Examkin

Sözcükte Anlam

120 questions

Question 41Question →

Türkçede bir sözcüğün akla gelen ilk anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yıkılmak" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Projesinin reddedildiğini öğrenen genç mimarın bütün hayalleri bir anda başına yıkıldı.

Answer

Yıkılmak sözcüğünün 'umudunu yitirmek, beklentilerin boşa çıkması' anlamında kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Doğru cevapta yer alan 'hayallerin başına yıkılması' ifadesi, fiziksel bir çöküşü değil; projesi reddedilen birinin yaşadığı derin hayal kırıklığını, umutsuzluğu ve üzüntüyü ifade eder. Sözcük bu cümlede gerçek anlamından tamamen sıyrılarak soyut bir durumu karşıladığı için mecaz anlamdadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün temel (gerçek) anlamını belirlemek.
"Yıkılmak" eyleminin temel anlamı bir yapı veya nesnenin devrilmesi, yerle bir olmasıdır.
Mecaz anlamı ayırt edebilmek için öncelikle sözcüğün akla gelen ilk anlamı bilinmelidir.
2
Seçeneklerdeki kullanım bağlamlarını analiz etmek.
Dört seçenekte fiziksel bir devrilme (kule, bariyer, çatı, duvar) anlatılırken bir seçenekte soyut bir durum (hayaller) anlatılmaktadır.
Sözcükler cümle içindeki bağlamlarına göre anlam kazanırlar.
3
Mecaz anlamlı kullanımı tespit etmek.
"Hayallerin yıkılması" ifadesinde eylemin gerçek anlamından tamamen uzaklaştığı görülür.
Soyut kavramlarla kullanılan fiziksel eylemler genellikle mecaz anlam kazanır.

Key Concept

Gerçek ve Mecaz Anlam Ayrımı
Estimated Time:40s
Question 42Question →

Türkçede bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve asıl anlamına "gerçek anlam" denir. Buna göre, "doğru" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Marangoz, elindeki cetvelle tahtanın doğru olup olmadığını titizlikle kontrol etti.

Answer

Sözcüğün fiziksel olarak "eğri olmayan, düz" anlamını taşıyan marangozun tahtayı kontrol etmesiyle ilgili seçenektir.
"Doğru" sözcüğü, fiziksel bir nesnenin (tahtanın) eğri olmadığını, düz bir hat üzerinde olduğunu belirttiğinde gerçek anlamını karşılar. Marangozun cetvel kullanarak yaptığı kontrol bu somut ve ilk anlamla doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün temel anlamı belirlenir.
"Doğru" sözcüğünün zihinde uyandırdığı ilk anlam, fiziksel olarak eğri olmayan çizgidir.
Gerçek anlam, bir sözcüğün yan ve mecaz anlamlarından arınmış temel sözlük anlamıdır.
2
Seçeneklerdeki bağlamlar analiz edilir.
Marangozun tahtayı cetvelle kontrol etmesi fiziksel bir düzlüğü ifade eder; diğerleri ise bilimsel terim veya soyut nitelik bildirir.
Sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını anlamak için içinde bulunduğu cümlenin bağlamına bakılmalıdır.

Key Concept

Sözcükte Gerçek, Mecaz ve Terim Anlam Ayrımı
Estimated Time:45s
Question 43Question →

Hukuk devleti ilkesinin korunması ve toplumsal güvenin tesisi için yargı organlarınca verilen kararların herhangi bir gecikmeye mahal verilmeksizin yürütülmesi büyük önem arz eder.

Bu cümlede geçen 'yürütmek' sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir hükmü, yasayı veya yargı kararını uygulamaya koymak, gereğini yerine getirmek

Answer

Doğru yanıt, bir hükmün veya kararın uygulamaya konulması, gereğinin yerine getirilmesi anlamını taşıyan ifadedir.
Cümledeki 'yargı kararlarının yürütülmesi' ifadesi, bir mahkeme hükmünün kağıt üzerinde kalmayıp fiilen hayata geçirilmesi, yani icra edilmesi ve gereğinin yapılması anlamında kullanılmıştır. Bu, sözcüğün hukuki ve idari literatürdeki 'uygulama' anlamıyla tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin bağlamını ve anahtar kavramları analiz etmek
'Yargı kararı' ve 'hukuk devleti' kavramlarının bir 'eylem' veya 'uygulama' süreci gerektirdiği saptanır.
Sözcüğün çok anlamlılık özelliğinden yararlanarak metne en uygun anlamı tespit etmek için alan araştırması yapılır.
2
Sözcüğün seçeneklerdeki anlamlarla karşılaştırılması
Fiziksel hareket (A), genel yönetim (B) ve düşünsel süreç (D) seçeneklerinin hukuki icra bağlamıyla uyuşmadığı görülür.
Yanlış bağlam eşleşmelerini eleyerek terimsel veya mecazi derinliği olan doğru anlamı belirlemek.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam
Estimated Time:1m 15s
Question 44Question →

