antlaşması (17391739), Osmanlı Devleti'nin hem Avusturya hem de Rusya'ya karşı kazandığı savaşlar neticesinde imzalanmış, Karadeniz'in güvenliğini bir süre daha sağlamış ve Fransa'nın arabuluculuğu karşılığında kapitülasyonların süresiz hale gelmesine yol açmış olan son büyük başarıdır.

Step-by-Step Solution

1
Askeri ıslahatların etkisini analiz etmek
II. Mahmud döneminde Humbaracı Ahmet Paşa'nın topçu sınıfında yaptığı reformların başarısı görülmüştür.
Soruda belirtilen askeri üstünlük bu ıslahatlar sayesinde hem Rusya hem de Avusturya'ya karşı sağlanmıştır.
2
Karadeniz'in statüsünü belirlemek
Belgrad Antlaşması ile Karadeniz'in bir Türk gölü olduğu son kez vurgulanmış, Rusya'nın Karadeniz'de gemi bulundurması yasaklanmıştır.
Bu durum devletin stratejik üstünlüğünü bir süre daha korumasına yardımcı olmuştur.
3
Diplomatik sonuçlar ve kapitülasyon ilişkisini kurmak
Savaşın sona ermesinde arabuluculuk yapan Fransa'ya, 17401740 yılında kapitülasyonlar padişahların ömrüyle sınırlı olmaktan çıkarılarak daimi hale getirilmiştir.
Belgrad Antlaşması'ndaki diplomatik destek, kapitülasyonların niteliğinin değişmesine neden olmuştur.

Key Concept

1818. Yüzyıl Osmanlı Diplomasisi ve Belgrad Antlaşması'nın Önemi

Hints

1
Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin 1818. yüzyılda imzaladığı 'son kazançlı' antlaşma olarak bilinir.

Practice More

Bu başarının ardından gelen Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Karadeniz hakimiyeti üzerindeki olumsuz etkilerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 50Question →

Osmanlı Devleti'nin 1818. yüzyıl siyasi tarihinde, Avrupa'nın teknik ve kültürel üstünlüğünün ilk kez kabul edildiği, barış politikasının ön plana çıktığı ve 17301730 yılında çıkan Patrona Halil İsyanı ile sona eren dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Lale Devri

Answer

Lale Devri
Lale Devri, Osmanlı Devleti'nin batıdaki gelişmeleri takip etmeye başladığı, barışın ve kültürel ıslahatların ön planda olduğu, 1718−17301718-1730 yıllarını kapsayan dönemdir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin zaman aralığını belirle.
17181718 Pasarofça Antlaşması ile 17301730 Patrona Halil İsyanı arası.
Soruda verilen kronolojik sınırları doğru bir tarihsel dönemle eşleştirmek gerekir.
2
Dönemin belirleyici özelliklerini analiz et.
Avrupa üstünlüğünün kabulü ve ilk batılılaşma adımları.
Lale Devri, Osmanlı'nın dış dünyadaki gelişmelere kapılarını açtığı ilk bilinçli dönemdir.
3
Doğru terimi seç.
Lale Devri.
Verilen tüm ipuçları (başlangıç, bitiş ve içerik) tarihsel olarak bu dönemi tanımlar.

Key Concept

Lale Devri'nin Kronolojisi ve Temel Karakteristiği

Hints

1
Bu dönemde Avrupa'ya ilk kez geçici elçiler gönderilmiştir.
2
Dönemin padişahı IIIIII. Ahmed, sadrazamı ise Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.
3
Dönem, adını o yıllarda İstanbul'da çok yaygın olan bir çiçekten alır.

Practice More

Lale Devri'nde açılan ilk Türk matbaasının kurucularını ve önemini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 51Question →

17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nda yer alan "Kırım bağımsız bir devlet olacak, ancak dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır." maddesi, Osmanlı diplomasi tarihi açısından köklü bir strateji değişikliğini ifade eder. Bu madde ile halifelik makamı, ilk kez uluslararası bir metinde siyasi bir amaç doğrultusunda kullanılmıştır.

Osmanlı Devleti'nin bu diplomatik hamleyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kaybedilen Müslüman topraklarıyla dini ve kültürel bağları sürdürerek ileride yapılacak hak iddiaları için hukuki ve meşru bir dayanak oluşturmak

Answer

Kaybedilen Müslüman topraklarıyla dini ve kültürel bağları sürdürerek ileride yapılacak hak iddiaları için hukuki ve meşru bir dayanak oluşturmak
Osmanlı Devleti, Kırım halkının Müslüman olması gerçeğinden hareketle, siyasi hâkimiyetini kaybetse bile halifelik üzerinden manevi ve hukuki bir bağ kurmuştur. Bu hamle, ileride şartlar düzeldiğinde Kırım üzerinde tekrar hak iddia edebilmek için gereken tarihsel ve hukuki altyapıyı koruma amacını taşır.

Step-by-Step Solution

1
Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Kırım ile ilgili maddesini analiz et.
Kırım'ın siyasi olarak bağımsız olduğu ancak dini olarak Halifeye bağlı kaldığı görüldü.
Antlaşmanın getirdiği bu ikili yapının siyasi amacını belirlemek gerekir.
2
Halifelik makamının uluslararası siyasetteki ilk kullanımını değerlendir.
Halifelik, sınır dışındaki Müslüman tebaa ile bağı sürdürmek için bir diplomatik araç olarak kullanılmıştır.
Toprak kaybına rağmen halkla olan bağın korunmasının gelecekteki yansımasını anlamak önemlidir.
3
Stratejik hedefi belirle.
Bu bağ, Osmanlı'nın Kırım üzerindeki tarihsel haklarını saklı tutmasını ve ileride bölgeyi geri alma taleplerine meşruiyet kazandırmasını sağlar.
18. yüzyıl Osmanlı diplomasisi, kaybedilen toprakların hukuki takibini yapma stratejisi üzerine kuruludur.

Key Concept

Halifeliğin Siyasi/Diplomatik Araç Olarak Kullanılması

Hints

1
Kırım halkının dini kimliğinin Osmanlı devleti için ne anlam ifade ettiğini düşünün.

Practice More

Kırım'ın elden çıkış aşamalarını (Küçük Kaynarca, Aynalıkavak Tenkihnamesi, İlhak ve Yaş Antlaşması) kronolojik olarak incelemek bu stratejinin başarısızlığını anlamanıza yardımcı olur.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 3 / 3
Gerileme Dönemi (1699-1792) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 3 | Examkin