Dil Bilgisi

823 questions

İşaret bildiren sözcükler bir ismi belirtirse işaret sıfatı, bir ismin yerini tutarsa işaret zamiri olur. Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri kullanılmıştır?

Bu kalemleri çantana yerleştir.

Şu ağacı budamak gerekiyor.

Bunu hemen kütüphaneye teslim et.

O gün hava çok rüzgarlıydı.

Öteki binada toplantı yapılacak.

Show answer & explanation

Answer: Bunu hemen kütüphaneye teslim et.

Answer

İşaret bildiren sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu cümle 'Bunu hemen kütüphaneye teslim et.' cümlesidir.

Doğru seçenekte kullanılan sözcük, herhangi bir ismi belirtmeden doğrudan bir varlığın (kitap, dosya vb.) yerini tutmuş ve belirtme durum eki (-u) alarak zamir görevini üstlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (Bu, Şu, Bunu, O, Öteki) belirle.

Belirlenen sözcükler: Bu, Şu, Bunu, O, Öteki.

İnceleme yapılacak hedef sözcüklerin tespiti gerekir.

Sözcüklerin bir ismi mi etkilediğini yoksa bir ismin yerini mi tuttuğunu kontrol et.

Diğer seçeneklerde sözcükler isimlerden hemen önce gelerek onları işaret ederken, bir seçenekte sözcük tek başına kullanılmıştır.

Zamir ve sıfat arasındaki temel fark, ismin yerini tutma veya ismi belirtme durumudur.

Key Concept

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

Practice More

İşaret zamirleri genellikle çekim eki alabilirken, işaret sıfatları isimden önce gelir ve ek almazlar.

Estimated Time:30s

Question 2Question →

Sıfatlar, isimleri çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir isim, cümlede hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Bu, personelin özlük haklarını koruyan en temel belgelerden biridir.

Deneyimli müdür, odasındaki evrakları büyük bir dikkatlice inceledi.

Genç memur, kendisine iletilen soruları gayretle cevaplamaya çalıştı.

Uzman heyeti, incelemeler sonucunda kapsamlı bir rapor hazırlayıp sundu.

Şu dosyayı hemen imzalayın, ötekini ise yarın incelenmek üzere ayırın.

Show answer & explanation

Answer: Uzman heyeti, incelemeler sonucunda kapsamlı bir rapor hazırlayıp sundu.

Answer

Uzman heyetinin sunduğu rapordan bahseden seçenek doğrudur çünkü 'kapsamlı bir rapor' tamlamasında 'rapor' ismi hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır.

Doğru seçenekte yer alan 'kapsamlı bir rapor' ifadesinde; 'kapsamlı' sözcüğü raporun niteliğini (nasıl olduğunu) bildirdiği için niteleme sıfatı, 'bir' sözcüğü ise herhangi bir anlamı katarak ismi belirttiği için belgisiz sıfattır (belgisiz sıfatlar, belirtme sıfatları grubuna girer). Dolayısıyla 'rapor' ismi her iki türden sıfatı da almıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki isimlerin önüne gelen niteleme (nasıl?) ve belirtme (işaret, belgisiz, sayı, soru) sıfatlarını tespit edin.

Kapsamlı bir rapor tamlaması belirlendi.

Sorunun istediği her iki sıfat türünün aynı isimde toplanması kuralını sorgulamak.

Tespit edilen sıfatların türlerini kontrol edin.

Kapsamlı: Niteleme sıfatı, Bir: Belirtme (Belgisiz) sıfatı.

Sözcük türlerinin doğruluğunu teyit etmek.

Key Concept

Bir ismin birden fazla sıfatla (hem niteleme hem belirtme) nitelenmesi/belirtilmesi

Practice More

İşaret bildiren sözcüklerin (o, bu, şu) çekim eki aldığında zamirleştiğini, ismin önüne gelip ek almadığında sıfat olduğunu unutmayın.

Estimated Time:50s

Question 3Question →

Türkçede biçimce tekil olduğu halde (çokluk eki almadan) anlamca birden fazla varlığı ya da bir grubu karşılayan sözcüklere "topluluk ismi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Eski raflardaki kitapları büyük bir titizlikle düzenledi.

Yarışmanın jürisi, adayların performanslarını değerlendirmek üzere toplandı.

Binanın girişindeki danışma memuru bize gerekli yolu tarif etti.

Bu dosyaları hazırlamak için herkes yoğun bir çaba sarf etti.

Ankara Valiliği, beklenen kar yağışı nedeniyle okulları tatil etti.

Show answer & explanation

Answer: Yarışmanın jürisi, adayların performanslarını değerlendirmek üzere toplandı.

Answer

Cümlede geçen 'jüri' sözcüğü, herhangi bir çokluk eki almamasına rağmen bir heyeti veya grubu ifade ettiği için topluluk ismidir.

Verilen cümlede geçen 'jüri' sözcüğü, yapıca tekil olmasına (çokluk eki almamasına) rağmen anlam bakımından bir değerlendirme kurulunu, yani birden fazla kişiden oluşan bir grubu ifade eder. Bu özellik, sözcüğün topluluk ismi kategorisine girmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki isimleri tespit edin.

İsimler: raflar, kitaplar, jüri, adaylar, danışma, memur, dosya, Valilik vb.

Topluluk ismi arayabilmek için önce sözcük türünün isim olması gerekir.

İsimlerin çokluk eki (-lar / -ler) alıp almadığını kontrol edin.

raflar, kitaplar, adaylar, dosyalar gibi kelimeler çokluk eki almıştır (çoğul isim).

Topluluk isimleri biçimce tekil olmalıdır.

Biçimce tekil olan isimlerin anlamını (tek varlık mı, grup mu) inceleyin.

'Jüri' sözcüğünün bir değerlendirme kurulunu, yani birden fazla kişiyi temsil ettiği görülür.

Topluluk ismi tanımı, biçimce tekil ama anlamca çoğul olma kuralına dayanır.