Türkçede bazı sözcükler, temel anlamlarının ötesinde yeni anlamlar kazanarak bağlam içinde çeşitlilik gösterir. Örneğin 'ağır' sözcüğü, farklı cümlelerde değişik yan ve mecaz anlamlarda kullanılabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ağır' sözcüğü 'yapılması güç olan, çetin' anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu projede görev alan mühendislerin omuzlarına, altından kalkılması oldukça ağır bir sorumluluk yüklendi.

Answer

Mühendislerin omuzlarına yüklenen sorumluluğun anlatıldığı cümlede 'ağır' sözcüğü 'yapılması güç olan, çetin' anlamında kullanılmıştır.
Doğru seçenekte kullanılan 'ağır sorumluluk' ifadesi, üstlenilen görevin yerine getirilme sürecinin zahmetli, güç ve çetin olduğunu ifade eder. Türk Dil Kurumu sözlüğünde de 'ağır' sözcüğünün beşinci anlamı olarak 'Güç, çetin: Ağır bir iş.' tanımı yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'ağır' sözcüğünün bağlamsal rollerini tespit etmek.
Sözcüğün; sorumluluk (görev), melankoli (duygu), dolap (nesne), dil (üslup) ve karar (hüküm) kelimelerini nitelediği görüldü.
Her bir kullanımın hangi semantik kategoriye girdiğini anlamak için nitelediği kavramın incelenmesi gerekir.
2
Tanımdaki 'yapılması güç olan, çetin' ifadesiyle bağlamları karşılaştırmak.
Sorumluluğun 'ağır' olması, o görevin ifa edilme sürecindeki zorluğu ve çetinliği nitelediği için tanıma tam uyum sağladığı saptandı.
Sorumluluk, bir işin üstlenilmesidir; bu işin yapılması zor olduğunda 'ağır bir iş/sorumluluk' tamlaması kurulur.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam Analizi

Practice More

Çok anlamlılık sorularında sözcüğün yerine 'güç/zor' veya 'sert/şiddetli' gibi eş anlamlılarını koyarak anlamın bozulup bozulmadığını kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 45Question →

Disiplin hukukunda "usul esastan önce gelir" ilkesinin göz ardı edilmesi, esasa yönelik haklı gerekçelerin dahi yargı denetimi aşamasında hukuki geçerliliğini yitirmesine götürebilir.

Bu cümledeki "götürmek" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir sonucu doğurmak, ulaştırmak

Answer

Bir sonucu doğurmak, ulaştırmak
Verilen cümlede "götürebilir" ifadesi, bir eylemin (usul hatasının) yargı sürecinde doğuracağı muhtemel ve olumsuz bir neticeyi belirtmektedir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde "götürmek" sözcüğünün bu kullanımı, "bir sonucu doğurmak, ulaştırmak" olarak tanımlanmıştır. Cümlede de usulün ihmali, hukuki geçerliliğin yitirilmesi sonucuna yol açtığı için bu anlam esastır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki temel kavramlar ve aralarındaki ilişkiyi analiz etmek
Cümlede "usulün ihmal edilmesi" bir neden, "hukuki geçerliliğin yitirilmesi" ise bu nedenin ortaya çıkardığı bir sonuçtur.
Sözcüğün kazandığı anlamı belirlemek için kurulan mantıksal bağı anlamak gerekir.
2
"Götürmek" sözcüğünün bu bağlamdaki işlevini belirlemek
Sözcüğün, bir durumun bir neticeye varmasına veya bir sonuca yol açmasına aracılık ettiği saptanmıştır.
Çok anlamlı sözcüklerde bağlam, sözcüğün yan ve mecaz anlamlarını sınırlar.
3
Belirlenen anlamı seçeneklerdeki tanımlarla eşleştirmek
"Bir sonucu doğurmak, ulaştırmak" ifadesinin cümledeki "yol açmak" işleviyle tam olarak örtüştüğü görülmüştür.
Doğru anlamın sözlük karşılığı ile cümledeki işlevi örtüşmelidir.

Key Concept

Sözcüğün bağlam içinde kazandığı soyut/mecaz anlam ve çok anlamlılık (polizemi).

Practice More

Benzer şekilde çok anlamlı olan 'dokunmak', 'çıkmak' ve 'geçmek' gibi fiillerin hukuki ve idari metinlerdeki kullanımları incelenebilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 46Question →

Resmî yazışmalarda ve idari metinlerde kullanılan sözcüklerin anlam çerçevesi, metnin bağlamına göre temel anlamından uzaklaşarak mecaz bir nitelik kazanabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ağır" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bakanlık binasının girişindeki antika vazolar, oldukça ağır ve kıymetli olduğu için özenle korunmaktadır.

Answer

Doğru cevap, vazoların fiziksel ağırlığından bahseden ve sözcüğün tartıda çok gelen anlamını karşılayan seçenektir.
"Ağır" sözcüğü, bir nesnenin kütlesinin fazla olması ve tartıda çok gelmesi durumunda temel (gerçek) anlamında kullanılır. Bakanlık binasındaki antika vazoların fiziksel ağırlığından bahsedilmesi bu temel anlamı doğrudan karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
"Ağır" sözcüğünün temel (gerçek) anlamının "tartıda çok çeken, kütlesi fazla olan" olduğu belirlenir.
Sözcüğün gerçek anlamını bulmak için ilk akla gelen fiziksel anlamını tespit etmek gerekir.
2
Bağlam Analizi
Seçeneklerdeki yaptırım, borç, sorumluluk ve dil ifadeleri analiz edildiğinde bunların somut bir ağırlık değil, soyut birer zorluk veya sertlik ifade ettiği görülür.
Sözcükler kullanıldıkları cümleye göre anlam kaymasına uğrayabilir.
3
Anlam Eşleştirme
Antika vazoların ağır olması ifadesi doğrudan fiziksel kütleye işaret ettiği için gerçek anlam korunmuştur.
Vazo gibi somut bir nesnenin ağırlığı, sözcüğün temel anlamı ile örtüşür.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık (Gerçek ve Mecaz Anlam Ayrımı)
Estimated Time:50s
Question 47Question →

Türkçede bir sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamına "gerçek anlam" denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıcak" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sıcak çorba kasesini masaya bırakırken parmakları hafifçe yandı.

Answer

Sıcak çorba kasesini masaya bırakırken parmakları hafifçe yandı.
Doğru cevapta yer alan cümlede "sıcak" sözcüğü, fiziksel olarak ısısı yüksek olan ve dokunulduğunda yakıcı etkisi olan nesneyi (çorba kasesini) nitelemektedir. Bu kullanım, sözcüğün sözlükteki ilk ve temel anlamıdır.

Step-by-Step Solution

1
"Sıcak" sözcüğünün temel anlamını (ısısı yüksek olan) belirlemek.
Sözcüğün gerçek anlamının fiziksel bir ısı derecesini ifade etmesi gerektiği saptanır.
Gerçek anlam, sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve somut anlamdır.
2
Cümlelerdeki bağlamları analiz ederek somut bir ısı durumunun olup olmadığını kontrol etmek.
Çorba kasesiyle ilgili cümlede fiziksel bir ısıdan bahsedildiği, diğerlerinde ise samimiyet gibi soyut kavramların kast edildiği görülür.
Bağlam, sözcüğün temel anlamında mı yoksa mecaz anlamında mı kullanıldığını belirler.

Key Concept

Gerçek Anlam

Practice More

Gerçek ve mecaz anlam ayrımını pekiştirmek için 'soğuk' ve 'yumuşak' gibi çok anlamlı kelimelerle benzer alıştırmalar yapılabilir.
Estimated Time:30s
Question 48Question →

Devletin temel fonksiyonlarını yerine getirirken şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini gözetmesi, demokratik meşruiyetin tesisi için birer zorunluluk olarak görülmelidir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "görmek" sözcüğü, bu cümledeki anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Modern hukuk sistemlerinde her birey, suçu bağımsız mahkemelerce ispatlanana kadar masum görülme hakkına sahiptir.