Key Concept

Topluluk isimleri, çokluk eki almadıkları halde bir topluluğu ya da grubu temsil eden isimlerdir.

Alternative Method

Kelimeye -lar/-ler eki getirerek test edebilirsiniz: 'Jüriler' dendiğinde birden fazla heyet anlaşılır, bu da kelimenin kök halinin (jüri) zaten bir heyeti temsil ettiğini kanıtlar.

Estimated Time:45s

Question 4Question →

Anayasa ( ) devletin temel yapısını kuran en üstün belgedir ( ) yasama ( ) yürütme ve yargı güçlerinin sınırlarını belirler ( ) bu sınırların gözetilmesi ( ) demokratik düzenin devamlılığı için şarttır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

(,) (;) (,) (;) (,)

(,) (,) (,) (;) (,)

(;) (;) (,) (;) (,)

(,) (;) (;) (;) (,)

(,) (:) (,) (;) (,)

Show answer & explanation

Answer: (,) (;) (,) (;) (,)

Answer

Cümledeki boşluklara sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.

Doğru seçenekteki sıralama, TDK'nin 'sıralı cümlelerin ayrımı' ve 'özne vurgusu' kurallarına tam uyum sağlar. Cümlede 'Anayasa' ve 'bu sınırların gözetilmesi' ifadeleri özne oldukları için virgülle ayrılmış; 'yasama, yürütme' ifadeleri eş görevli oldukları için virgülle bağlanmış; bu virgüllü yapıları içeren ana cümleler ise birbirine noktalı virgül ile bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Öznenin belirlenmesi

İlk boşluğa virgül (,) gelmelidir.

Cümlede yüklemden uzak düşmüş olan 'Anayasa' öznesini belirtmek için virgül kullanılır.

Sıralı cümlelerin ayrılması

İkinci ve dördüncü boşluklara noktalı virgül (;) gelmelidir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Eş görevli sözcüklerin ayrılması

Üçüncü boşluğa virgül (,) gelmelidir.

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcükleri (yasama, yürütme) ayırmak için virgül kullanılır.

Son cümledeki öznenin belirlenmesi

Beşinci boşluğa virgül (,) gelmelidir.

'Bu sınırların gözetilmesi' öbeği son cümlenin öznesidir ve vurgulanması için virgül gereklidir.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması

Question 5Question →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi, yapım eki almadığı için yapısı bakımından basittir?

Adayların (I) dosyada bekleyen işlemlerini hızlıca tamamladık.

Sınav salonunda (II) sıradaki yerini alıp sessizce beklemeye başladı.

Bu yıl (III) kurak geçen mevsim tarımsal verimi oldukça düşürdü.

Toplantıdan sonra misafirlere (IV) dondurma ikram edilmesi planlandı.

Yapılan (V) başvurusu henüz sonuçlanmadığı için aday beklemeye devam ediyor.

Show answer & explanation

Answer: Adayların (I) dosyada bekleyen işlemlerini hızlıca tamamladık.

Answer

Cümledeki 'dosyada' sözcüğü, herhangi bir yapım eki almadığı ve sadece çekim eki aldığı için yapısı bakımından basittir.

Doğru cevap olan 'dosyada' sözcüğü, 'dosya' isim köküne sadece bulunma durum eki (-da) almıştır. Durum ekleri çekim eki kategorisinde olduğu ve sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmediği için bu sözcük basit yapılıdır.

Step-by-Step Solution

Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme.

Dosya-da (Basit), Sıra-da-ki (Türemiş), Kuru-ak (Türemiş), Don-dur-ma (Türemiş), Baş-vuru (Birleşik).

Sözcüğün yapısını belirlemek için kök-ek ayrımı yapılmalıdır.

Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme.

'Dosyada' sözcüğündeki '-da' eki sadece bulunma anlamı katan bir çekim ekidir.

Yapım eki almayan ve başka bir sözcükle birleşmeyen sözcükler basittir.

Doğru seçeneği belirleme.

Sadece 'dosyada' sözcüğü basit yapılıdır.

Diğer seçeneklerdeki sözcükler ya yapım eki almış ya da birleşiktir.

Key Concept

Basit, türemiş ve birleşik sözcük ayrımı; yapım eki ve çekim eki fonksiyonları.

Estimated Time:45s

Question 6Question →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken; kanun, tüzük ve yönetmelik adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması esastır. Bu kuralın bir istisnası olarak Avrupa Birliği'ne gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Medeni Kanun'un kabul edilmesiyle birlikte, Türk toplumunda aile yapısı ve kadın hakları konusunda köklü değişimler yaşanmıştır.

Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların hukuki dayanakları, hukuk devletinin tesisi açısından büyük bir ehemmiyet arz eder.

Avrupa Birliği'ne üye ülkeler arasındaki ekonomik iş birliğinin güçlendirilmesi, küresel krizlere karşı direnci artırmaktadır.

Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik uyarınca, kamu ihalelerinde şeffaflık ve liyakat kriterleri ön plana çıkarıldı.

Kurumun stratejik hedeflerine ulaşması için çalışanların inisiyatif alması ve yenilikçi çözümler üretmesi desteklenmektedir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların hukuki dayanakları, hukuk devletinin tesisi açısından büyük bir ehemmiyet arz eder.

Answer

Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların... ile başlayan cümlede 'Anayasa Mahkemesi'ne' ifadesi yanlış yazılmıştır; kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Anayasa Mahkemesi bir kurum/kuruluş adı olduğu için gelen ekin 'Anayasa Mahkemesine' şeklinde kesme işareti olmadan yazılması gerekir. Seçenekte kesme işareti kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara gelen ekleri tespit et.

Medeni Kanun'un, Anayasa Mahkemesi'ne, Avrupa Birliği'ne, Resmî Gazete'de.

Yazım kuralının uygulanacağı odak noktalarını belirlemek için gereklidir.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygula.