Answer

Doğru cevap, sanığın suçsuz sayılması veya kabul edilmesi anlamını taşıyan ifadedir.
Öncül cümlede geçen "zorunluluk olarak görülmelidir" ifadesindeki "görmek" sözcüğü, bir şeyi belirli bir sıfatla veya durumda kabul etmek, saymak (telakki etmek) anlamındadır. Masumiyet karinesinden bahsedilen seçenekteki "masum görülme" ifadesi de aynı şekilde bir kişinin suçsuz sayılması, o statüde kabul edilmesi anlamını taşıdığı için anlamsal olarak tam bir örtüşme sergiler.

Step-by-Step Solution

1
Öncül cümlede altı çizili sözcüğün bağlamını analiz etmek.
"Görülmelidir" sözcüğü, şeffaflık ilkelerinin bir zorunluluk olarak "sayılması, kabul edilmesi, o şekilde telakki edilmesi" anlamında kullanılmıştır.
Sözcüğün çok anlamlılığı içerisinde hangi özel anlamı kazandığını belirlemek çözümün temelidir.
2
Seçeneklerdeki kullanımları öncüldeki anlamla karşılaştırmak.
Hukuk sisteminde masumiyetin "kabul edilmesi/sayılması" kullanımı ile öncüldeki kullanımın birebir örtüştüğü görülür.
Anlamsal ikame yöntemiyle doğruluğu teyit etmek.

Key Concept

Sözcüğün bağlam içerisinde kazandığı soyut anlam (Telakki etmek/Saymak)

Alternative Method

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine 'saymak' veya 'telakki etmek' fiillerini getirerek cümlenin anlam bütünlüğünü koruyup korumadığına bakabilirsiniz. 'Masum sayılma' ve 'zorunluluk sayılma' ifadeleri bu yöntemle birbirini doğrular.
Estimated Time:1m 15s
Question 49Question →

"Bağlamak" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir olayı veya durumu bir sebebe dayandırmak, onunla ilişkilendirmek" anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumdaki verim düşüklüğünü tamamen teknolojik altyapının yetersizliğine bağladılar.

Answer

Verim düşüklüğünün teknolojik yetersizliğe dayandırıldığını belirten seçenek doğrudur.
Verim düşüklüğünün teknolojik altyapı yetersizliğine bağlandığı ifadede, 'bağlamak' sözcüğü bir durumun gerekçesini ortaya koymak ve o durumu bir sebebe atfetmek anlamında kullanılmıştır. Bu, sözcüğün neden-sonuç ilişkisi kurma işlevidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen 'bağlamak' sözcüğünün bağlamını incelemek
Sözcüğün bazı cümlelerde fiziksel (somut), bazı cümlelerde ise zihinsel (soyut) ilişkiler kurduğu görülür.
Sözcüğün gerçek ve mecaz anlamlarını birbirinden ayırt etmek gerekir.
2
Soruda istenen 'bir sebebe dayandırma' anlamını aramak
Verim düşüklüğü (durum) ile teknolojik yetersizlik (sebep) arasında kurulan ilinti tespit edilir.
Bu kullanımda sözcük, iki durum arasında nedensellik bağı kurmaktadır.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık
Estimated Time:45s
Question 50Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "çekmek" sözcüğü "bir işin sorumluluğunu üzerine almak, üstlenmek" anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun tüm idari ve mali yükünü yıllardır tek başına o çekiyordu.

Answer

Kurumun tüm idari ve mali yükünü üstlendiğini belirten cümle doğru cevaptır.
Doğru seçenekte yer alan kullanımda, kişinin bir kurumun idari ve mali işleyişine dair tüm görevleri ve bu görevlerin getirdiği sorumluluğu bizzat deruhte ettiği (üstlendiği) açıkça görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün cümledeki bağlamını analiz etmek.
Cümlede geçen 'idari ve mali yük' ifadesinin bir görev ve sorumluluk alanı olduğu belirlenir.
Sözcükte anlam sorularında yan anlam ve mecaz anlam ayrımı bağlam üzerinden yapılır.
2
Tanım ile seçenekleri karşılaştırmak.
'Sorumluluk üstlenmek' tanımı ile 'yükünü çekmek' ifadesi örtüşmektedir.
Diğer seçeneklerdeki 'katlanmak' (tahammül) ve 'cezbetmek' anlamları bu teknik tanımla uyuşmamaktadır.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlamsal Anlam
Estimated Time:45s
Question 51Question →

Bunca yoğun iş yüküne rağmen kurumun tüm operasyonel sürecini tek başına başarıyla çeviren birim amiri, sergilediği disiplinle herkesin takdirini kazandı.

Bu cümlede geçen "çevirmek" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir işi yönetmek, idare etmek

Answer

Sözcük, bir işin yürütülmesi, kontrol edilmesi ve başarıyla sürdürülmesi yani 'yönetmek, idare etmek' anlamında kullanılmıştır.
Cümlede geçen 'operasyonel süreci çevirmek' ifadesi, o sürecin tüm aşamalarını kontrol altında tutmak, aksamadan yürütmek ve liderlik etmek anlamlarını taşır. Bu da doğrudan yönetmek ve idare etmek eylemleriyle karşılanır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki bağlamı ve altı çizili sözcüğün yüklendiği işlevi analiz etmek.
Sözcüğün 'operasyonel süreç' ile birlikte kullanılarak bir yönetim faaliyetini nitelediği belirlenir.
Birim amirinin iş yükünü göğüslemesi ve süreci başarıyla tamamlaması bir idari beceriyi vurgular.
2
Sözcüğün yerine seçeneklerdeki anlamları koyarak anlam bütünlüğünü kontrol etmek.
'İşleri idare eden' ifadesinin cümlenin genel iletisine tam uyum sağladığı görülür.
Diğer anlamlar (tercüme etmek, döndürmek vb.) cümlede mantıksal bir boşluk yaratmaktadır.

Key Concept

Sözcüğün bağlam içindeki kazandığı anlamı (Çok anlamlılık)
Estimated Time:50s
Question 52Question →

Kamu yönetimi literatüründe liyakati ölçmek; adayın sadece teknik bilgisini değil, kamusal sorumluluk bilincini ve kurum kültürüne uyumunu da her yönüyle saptamayı hedefler.

Bu cümledeki "ölçmek" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir yeteneğin, niteliğin veya durumun derecesini, değerini saptamak ve değerlendirmek

Answer

Bir yeteneğin, niteliğin veya durumun derecesini, değerini saptamak ve değerlendirmek
Cümledeki 'ölçmek' sözcüğü; liyakat, bilinç ve uyum gibi ölçü aletleriyle saptanamayacak kadar soyut kavramlarla kullanılmıştır. Bu bağlamda sözcük, bu niteliklerin düzeyini, kalitesini veya varlığını takdir etmek ve bir sonuca varmak, yani değerlendirmek anlamını kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Sözcüğün 'liyakat', 'sorumluluk bilinci' ve 'uyum' gibi soyut kavramlarla birlikte kullanıldığı görüldü.
Sözcüklerin anlamı cümle içindeki kullanım yerlerine ve birlikte kullanıldıkları kelimelere göre belirlenir.
2
Anlam Eşleştirmesi
Sözcüğün fiziksel bir ölçümden (metre, kilo vb.) ziyade, bir niteliğin seviyesini belirleme (değerlendirme) anlamında kullanıldığı saptandı.
Soyut kavramlarla kullanılan 'ölçmek' eylemi genellikle 'sınamak' veya 'değerlendirmek' anlamına gelir.

Key Concept

Sözcükte Anlam - Çok Anlamlılık ve Bağlam
Estimated Time:1m 15s
Question 53Question →

Kamu hizmetlerinde kalitenin artırılması sürecinde, vatandaş memnuniyetini ölçmek üzere geliştirilen anket çalışmaları, bürokratik mekanizmanın geri bildirim kanallarını güçlendirmiştir.

Bu cümledeki "ölçmek" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Somut olmayan bir durumun derecesini veya niteliğini saptamak

Answer

Doğru yanıt, sözcüğün somut olmayan bir durumun derecesini veya niteliğini saptamak anlamında kullanıldığını belirten seçenektir.
Cümlede geçen 'vatandaş memnuniyeti' ifadesi soyut bir kavramdır. Bu kavramın anketler aracılığıyla düzeyinin belirlenmesi, sözcüğün 'somut olmayan bir durumun derecesini veya niteliğini saptamak' anlamında kullanıldığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki temel kavramı belirlemek
Cümlede 'ölçmek' fiili 'vatandaş memnuniyeti' kavramıyla birlikte kullanılmıştır.
Sözcüğün anlamı, içinde bulunduğu bağlam ve tamlanan öge ile doğrudan ilişkilidir.
2
Kavramın niteliğini analiz etmek
Memnuniyet, fiziksel olarak ölçülebilen (boy, ağırlık vb.) somut bir varlık değil, soyut bir durumdur.
Gerçek anlam ile mecaz/yan anlam ayrımı yapmak için nesnenin somutluk-soyutluk durumu kritiktir.
3
Bağlamdaki işlevi saptamak
Anket çalışmaları aracılığıyla bu soyut durumun hangi düzeyde olduğunun (derecesinin) tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Sözcüğün buradaki işlevi, nicel bir ölçümden ziyade nitel bir değerlendirme ve saptamadır.