Anayasa Mahkemesi bir kurumdur ve ek alırken kesme işareti kullanılmamalıdır.

TDK kuralları uyarınca kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler bitişik yazılır (istisna: Avrupa Birliği).

Kanun ve yayın adlarına gelen eklerin kurallarını kontrol et.

Medeni Kanun (kanun) ve Resmî Gazete (yayın) adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılması doğrudur.

Kanun, tüzük, yönetmelik ve eser adları kurum adlarından farklı olarak kesme işaretiyle ayrılır.

İstisnai durumları ve kelime bazlı yazımları kontrol et.

Avrupa Birliği'ne (istisna) ve inisiyatif (doğru yazım) ifadeleri kurala uygundur.

Yüksek zorluk seviyesindeki sorularda istisnaları elemek hayati önem taşır.

Key Concept

Kurum, Kuruluş ve Kanun İsimlerine Gelen Eklerin Yazımı

Estimated Time:1m 15s

Question 7Question →

Kamu personeli adaylarının dil bilgisi yeterliliklerini ölçen sınavlarda, sözcüklerin bitişik veya ayrı yazımıyla ilgili kurallar sıklıkla sorulmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Belediye meclisinde alınan kararla, tarihi binaların restorasyonu için birtakım fonlar tahsis edildi.

Akademik makalelerin yazımında, Türk Dil Kurumunun güncel kılavuzundaki kurallara uyulması zorunludur.

Şirket yönetimi, çalışanların motivasyonunu artırmak amacıyla hafta sonu için bir etkinlik düzenledi.

Müfettişlerin hazırladığı son raporda, harcama kalemleri arasında olağandışı bir tutarsızlık olduğu belirtildi.

Kurumumuzun yürüttüğü bu kapsamlı araştırmada, sosyal medyanın gençler üzerindeki olumsuz etkileri de ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Müfettişlerin hazırladığı son raporda, harcama kalemleri arasında olağandışı bir tutarsızlık olduğu belirtildi.

Answer

Harcama kalemleri arasında 'olağandışı' bir tutarsızlık olduğu belirtilen seçenek, kelimenin bitişik yazılması nedeniyle yazım yanlışı içermektedir.

Doğru cevap olan seçenekteki 'olağandışı' sözcüğü, Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre 'olağan dışı' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Çünkü 'dış, iç ve sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler (çağ dışı, yurt içi, yanı sıra vb.) her zaman ayrı yazılır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri ve ekleri belirle.

Birtakım, Türk Dil Kurumunun, hafta sonu, olağandışı ve etkileri de yapıları incelenmelidir.

Yazım kuralları sorularında odaklanılması gereken kritik yapıları tespit etmek çözümün ilk adımıdır.

TDK'nin 'dış, iç ve sıra' sözcükleriyle ilgili kuralını hatırla.

Ahlak dışı, çağ dışı, yasa dışı gibi 'olağan dışı' ifadesi de ayrı yazılmalıdır.

Anlam kaybına uğramayan ve bu eklerle biten terimlerin ayrı yazılması kuralı uygulanmalıdır.

'Olağanüstü' sözcüğü ile olan farkı ayırt et.

Alt, üst, üzeri sözleri somut bir yer bildirmiyorsa bitişik yazılır (olağanüstü), ancak 'dış' sözü için bu durum geçerli değildir.

Öğrencilerin en çok karıştırdığı 'olağanüstü' (bitişik) ile 'olağan dışı' (ayrı) ayrımını yapmak hatayı belirler.

Key Concept

İç, Dış ve Sıra Sözleriyle Oluşturulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

Practice More

Bitişik ve ayrı yazılan birleşik fiilleri (arz etmek, fark etmek, vazgeçmek) tekrar etmeniz önerilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 8Question →

Edebi metinlerin ve tarihi belgelerin incelenmesinde dilin dönem özelliklerini yansıtma biçimi, araştırmacılar için temel bir veri kaynağıdır. Bu tür metinlerin akademik bir dille analiz edilmesi sürecinde ise yazım kurallarına uygunluk, bilimsel ciddiyetin bir gereğidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Türk Tarih Kurumunun arşivlerinde, Millî Mücadele yıllarına dair pek çok belge 2024 yılı itibarıyla dijital ortama aktarılmıştır.

Tanzimat Dönemi'nden itibaren başlayan Batılılaşma hareketleri, Türk edebiyatının tür ve şekil bakımından yenileşmesini sağlamıştır.

Servetifünun Döneminde yazılan romanlar, teknik açıdan Tanzimat romanına göre çok daha gelişmiş ve Batılı bir nitelik kazanmıştır.

Bir dilin söz varlığı içerisinde yer alan dil bilgisi terimleri, o dilin düşünce dünyasını ve kültürel birikimini yansıtan önemli göstergelerdir.

Şairin başucu kitabı olarak nitelendirdiği bu eser, kendi şiir anlayışının temellerini hangi kaynaklardan aldığını açıkça ortaya koymaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Servetifünun Döneminde yazılan romanlar, teknik açıdan Tanzimat romanına göre çok daha gelişmiş ve Batılı bir nitelik kazanmıştır.

Answer

Doğru cevap, 'Servetifünun Döneminde' ifadesinin yanlış yazıldığı seçenektir; çünkü tarihî dönem adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre; tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar ve bunlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. 'Servetifünun Dönemi' bir dönem adı olduğu için 'Servetifünun Dönemi'nde' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede kesme işareti kullanılmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki özel isimleri ve birleşik sözcükleri tespit et.

Tespit edilenler: Türk Tarih Kurumunun, Millî Mücadele, Tanzimat Dönemi'nden, Servetifünun Döneminde, dil bilgisi, başucu.

Yazım yanlışları genellikle özel isimlerin ekleri veya birleşik kelimelerin bitişik/ayrı yazımı üzerinde yoğunlaşır.

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını kontrol et.

Türk Tarih Kurumunun (Doğru): Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

TDK'nin en temel istisna kurallarından biridir.