Key Concept

Çok Anlamlılık ve Bağlamsal Anlam
Estimated Time:1m 30s
Question 54Question →

Modern kamu yönetiminde liyakat ilkesinin uygulanması; adayların teknik becerilerinin ve geçmiş başarılarının, her türlü siyasi veya kişisel mülahazanın üzerinde gözetilmesini zorunlu kılar.

Bu cümledeki "gözetmek" sözcüğünün anlamca karşılığı aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni imar planları oluşturulurken bölgenin tarihi dokusunun ve mimari mirasının mutlaka gözetilmesi, kent kimliğinin korunması açısından kritiktir.

Answer

Doğru cevap, bölgenin tarihi dokusunun dikkate alınması gerektiğini belirten seçenektir.
Kök cümlede 'gözetmek' fiili, bir değerlendirme sürecinde belirli unsurları (teknik beceri vb.) diğer unsurların (siyasi görüş vb.) önünde tutmak, onları temel ölçüt olarak kabul etmek ve dikkate almak anlamında kullanılmıştır. Tarihi dokunun imar planlarında dikkate alınması gerektiğini belirten ifade, bu 'dikkate alma ve öncelik verme' işlevini birebir karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kök cümledeki 'gözetmek' sözcüğünün bağlamını analiz et.
Liyakat sisteminde adayların becerilerinin 'öncelik olarak ele alınması' veya 'dikkate alınması' anlamında kullanıldığı belirlendi.
Sözcük, bir seçim veya karar sürecinde hangi kriterin baskın geleceğini ifade etmektedir.
2
Seçeneklerdeki kullanım amaçlarını tek tek incele.
Tarihi dokunun korunmasıyla ilgili cümlede sözcüğün 'planlama yapılırken dikkate alınması gereken bir değer' olarak kullanıldığı görüldü.
Bu kullanım, kök cümledeki 'kriter olarak öncelik verme' anlamıyla tam olarak örtüşmektedir.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlamsal Anlam

Alternative Method

Sözcüğün yerine 'dikkate almak' veya 'öncelik vermek' ifadelerini getirerek cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 55Question →

Kamu yönetimi ve resmî yazışmalarda kullanılan sözcükler, bağlama göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir.

Buna göre 'bağlamak' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bir işi kesin bir sonuca ulaştırmak, neticelendirmek' anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: İhale komisyonu, sunulan teklifleri değerlendirerek satın alma sürecini nihayet bir karara bağladı.

Answer

İhale komisyonunun satın alma sürecini bir karara bağlaması, işin kesin bir sonuca ulaştırıldığını ifade eder.
İhale komisyonunun satın alma sürecini bir karara bağlaması ifadesinde 'bağlamak' sözcüğü, sürmekte olan bir belirsizliğin sona erdirilmesi ve kesin bir sonuca varılması anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, soruda belirtilen 'neticelendirmek' anlamını tam olarak karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümlelerdeki 'bağlamak' sözcüğünün hangi kavramları karşıladığı belirlenir.
Sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve anlam kaymalarını tespit etmek gerekir.
2
Anlam Gruplandırması
Seçenekler 'neden göstermek', 'tahsis etmek', 'düğümlemek' ve 'neticelendirmek' olarak ayrıştırılır.
İstenen spesifik anlamın diğer yan ve mecaz anlamlardan farkını ortaya koymak için gereklidir.
3
Karşılaştırma
Soru kökündeki 'neticelendirmek' ifadesi ile 'karara bağlamak' kullanımı eşleştirilir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için anlam birliği sağlanmalıdır.

Key Concept

Sözcükte Anlam - Çok Anlamlılık
Estimated Time:55s
Question 56Question →

Kamu kurumlarında enerji tasarrufu sağlamak amacıyla, mesai saatleri dışında koridorlardaki gereksiz ışıkların kesilmesine yönelik bir genelge yayımlandı.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir işin, bir durumun sürmesine son verilmek, durdurulmak

Answer

Bir işin, bir durumun sürmesine son verilmek, durdurulmak
Cümlede 'ışıkların kesilmesi' ifadesi, elektrik akımının veya ışık kaynağının işleyişine son verilmesi, bu sürecin bilinçli olarak durdurulması anlamında kullanılmıştır. Bu durum, bir sürecin veya işleyişin kesintiye uğratılmasını ifade eden 'bir durumun sürmesine son verilmek' anlamıyla tam olarak uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki bağlamın analiz edilmesi
Işıkların 'kesilmesi' ifadesinin, enerji tasarrufu kapsamında bir işleyişin durdurulmasıyla ilgili olduğu saptandı.
Sözcüklerin gerçek anlamlarından uzaklaşıp uzaklaşmadığını belirlemek için cümledeki kullanım amacı incelenmelidir.
2
Seçeneklerdeki anlamların karşılaştırılması
Işık eyleminin sonlandırılması eylemi ile 'durdurmak/son vermek' anlamının birebir örtüştüğü görüldü.
Çok anlamlı sözcüklerde, bağlama en uygun yan veya mecaz anlamın seçilmesi gerekir.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam
Question 57Question →

Stratejik planlama raporunda yer alan veriler, kurumun orta vadeli hedeflerini büyük oranda aştığını ve vizyon değişikliğine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Bu cümledeki "aşmak" sözcüğünün kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Belirlenmiş bir sınırı, dereceyi veya ölçüyü geçmek

Answer

Söz konusu cümlede "aşmak" sözcüğü, belirlenmiş bir sınırı, dereceyi veya ölçüyü geçmek anlamında kullanılmıştır.
Doğru cevap olan ifade, sözcüğün cümledeki kullanımını tam olarak karşılar. 'Orta vadeli hedefler' birer sınır veya ölçü teşkil eder; bu hedeflerin üzerine çıkılması ise belirlenen bu sınırın geçilmesi demektir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki bağlamın incelenmesi
Cümlede 'orta vadeli hedefler' ve bu hedeflerin üzerine çıkılması durumu anlatılmaktadır.
Sözcüklerin anlamı cümle içindeki kullanım yerlerine ve diğer sözcüklerle kurdukları ilişkiye göre belirlenir.
2
Sözcüğün hedeflerle olan ilişkisinin analizi
Hedefler, bir kurumun ulaşmak istediği 'sınırları' temsil eder. Bu sınırların ötesine geçilmesi, 'ölçüyü geçmek' anlamını taşır.
Soyut kavramlarda kullanılan 'aşmak' eylemi genellikle bir limitin veya baremin aşılmasına işaret eder.
3
Doğru anlamın seçeneklerden tespiti
Belirlenmiş bir sınırı veya ölçüyü geçmek ifadesi, hedeflerin üzerine çıkılması durumunu tam olarak karşılar.
Diğer seçenekler sözcüğün gerçek anlamını veya farklı bağlamlardaki mecaz anlamlarını içermektedir.

Key Concept

Çok Anlamlılık (Polisemi) ve Bağlamsal Anlam
Estimated Time:50s
Question 58Question →

Türkçede bazı sözcükler, gerçek anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. Örneğin "pişmek" sözcüğü, bir işin içinde bulunarak o işin gerektirdiği nitelikleri edinmek anlamında kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "pişmek" sözcüğü "bir işte alışkanlık, beceri ve deneyim kazanmak" anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Genç diplomat, uluslararası kriz yönetim masasında aktif görev alarak mesleğinin incelikleri konusunda kısa sürede pişmeyi başardı.