Tarihî dönem, çağ ve devir adlarına getirilen eklerin yazım kuralını kontrol et.

Tanzimat Dönemi'nden (Doğru), Servetifünun Döneminde (Yanlış).

Tarihî olay, çağ ve dönem adlarına getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılmalıdır. 'Servetifünun Dönemi'nde' şeklinde yazılmalıydı.

Key Concept

Kurum ve Dönem Adlarına Gelen Eklerin Ayırımı

Practice More

Kurum adları ile dönem adlarının ek alma kurallarını karşılaştırmalı olarak çalışmak bu tür 'çeldiricisi yüksek' soruları çözmeyi kolaylaştırır.

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

Kamu bürokrasisinde ve akademik metinlerde dilin kurallarına uygun kullanımı, ifadenin netliği ve kurumsal vakar açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Türk Dil Kurumunun yayımladığı güncel sözlük, Türkçenin zenginliğini ve köklü tarihini ortaya koyan en önemli başvuru kaynaklarındandır.

Kamu personeli seçme sınavlarına hazırlanan adayların, dil bilgisi testinde başarılı olmak için birtakım temel kuralları titizlikle kavraması gerekir.

Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle beraber, bazı kamu kurumlarının teşkilat yapısında ve işleyiş süreçlerinde değişikliğe gidildi.

Yıllardır üzerinde çalıştığı projeyi tamamlamak için büyük bir mesafe kat etmiş olan mühendis, sonunda emeğinin karşılığını almayı başardı.

Şehrin batısındaki eski mahallelerde yürütülen restorasyon çalışmaları sırasında, tarihî dokunun korunması noktasında azami hassasiyet gösteriliyor.

Show answer & explanation

Answer: Yıllardır üzerinde çalıştığı projeyi tamamlamak için büyük bir mesafe kat etmiş olan mühendis, sonunda emeğinin karşılığını almayı başardı.

Answer

D seçeneğinde yer alan 'kat etmiş' ifadesinin yazımı yanlıştır; bu sözcük 'katetmek' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Türkçede yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğradıklarında bitişik yazılırlar. 'Katetmek' fiili de bu kural kapsamında, tarihsel kökenindeki ses değişimleri nedeniyle bitişik yazılması gereken istisnai ve kalıplaşmış kelimelerden biridir. 'Kat etmiş' şeklinde ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kontrol edilmesi

'Türk Dil Kurumunun' ifadesinde kesme işareti kullanılmaması doğrudur; çünkü kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

TDK'nin kurum adlarıyla ilgili güncel yazım kuralını doğrulamak.

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonraki eklerin kontrol edilmesi

'Türkçenin' sözcüğünde '-çe' yapım eki olduğu için sonrasındaki ek ayrılmaz; bu kullanım doğrudur.

Özel adlara gelen yapım eklerinin yazım kuralını test etmek.

Birleşik fiillerin ve kalıplaşmış sözcüklerin incelenmesi

'katetmek' fiili, Arapça asıllı kelimelerin etmek/eylemek ile birleşmesinde ses değişimi/düşmesi kuralına (tarihsel süreçte) dayalı olarak istisnai bir şekilde bitişik yazılır.

Hatalı yazılan 'kat etmiş' ifadesini tespit etmek.

Düzeltme işareti (şapka) ve yön adlarının kontrol edilmesi

'Resmî', 'tarihî' ve 'batısındaki' kullanımlarının tamamı güncel kurallara uygundur.

Çeldirici seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Key Concept

İstisnai Birleşik Fiillerin Yazımı

Estimated Time:1m 30s

Question 10Question →

Türkçede isim veya fiil köklerine gelerek onlardan yeni anlamlı sözcükler türeten eklere "yapım eki" denir. Yapım eki almış olan sözcüklere ise "türemiş sözcük" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük türemiş bir sözcüktür?

Küçük çocuk bahçede sessizce oturuyor.

Masanın üzerindeki kalemler senin mi?

Dün akşam evden çok geç saatte çıktık.

Mahalledeki şekerci bugün erkenden kapandı.

Yanındaki kitabı bana uzatır mısın?

Show answer & explanation

Answer: Mahalledeki şekerci bugün erkenden kapandı.

Answer

Mahalledeki şekerci bugün erkenden kapandı cümlesindeki "şekerci" sözcüğü türemiş bir sözcüktür.

Doğru cevap olan cümlede geçen "şekerci" sözcüğü, "şeker" köküne getirilen "-ci" yapım ekiyle oluşturulmuştur. Bu ek, bir nesnenin adından o nesneyle uğraşan meslek grubunun adını türeterek sözcüğe yeni bir anlam kazandırmıştır. Bu nedenle sözcük yapıca türemiştir.

Step-by-Step Solution

Sözcüklerin köklerini ve eklerini ayırın.

Çocuk (Kök), Kalem-ler, Ev-den, Şeker-ci, Kitap-ı (Kitabı).

Sözcüğün yapısını anlamak için önce kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.

Sözcüklere gelen eklerin türünü (yapım/çekim) belirleyin.

Çocuk (ek yok), -ler (çekim eki), -den (çekim eki), -ci (yapım eki), -ı (çekim eki).

Yeni bir anlam türeten ekler (yapım ekleri) sözcüğü türemiş yapar; sadece durum veya sayı bildirenler (çekim ekleri) basit bırakır.

Yapım eki alan sözcüğü işaretleyin.

"Şeker" isminden "şeker satan kişi" anlamına gelen "şekerci" sözcüğü türetilmiştir.

Şekerci sözcüğü yapım eki aldığı için yapı bakımından türemiştir.