Answer

"Genç diplomat..." ile başlayan seçenek, sözcüğün bir meslek veya iş dalında deneyim kazanarak ustalaşmak anlamını tam olarak karşıladığı için doğru cevaptır.
Doğru kabul edilen seçenekte kullanılan 'pişmek' eylemi; diplomatlık gibi profesyonel bir meslek dalında, kriz yönetimi gibi teknik süreçlerin içinde bulunarak tecrübe edinmeyi ve ustalaşmayı ifade etmektedir. Bu kullanım, soruda belirtilen 'bir işte deneyim kazanmak' tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kavramı ve hedef anlamı belirleme
Hedeflenen anlam: 'bir işte alışkanlık, beceri ve deneyim kazanmak' (mesleki yetkinlik).
Sözcüğün çok anlamlılığı içinde doğru bağlamı (profesyonel gelişim) tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki bağlamları anlamsal olarak ayrıştırma
Ruhsal olgunluk, proje aşaması, ekin durumu ve zihinsel tasarım gibi farklı bağlamlar ayırt edildi.
Sözcükte anlam sorularında 'yakın anlamlı' mecazlar arasındaki ince farkları görmek çözüm için şarttır.
3
Hedef anlam ile birebir örtüşen kullanımı teyit etme
Diplomatlık mesleği ve uygulama alanı üzerinden deneyim vurgusu yapan ifade seçildi.
Soru kökündeki tanım ile seçenek arasındaki doğrudan ilişkiyi kurmak çözümün son aşamasıdır.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam
Estimated Time:1m 30s
Question 59Question →

Danıştay’ın vermiş olduğu son iptal kararı, idarenin daha önce yürürlüğe koyduğu yönetmelikteki tartışmalı maddeleri tamamen kaldırdı.

Bu cümledeki "kaldırmak" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir hükmü, yasayı veya kararı geçersiz kılmak, iptal etmek

Answer

Cümledeki 'kaldırmak' sözcüğü, bir hükmü, yasayı veya kararı geçersiz kılmak, iptal etmek anlamında kullanılmıştır.
Cümlede belirtilen 'Danıştay kararı', idari bir düzenleme olan 'yönetmelik maddelerinin' hukuki varlığının sona erdirilmesini ifade etmektedir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde 'kaldırmak' sözcüğünün yedinci anlamı olan 'Bir hükmü, bir yasayı veya bir kurumu geçersiz kılmak, iptal etmek' tanımı bu bağlama tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümlenin 'Danıştay', 'iptal kararı' ve 'yönetmelik' gibi hukuk ve kamu yönetimi terimleri içerdiği tespit edilir.
Sözcüklerin anlamı cümle içerisindeki diğer sözcüklerle kurdukları ilişkiye göre belirlenir.
2
Sözcük Anlamı Eşleştirme
'Kaldırmak' eyleminin burada bir nesneyi taşımak değil, bir kuralın yürürlüğünü durdurmak olduğu anlaşılır.
Yargı organlarının bir düzenleme üzerindeki etkisi genellikle 'iptal' veya 'geçersiz kılma' üzerinedir.
3
Seçenek Eleme
Fiziksel, genel veya soyut sorumluluk bildiren anlamlar elenerek teknik/hukuki anlamı veren seçenek seçilir.
En doğru anlam, cümlenin kurumsal ve resmi yapısına tam uyum sağlayan ifadedir.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam

Practice More

Benzer sorularda 'açılmak', 'bakmak' veya 'çıkmak' gibi çok anlamlılığı yüksek sözcüklerin resmi metinlerdeki kullanımlarına odaklanabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 60Question →

Sözcüklerin gerçek anlamlarından tamamen uzaklaşarak kazandıkları yeni ve soyut anlamlara 'mecaz anlam' denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ağır" sözcüğü mecaz anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Onun bu kadar ağır konuşması, toplantıdaki herkesin moralini bozdu.

Answer

Toplantıdaki personelin moralini bozan 'ağır konuşma' ifadesindeki kullanım mecaz anlamdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'ağır konuşmak' ifadesi, konuşmanın fiziksel bir ağırlığı olduğunu değil; içeriğinin sert, kırıcı ve üzücü olduğunu belirtmektedir. Bu durum, sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı soyut bir anlam olduğu için mecaz anlam örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki kavramı analiz et.
Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından kopup kazandığı soyut anlamdır.
Doğru seçeneği belirlemek için sözcüğün somut bir ağırlığı mı yoksa soyut bir durumu mu nitelediğini anlamak gerekir.
2
Cümlelerdeki 'ağır' sözcüklerini bağlam içinde değerlendir.
Vazo, poşet, koli ve pazar arabasındaki yükler somut/fiziksel ağırlıktır. Ancak 'konuşmanın ağır olması' soyut bir niteliktir.
Sözcüğün bağlamdaki görevi, gerçek ve mecaz ayrımını netleştirir.

Key Concept

Sözcükte Mecaz Anlam
Estimated Time:45s
PreviousPage 3 / 6Next