Key Concept

Türemiş Sözcük ve Yapım Eki Tanıması

Question 11Question →

Arkeolojik kazılarda gün ışığına çıkarılan (I) yazıtlardaki semboller, antik toplumların yaşamına dair önemli (II) kanıtların en sağlam halkasını oluşturur. Bu eserler, tarihin derinliklerini aydınlatırken modern bilimin (III) boyutlarını da genişletmektedir. Araştırmacıların (IV) umudunu besleyen bu keşifler, geçmişin gizemini çözmek için gerekli olan zihinsel (V) yakıtın temelini oluşturur.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi, aldığı yapım ekinin işlevi (eklendiği kökün türü) bakımından diğerlerinden farklıdır?

III

Show answer & explanation

Answer: III

Answer

Metindeki 'boyutlarını' sözcüğü, isim köküne getirilen bir yapım eki alması nedeniyle diğerlerinden farklıdır.

Verilen sözcüklerden 'boyutlarını' kelimesinin kökü 'boy' ismidir. Üzerine gelen '-ut' eki, isimden isim yapım eki görevindedir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler (yazıt, kanıt, umut, yakıt) fiil köklerine getirilen fiilden isim yapım eki almıştır.

Step-by-Step Solution

Sözcüklerin köklerini ve türlerini belirle.

I. yaz- (fiil), II. kan- (fiil), III. boy (isim), IV. um- (fiil), V. yak- (fiil).

Yapım ekinin işlevini belirlemek için öncelikle eklendiği kökün türü (isim veya fiil) tespit edilmelidir.

Eklerin işlevlerini (görevlerini) analiz et.

I, II, IV ve V numaralı sözcükler fiilden isim yapım eki alırken; III numaralı sözcük isimden isim yapım eki almıştır.

Benzer seslere sahip ekler, eklendikleri kökün türüne göre farklı kategorilerde (İİYE veya FİYE) değerlendirilir.

Ses olaylarını ve anlamsal ilişkileri kontrol ederek sonuca ulaş.

Boyut sözcüğünün kökü 'boy' (isim) olduğu için cevap belirlenir.

'Kanıt' ve 'umut' gibi sözcüklerdeki kök-ek ilişkisi anlamsal olarak fiil tabanlıdır.

Key Concept

Kök-ek ilişkisinde yapım eklerinin işlevsel farklılığı

Practice More

Farklı kök türlerine gelen benzer ekleri (örneğin -ak, -gın, -sal) içeren diğer yapı sorularını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 12Question →

"Yalnızlığın ufkunda, sapsarı yaprakların savrulduğu bu ıssız sokakta sessizce geçiyordu. Gönlündeki sızıyı dindirmek için sabretmesi gerektiğini biliyor; ancak her adımda bu yükün ağırlaştığını hissediyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz benzeşmesi

Ünlü daralması

Ünsüz türemesi

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Parçada ünlü daralması olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.

Doğru cevap olan seçenekteki ünlü daralması metinde bulunmamaktadır. Şimdiki zaman eki (-yor) alan 'biliyor', 'geçiyordu' ve 'hissediyordu' sözcüklerinde fiil kökleri sırasıyla 'bil-', 'geç-' ve 'et-' şeklindedir. Bu kökler ünsüzle bittiği için aradaki '-i' sesleri daralma değil, telaffuzu kolaylaştıran yardımcı ünlülerdir.

Step-by-Step Solution

Ünlü düşmesini kontrol et

Yalın-ız (Yalnız), ufuk-u (ufku), savur-ul- (savrul-), gönül-ü (gönlü), sabır-et (sabret) kelimelerinde ünlü kaybı tespit edildi.

Türetme veya birleşme sırasında orta hecedeki dar ünlülerin düşmesi kuralıdır.

Ünsüz yumuşamasını (değişimini) kontrol et

Yalnızlık-ın (Yalnızlığın), gerektiği (gerektik-i), adım (at-ım) ve hissediyor (his-et-iyor) kelimelerinde yumuşama tespit edildi.

Sert ünsüzle biten kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşmesidir.

Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) kontrol et

Sokak-ta, gerek-tiği ve ağırlaş-tığı kelimelerinde sertleşme tespit edildi.

Sert ünsüzle biten kelimelerin yanına gelen yumuşak ünsüzlerin (c, d, g) sertleşmesidir.

Ünsüz türemesini kontrol et

His + etmek birleşik fiilinde 'hissediyor' şeklinde bir ünsüz artışı görüldü.

Yardımcı fiille birleşen bazı isimlerde kökteki son ünsüzün tekrarlanmasıdır.

Ünlü daralmasını kontrol et

Biliyor (bil-i-yor), geçiyordu (geç-i-yor) ve hissediyordu (et-i-yor) kelimelerinde fiil kökleri ünsüzle bittiği için daralma yoktur.

Daralma için fiil kökünün 'a' veya 'e' ile bitmesi gerekir.

Key Concept

Ses olaylarının kelime tahlili üzerinden tespiti ve benzer görünümlü yapıların ayırt edilmesi.

Estimated Time:2m 0s

Question 13Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uyulması, iletilmek istenen mesajın doğruluğu açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Kurumumuzun yürüttüğü projelerde paydaşlar arasındaki işbirliği, hedeflenen başarıya ulaşılmasında anahtar rol oynamaktadır.

Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle birlikte, kamu personelinin görevde yükselme esasları yeniden belirlendi.

XIX. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nde görülen yenileşme hareketleri, toplumsal yapıda köklü değişimlere yol açmıştır.

Başvuruda bulunacak adayların, güncel bir öz geçmiş hazırlayarak sisteme yüklemeleri gerekmektedir.

Yapılan son düzenlemelerle birlikte, kurum bünyesinde çalışan uzmanlara başuzman unvanı verilmesi kararlaştırıldı.

Show answer & explanation

Answer: Kurumumuzun yürüttüğü projelerde paydaşlar arasındaki işbirliği, hedeflenen başarıya ulaşılmasında anahtar rol oynamaktadır.

Answer

Paydaşlar arasındaki 'işbirliği' ifadesinin geçtiği cümle yazım yanlışı içermektedir çünkü bu kelime ayrı yazılmalıdır.

Türkçede 'iş birliği' sözcüğü, her iki kelimenin de anlamını koruması ve herhangi bir ses olayına uğramaması nedeniyle ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'işbirliği' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri, özel isimleri ve eklerin yazımını tek tek inceleyin.

Cümlelerde 'işbirliği', 'Resmî Gazete', 'Osmanlı Devleti'nde', 'öz geçmiş', 'başuzman' ve 'unvan' gibi kritik sözcükler tespit edildi.

Yazım kuralları sorularında hata genellikle bu tür yapılar üzerinde yoğunlaşır.

İş birliği sözcüğünün Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki durumunu kontrol edin.

TDK kurallarına göre 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler ve anlamını koruyan pek çok isim tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır.

Sözcükler arasında ses düşmesi veya anlam değişmesi olmadığı durumlarda ayrı yazım kuralı esastır.

Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri eleyerek doğruluğundan emin olun.

'Unvan' (ünvan değil), 'öz geçmiş' (ayrı), 'başuzman' (bitişik) kullanımlarının doğru olduğu teyit edildi.

Seçenekler arasında karşılaştırma yaparak en belirgin hatayı bulmak doğru sonuca ulaştırır.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı

Hints

Cümlelerdeki birleşik sözcüklere, özellikle 'iş' ve 'öz' ile başlayanlara dikkat edin.

Practice More

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığını tekrar inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 14Question →

Gecenin karanlığına sığınıp ufkunu genişletmeye çalıştıkça zihnindeki kuşkuları sabırla besliyor; geçmişin silik izlerini sayfalara nakşediyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz benzeşmesi

Ünlü daralması

Ünsüz türemesi

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.

Parçada ünsüz türemesi (ikizleşme) dışındaki tüm ses olayları mevcuttur. Ünlü düşmesi 'ufkunu, zihnindeki, besliyor, nakşediyordu' kelimelerinde; ünsüz yumuşaması 'gece, karanlığına, nakşediyordu' kelimelerinde; ünsüz benzeşmesi 'çalıştıkça' kelimesinde; ünlü daralması ise 'besliyor' kelimesinde bulunmaktadır. Ünsüz türemesine dair herhangi bir kullanım yoktur.

Step-by-Step Solution

Metindeki ünlü düşmelerini belirle.

ufuk-u (ufkunu), zihin-i (zihnindeki), besi-le- (besle- > besliyor), nakış-et- (nakşet- > nakşediyordu).

Kelime türetilirken veya çekimlenirken orta hecedeki dar ünlünün düştüğünü teyit etmek için.

Metindeki ünsüz yumuşamalarını (değişimlerini) belirle.

geç-e (gece), karanlık-ı (karanlığına), nakşet-i- (nakşed-i-yor).

Sert ünsüzle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşayıp yumuşamadığını kontrol etmek için.

Metindeki ünsüz benzeşmelerini (sertleşmelerini) belirle.

çalış-tık-ça (ş+t ve k+ç).

Sert ünsüzle biten kelimeye gelen yumuşak ünsüzlü ekin sertleşip sertleşmediğini kontrol etmek için.

Metindeki ünlü daralmalarını belirle.

besle-yor (besliyor).

'-yor' ekinin kendinden önce gelen 'a/e' geniş ünlülerini daraltıp daraltmadığını incelemek için.

Metinde ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.

Parçada 'hissetmek, reddetmek, hakkı, sırrı' gibi bir ünsüzün ikizleştiği bir örnek yoktur.

Seçeneklerdeki ses olaylarından hangisinin eksik olduğunu kesinleştirmek için.

Key Concept

Türkçede ses olaylarını metin üzerinde karmaşık ve iç içe geçmiş örneklerle analiz etme.

Practice More

Ses olaylarını analiz ederken kelimeleri kök ve eklerine ayırarak incelemek, özellikle türetme sırasında (besi > besle) meydana gelen değişimleri yakalamanıza yardımcı olur.

Estimated Time:2m 0s

Question 15Question →

Bir gezi yazısından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

15 Mayıs 2023 tarihinde başladığımız bu yolculuk bize çok şey öğretti.

Toros Dağları'nın eteklerinde mola verdiğimizde güneş henüz batmamıştı.

Bölgedeki yerel halk, bizi her zamanki gibi sıcakkanlı bir şekilde karşıladı.

Antik kenti gezerken sütunların artarda sıralanışı bizi adeta büyüledi.

Müzedeki görevliler de bizimle yakından ilgilenerek sorularımızı yanıtladılar.

Show answer & explanation

Answer: Antik kenti gezerken sütunların artarda sıralanışı bizi adeta büyüledi.

Answer

Sütunların dizilişini ifade eden 'artarda' sözcüğünün 'art arda' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.

Türkçede 'art arda' ifadesi bir ikilemedir ve kural gereği ayrı yazılması gerekir. Cümlede bu ifadenin bitişik ('artarda') yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki yazımı karıştırılabilecek sözcükleri (tarihler, coğrafi terimler, birleşik kelimeler ve bağlaçlar) tespit et.

Tespit edilen kelimeler: 15 Mayıs, Toros Dağları'nın, sıcakkanlı, artarda, görevliler de.

Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.

'Art arda' sözcüğünün TDK güncel yazım kılavuzundaki kuralını kontrol et.

İfadenin ikileme yapısında olduğu ve ayrı yazılması gerektiği belirlendi.

Türkçede kalıplaşmış bazı birleşik kelimelerin aksine, bu yapının ayrı yazılması kuraldır.

Diğer seçeneklerdeki kuralları (ay adlarının büyük harfi, yer adlarına gelen ekler, bağlaç olan de'nin ayrımı) doğrula.

Diğer tüm seçeneklerin imla kurallarına tam uyum sağladığı görüldü.

Hatalı olan seçeneğin tek ve kesin olduğundan emin olmak için.

Key Concept

İkilemelerin ve Bazı Birleşik Sözcüklerin Yazımı

Estimated Time:45s

Question 16Question →

"Kamu yönetimi reformları kapsamında biz, şunun üzerinde hassasiyetle durduk: Bazıları yeni sisteme uyum sağlamakta zorlanıyordu."

Bu cümledeki zamirlerin türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Kişi zamiri - İşaret zamiri - Belgisiz zamir

Kişi zamiri - İşaret sıfatı - Belgisiz zamir

İşaret zamiri - Belgisiz zamir - Kişi zamiri

Kişi zamiri - Belgisiz zamir - İşaret zamiri

Kişi zamiri - İşaret zamiri - Belgisiz sıfat

Show answer & explanation

Answer: Kişi zamiri - İşaret zamiri - Belgisiz zamir

Answer

Cümledeki zamirlerin doğru sıralaması kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir şeklindedir.

Verilen cümlede 'biz' sözcüğü konuşan grubu temsil ettiği için kişi zamiridir. 'Şunun' sözcüğü bir kavramın yerini işaret yoluyla tuttuğu ve tamlayan eki aldığı için işaret zamiridir. 'Bazıları' sözcüğü ise hangi kişilerin kastedildiği net olarak belli olmadığı için belgisiz zamirdir. Bu sıralama tam olarak doğru seçenekte verilmiştir.

Step-by-Step Solution

Cümledeki zamirleri tespit etme

Cümlede ismin yerini tutan sözcükler 'biz', 'şunun' ve 'Bazıları' olarak belirlenir.

Zamirler, isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir.

Sözcük türlerini sınıflandırma

'Biz' birinci çoğul şahıs, 'şunun' işaret bildiren ve ek alan bir sözcük, 'Bazıları' ise belirsizlik bildiren bir sözcüktür.

Türlerin doğru belirlenmesi, sözcüğün cümlede üstlendiği anlamsal göreve bağlıdır.

Kategorize etme ve sıralama

Sırasıyla: Kişi zamiri, İşaret zamiri ve Belgisiz zamir.

Türkçede şahısları temsil edenler kişi, işaret edenler işaret, belirsiz olanlar ise belgisiz zamir kategorisine girer.

Key Concept

Zamirlerin (Adılların) Türlerine Göre Ayrımı ve Sıfatlarla Karıştırılmaması

Estimated Time:55s

Question 17Question →

Deniz kaplumbağalarının korunması için şu önlemler alınmıştır ( ) yuvalama alanlarının belirlenmesi ( ) kumsalların ışık kirliliğinden arındırılması ve halkın bilinçlendirilmesi ( ) bu önlemler ( ) nesli tükenme tehlikesi altındaki bu canlılar için umut vericidir ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:) (,) (;) (,) (.)

(;) (,) (.) (,) (.)

(:) (,) (,) (,) (.)

(,) (,) (;) (,) (.)

(:) (;) (;) (,) (.)

Show answer & explanation

Answer: (:) (,) (;) (,) (.)

Answer

Doğru noktalama işaretleri dizisi sırasıyla iki nokta, virgül, noktalı virgül, virgül ve noktadır.

Doğru yanıt olan seçenek, TDK'nin temel noktalama kurallarını eksiksiz uygular: Liste girişinde iki nokta, eş görevli öğeler arasında virgül, karmaşık sıralı cümleler arasında noktalı virgül ve özne ayrımında virgül kullanımı bu metin için yapısal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

İlk boşluğu değerlendiriniz.

İki nokta (:)

'Şu önlemler alınmıştır' ifadesinden sonra bu önlemlerin neler olduğu açıklanacağı ve sıralanacağı için iki nokta konulmalıdır.

İkinci boşluğu değerlendiriniz.

Virgül (,)

'Yuvalama alanlarının belirlenmesi' ve 'kumsalların...' ifadeleri eş görevli söz öbekleri (liste maddeleri) olduğu için aralarına virgül konulmalıdır.

Üçüncü boşluğu değerlendiriniz.

Noktalı virgül (;)

İlk cümle kendi içinde virgüllerle ayrılmış ögeler barındırdığı için, bu cümleyi anlamca bağlı olduğu ikinci cümleden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmalıdır.

Dördüncü boşluğu değerlendiriniz.

Virgül (,)

İkinci cümlenin öznesi olan 'bu önlemler' ifadesinden sonra, özneyi diğer ögelerden ayırmak ve vurgulamak için virgül getirilmelidir.

Beşinci boşluğu değerlendiriniz.

Nokta (.)

Cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta konulmalıdır.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmada noktalı virgül kullanımı

Practice More

Noktalı virgülün özneyi ayırma ve takımları ayırma görevlerini pekiştirmek için TDK Punctuation Guide üzerindeki istisnaları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 18Question →

Akşamın serinliği şehre çökerken bitkin adımlarla evine doğru ilerliyordu. Sokak lambalarının titreyen ışığı, yalnızlığını daha da belirginleştiriyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz benzeşmesi

Ünlü daralması

Ünsüz türemesi

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken, ünsüz türemesine dair bir örnek bulunmamaktadır.

Parçadaki kelimeler detaylı incelendiğinde; 'şehre' ve 'ilerliyordu' kelimelerinde ünlü düşmesi, 'adımlarla' ve 'ışığı' kelimelerinde ünsüz yumuşaması, 'bitkin' ve 'belirginleştiriyordu' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'ilerliyordu' kelimesinde ise ünlü daralması mevcuttur. Ancak metinde ünsüz türemesi (Örn: hissetmek, zanretmek) örneği bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Metindeki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak ünlü olaylarını incelemek.

'şehir-e > şehre', 'ileri-le > ilerle' ve 'yalın-ız > yalnız' kelimelerinde orta hece ünlüsünün düştüğü saptandı.

Ünlü düşmesi olayını tespit etmek için.

Ünsüz değişimlerini (yumuşama) kontrol etmek.

'serinlik-i > serinliği', 'at-ım > adım', 'ışık-ı > ışığı' ve 'yalnızlık-ı > yalnızlığı' kelimelerinde sert ünsüzlerin yumuşadığı görüldü.

Ünsüz yumuşaması kuralının uygulanıp uygulanmadığını anlamak için.

Ünsüz uyumlarını (benzeşme) analiz etmek.

'bit-gin > bitkin' ve '-leş-dir > -leş-tir' ekleşmelerinde sert ünsüzlerin yanındaki yumuşak ünsüzleri sertleştirdiği görüldü.

Ünsüz benzeşmesi varlığını teyit etmek için.

Fiil çekimlerindeki daralma etkisini araştırmak.

'ilerle-yor' kelimesinde 'e' geniş ünlüsünün 'i' dar ünlüsüne dönüştüğü tespit edildi.

Ünlü daralması olayını bulmak için.

Ünsüz türemesi aramak.

Metinde herhangi bir kelimede yabancı kökenli sözcüklere gelen ekler veya yardımcı eylemler sonucu oluşan bir ünsüz türemesi saptanmadı.

Soruda istenen 'olmayan' ses olayını kesinleştirmek için.

Key Concept

Türkçedeki temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi, ünlü daralması, ünsüz türemesi) metin üzerinde ayırt edilmesi.

Estimated Time:1m 15s

Question 19Question →

Gönlünü bu toprağın kadim sırrına kaptıran her araştırmacı, tarihin tozlu sayfalarında ilerledikçe yepyeni bir hakikatle yüzleşir. Geçmişin izlerini sürmek, zihnindeki düğümleri birer birer çözerken ruhu da dinginleştirir.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz benzeşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz türemesi

Ünlü daralması

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Metinde ünlü daralması (E seçeneği) dışındaki tüm ses olayları örneklenmiştir.

Metin içerisinde ünlü düşmesi (gönlünü, zihnindeki, ilerledikçe), ünsüz benzeşmesi (kaptıran, ilerledikçe, dinginleştirir), ünsüz yumuşaması (toprağın) ve ünsüz türemesi (sırrına) örnekleri yer alırken; geniş ünlünün daralmasına dair bir örnek (ünlü daralması) bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Metindeki sözcüklerin kök ve ek tahlilini yaparak ünlü düşmelerini belirle.

'Gönül -> Gönl-ünü', 'İleri -> İler-ledikçe', 'Zihin -> Zihn-indeki' ve 'İle -> -le' (hakikatle) örneklerinde ünlü düşmesi saptandı.

Kelime türetilirken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlünün düşüp düşmediğini kontrol etmek gerekir.

Ünsüz değişimlerini (yumuşama) ve benzeşmelerini (sertleşme) kontrol et.

'Toprak -> Toprağ-ın' (yumuşama); 'Kap-dır -> Kap-tır-an', '-dik-çe' ve '-leş-dir -> -leş-tir' (benzeşme) örnekleri bulundu.

Kelime sonundaki sert ünsüzlerin yumuşayıp yumuşamadığına ve eklerin başındaki yumuşak ünsüzlerin sertleşip sertleşmediğine bakılır.

Ünsüz türemesi ve ünlü daralması varlığını incele.

'Sır + ı -> Sırrı' örneğinde ünsüz türemesi vardır; ancak herhangi bir sözcükte ünlü daralması (-a/-e'nin -ı/-i/-u/-ü'ye dönüşmesi) yoktur.

Özellikle tek heceli kelimelere gelen eklerde ünsüz ikizleşmesi ve fiillerdeki '-yor' ekinin daraltma etkisi taranır.

Key Concept

Karma Ses Bilgisi Analizi

Estimated Time:1m 40s

Question 20Question →

Türkçede sıfatlar, isimleri durum, biçim, renk gibi yönlerden niteleyebileceği gibi; işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden de belirtebilir. Bazı durumlarda bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Araştırmacı, şu kapsamlı çalışmasında tarihî gerçekleri ustalıkla ortaya koymuş.

O, dünkü toplantıda konuşulanları oldukça heyecanlı anlatıyordu.

Yalnız dürüst insanlar, bu yolda her zaman kalıcı başarılar elde eder.

Sakin duran yolcular, akşamki trenin gelmesini sabırla bekliyordu.

Birkaç genç, karşıdaki durağa doğru hızla koşmaya başladı.

Show answer & explanation

Answer: Araştırmacı, şu kapsamlı çalışmasında tarihî gerçekleri ustalıkla ortaya koymuş.

Answer

Doğru cevap, bir ismin hem niteleme hem de işaret (belirtme) sıfatı aldığı 'Araştırmacı, şu kapsamlı çalışmasında...' ile başlayan cümledir.

Doğru seçenekte yer alan 'şu kapsamlı çalışma' tamlamasında, 'çalışma' ismi 'kapsamlı' sözcüğü ile nitelenmiş (nasıl sorusuna cevap verir), 'şu' sözüyle ise işaret edilerek belirtilmiştir. Böylece bir isim aynı anda her iki sıfat türünü de almış olur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki isimleri ve önlerindeki sözcükleri tespit et.

'çalışmasında' ismi tespit edildi.

Sıfatlar her zaman isimlerden önce gelerek onları etkiler.

'çalışmasında' ismine 'nasıl' ve 'hangisi' sorularını sor.

'Nasıl çalışma?' -> 'Kapsamlı' (Niteleme); 'Hangi çalışma?' -> 'Şu' (İşaret/Belirtme).

Niteleme sıfatları 'nasıl', belirtme sıfatları ise 'hangi, kaç, ne kadar' gibi sorularla bulunur.

Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri (zarf ve zamir) ele.

'O' zamir, 'heyecanlı' ve 'sakin' sözcüklerinin zarf olduğu saptandı.

İşaret bildiren sözcükler ismin yerini tutarsa zamir, niteleme bildirenler fiili etkilerse zarf olur.

Key Concept

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Ayrımı

Page 1 / 42Next

Dil Bilgisi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer