Dil Bilgisi

823 questions

Question 121Question

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre çeşitli gruplara ayrılır. Ayrıca bazı kelimeler fiil kök veya gövdelerinden türeyerek bir varlığın veya kavramın adı olan "kalıcı isim" hâline gelebilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, soyut isim ve kalıcı isim bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Komisyon, dürüstlük ilkesi gereği kurumun yıllık gelir tablosunu onayladı.

Answer

Komisyon, dürüstlük ilkesi gereği kurumun yıllık gelir tablosunu onayladı.
Doğru cevap olan cümlede 'Komisyon' sözcüğü yapıca tekil olmasına rağmen bir kurulu/grubu karşıladığı için topluluk ismidir. 'Dürüstlük' sözcüğü zihinsel bir kavramı ifade ettiği için soyut isimdir. 'Gelir' sözcüğü ise fiil kökünden türeyerek mali bir kavramın adı olduğu için kalıcı isimdir.

Step-by-Step Solution

1
Kategorilerin tanımlarını hatırla.
Topluluk ismi (biçimce tekil, anlamca çokluk), Soyut isim (duyu organlarıyla algılanamayan), Kalıcı isim (fiilden türeyip bir varlığın adı olan).
Soruda istenen üç farklı isim türünü doğru ayırt edebilmek için temel tanımlar gereklidir.
2
Seçeneklerdeki isim türlerini analiz et.
Doğru seçenekte 'Komisyon' (topluluk), 'dürüstlük' (soyut) ve 'gelir' (gel-mek fiilinden kalıcı isim) sözcükleri bulunmaktadır.
Üç türün de aynı cümle içinde eksiksiz yer alması gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer türleri ve çeldiricileri ele.
Çoğul isimleri topluluk ismiyle, sıfatları soyut isimle ve isim-filleri kalıcı isimle karıştırma hatasından kaçınıldı.
KPSS düzeyindeki sorularda sözcük türleri arasındaki ince farklar elenmelidir.

Key Concept

İsim Türleri ve Kalıcı İsim Ayrımı
Question 122Question

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlama göre isim kökleri ve fiil kökleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. İsim kökleri varlık ve kavramları karşılarken fiil kökleri iş, oluş ve hareket bildirir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Alanında uzman olan bilgin önemli bir konuşma yaptı.

Answer

Uzman olan bir kişiyi ifade eden sözcüğün kökü, anlamlı en küçük parça olan ve bir eylem bildiren 'bil-' fiilidir.
Sözcüklerin kökleri incelendiğinde; 'tuz', 'ev', 'baş' ve 'çiçek' kelimeleri isim soyludur ve mastar eki alamazlar. Ancak 'bilgin' sözcüğünün kökü olan 'bil-' bir eylem bildirir ve 'bilmek' şeklinde fiil olarak kullanılabilir. Bu durum onu diğerlerinden ayırır.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin anlamlı en küçük parçalarını (köklerini) bulun.
tuzsuz -> tuz, evcil -> ev, başlık -> baş, çiçekçi -> çiçek, bilgin -> bil-
Sözcük yapısı analizinde ilk adım kökü doğru tespit etmektir.
2
Bulunan köklere '-mak/-mek' mastar ekini getirerek türlerini (isim veya fiil) kontrol edin.
tuz-mak (X), ev-mek (X), baş-mak (X), çiçek-mek (X), bil-mek (✓)
Mastar eki alabilen kökler fiil, alamayanlar isim köküdür.
3
Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı belirleyin.
Dört sözcük isim köküne sahipken, bir sözcük fiil köküne sahiptir.
Soru kökünde istenen farklı olan türü tespit etmektir.

Key Concept

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

Practice More

Sözcüklerin sadece kök türlerini değil, aldıkları eklerin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu da inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklere '-mak/-mek' eki getirmeyi deneyin. Eğer ek getirildiğinde anlamsız oluyorsa isim kökü, anlamlı oluyorsa fiil köküdür. Örn: Tuzmak (anlamsız-isim), Bilmek (anlamlı-fiil).
Estimated Time:45s
Question 123Question

Yıllık faaliyet raporunda (I) bazı birimlerin bütçeyi aşması, (II) diğerlerinin ise tasarruf etmesi (III) şu gerçeği ortaya çıkarmıştır: (IV) Kimin ne kadar harcadığını (V) kendisi takip etmelidir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri 'zamir' (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Parçada sıfat görevinde kullanılan 'bazı' ve 'şu' sözcüklerinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte yer alan 'bazı' sözcüğü 'birimlerin' ismini miktar yönüyle belirsiz olarak etkilediği için belgisiz sıfattır. 'Şu' sözcüğü ise 'gerçeği' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Bu iki sözcük zamir görevinde değildir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümlede bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol edin.
Birinci ve üçüncü sözcüklerin isimlerden önce gelerek onları etkilediği görüldü.
İsimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sözcükler sıfattır.
2
Sözcüklerin isimlerin yerini tutup tutmadığını ve çekim eki alıp almadığını inceleyin.
İkinci, dördüncü ve beşinci sözcüklerin ismin yerini tuttuğu tespit edildi.
İsmin yerini tutan sözcükler zamirdir.
3
Sıfat ve zamir ayrımını yaparak zamir olmayanları belirleyin.
Birinci (belgisiz sıfat) ve üçüncü (işaret sıfatı) sözcüklerin zamir olmadığı netleşti.
Soru kökünde 'zamir görevinde kullanılmayan' sözcükler istenmektedir.

Key Concept

Zamirler isimlerin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
Estimated Time:1m 0s
Question 124Question

"Kitaptaki öyküleri okudukça ufkumun genişlediğini, zihnimin yeni fikirlere açıldığını hissediyorum. Bu eşsiz yolculukta her satır, ruhumu besleyen bir pınar gibiydi."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması bulunmamaktadır.
Verilen parçada 'ufkumun' (ufuk), 'zihnimin' (zihin) ve 'besleyen' (besi-le-yen) sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'genişlediğini' sözcüğünde ünsüz yumuşaması; 'kitaptaki' ve 'okudukça' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi; 'hissediyorum' sözcüğünde ise hem ünsüz türemesi (his-s-et-) hem de ünsüz yumuşaması (et-ed) vardır. Ancak parçada ünlü daralmasına (geniş ünlünün daralması) örnek olabilecek bir kullanım yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki sözcükleri ses olayları açısından incelemek.
Birden fazla sözcükte farklı ses olayları tespit edildi.
Soruda hangi ses olayının olmadığını bulmak için mevcut olanları elemek gerekir.
2
Ünlü düşmesi örneklerini belirlemek.
ufuk -> ufkumun, zihin -> zihnimin, besi -> besleyen.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan sözcüklerin ek aldığında ünlüsünü kaybetmesi kontrol edilir.
3
Ünsüz değişimlerini (yumuşama ve benzeşme) belirlemek.
kitap-taki (benzeşme), okuduk-ça (benzeşme), genişledik-ini (yumuşama).
Sert ünsüzlerin yumuşaması veya sertleşmesi kuralları kontrol edilir.
4
Ünsüz türemesini kontrol etmek.
his + etmek -> hissediyorum (s türemesi).
Yardımcı fiille birleşen bazı sözcüklerdeki ünsüz ikizleşmesi kontrol edilir.
5
Ünlü daralmasını kontrol etmek.
hissediyorum (hisset-i-yor), daralma yoktur; yardımcı ünlü vardır.
-yor ekinin kendisinden önceki geniş ünlüyü daraltıp daraltmadığına bakılır.

Key Concept

Türkçede Ses Olayları

Hints

1
Önce ek almış ve değişime uğramış kelimeleri köklerine ayırarak inceleyin.
2
'Ufuk' ve 'zihin' kelimelerindeki orta hece değişimine dikkat edin.
3
'-yor' eki alan fiilin köküne bakın; 'hisset-' fiili geniş ünlüyle mi bitiyor yoksa ünsüzle mi?

Practice More

Ünlü daralması ile yardımcı ünlü (koruyucu ünlü) farkını pekiştirmek için benzer fiil çekimlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Şıklardaki ses olaylarını sırasıyla metinde arayıp bulduğunuzun üzerini çizerek ilerlemek, hata payını azaltacaktır.
Estimated Time:45s
Question 125Question

Hazırlanan rapor ( ) verimlilik ( ) maliyet ve zaman yönetimi konularını detaylıca ele alıyor ( ) Kurul üyeleri bu çalışmayı oldukça başarılı buldu ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( , ) ( . ) ( . )

Answer

Sırasıyla virgül, virgül, nokta ve nokta işaretleri getirilmelidir.
Doğru seçenekteki işaretler TDK kurallarına uygundur: İlk boşluk özneyi (Hazırlanan rapor) vurgulamak için, ikinci boşluk eş görevli nesneleri (verimlilik, maliyet) ayırmak için virgül kullanımını; son iki boşluk ise tamamlanmış cümleleri bitirmek için nokta kullanımını gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
Öznenin belirlenmesi
Hazırlanan rapor ( , )
Yüklemden uzak düşmüş özneyi vurgulamak için virgül kullanılır.
2
Eş görevli sözcüklerin ayrılması
verimlilik ( , ) maliyet
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.
3
Cümle bitişlerinin kontrol edilmesi
...ele alıyor ( . ) ...buldu ( . )
Yargı bildiren ve tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.

Key Concept

Virgül ve Noktanın Temel Görevleri
Estimated Time:45s
Question 126Question

Sürdürülebilir kalkınma ( ) doğal kaynakların korunmasını ( ) gelecek nesillerin ihtiyaçlarının gözetilmesini ve ekonomik büyümenin dengelenmesini hedefler ( ) devletler ( ) sanayileşme politikalarıyla çevre politikalarını uyumlu hâle getirmelidir ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Answer

Virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta sıralamasının yer aldığı seçenek doğrudur.
Cümlede 'Sürdürülebilir kalkınma' ve 'devletler' sözcükleri özne durumunda oldukları için virgülle ayrılmalıdır. Nesneler arasında eş görevlilik nedeniyle virgül kullanılmalıdır. İki ayrı cümleyi birbirine bağlarken, cümlelerin kendi içinde virgül barındırması nedeniyle ayıraç olarak noktalı virgül ( ; ) tercih edilmelidir. Yargı tamamlandığı için son boşluğa nokta gelmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin öznesini belirlemek.
'Sürdürülebilir kalkınma' ifadesi öznedir.
Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
2
Eş görevli kelime gruplarını incelemek.
'korunmasını' ve 'gözetilmesini' sözcükleri eş görevli nesnelerdir.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle yapısını analiz etmek.
Cümle, iki ayrı yargıdan oluşmaktadır ve ilk yargının içinde virgül kullanılmıştır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
4
İkinci cümlenin öznesini ve sonunu belirlemek.
'devletler' öznesinden sonra virgül, cümlenin sonuna nokta konur.
Anlam karışıklığını önlemek ve yargıyı tamamlamak için bu işaretler gereklidir.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması.
Estimated Time:1m 15s
Question 127Question

Sıfatlar (ön adlar), isimleri çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Ancak Türkçede işaret bildiren bazı sözcükler ismin yerini tuttuğunda zamir, niteleme bildiren sözcükler fiili etkilediğinde ise zarf görevi kazanabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüklerin her ikisi de sıfat (ön ad) görevindedir?

Show answer & explanation

Answer: Şu eski masayı odadan çıkarmalıyız.

Answer

Şu eski masayı odadan çıkarmalıyız.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'Şu' sözcüğü 'masayı' ismini işaret yoluyla belirten bir belirtme sıfatıdır. 'Eski' sözcüğü ise aynı ismi durum yönünden niteleyen bir niteleme sıfatıdır. Her iki sözcük de ismin önüne gelerek onu nitelediği/belirttiği için sıfat görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin cümle içerisindeki işlevleri ve hangi tür kelimelerle ilişki kurdukları incelenir.
Sözcüklerin ismi mi yoksa fiili mi etkilediği belirlenir.
Sözcük türlerini belirlemek için bağlı oldukları kelimeleri tespit etmek gerekir.
2
Sıfat, zamir ve zarf ayrımı yapılır.
Seçeneklerdeki karışık kullanımlar (zamir-sıfat veya sıfat-zarf) elenir.
Sıfatın bir ismi etkilemesi, zamirin ismin yerini tutması ve zarfın bir fiili etkilemesi kuralı uygulanır.
3
Her iki kelimesi de ismi etkileyen seçenek belirlenir.
Belirtme (işaret) ve niteleme sıfatının birlikte kullanıldığı seçenek bulunur.
Soruda istenen her iki kelimenin de ön ad görevinde olması şartı doğrulanır.

Key Concept

Sıfatların (Ön Adlar) İşlevleri ve Diğer Kelime Türlerinden Ayrımı

Practice More

İşaret sıfatlarını işaret zamirlerinden ayırmak için sözcüğün bir ismi işaret edip etmediğine veya ek alıp almadığına dikkat ediniz.
Estimated Time:50s
Question 128Question

Müzenin (I)giriş katında toplanan (II)kafile, (III)eserlerin (IV)korunması için alınan (V)önlemleri inceliyordu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV. sözcük, fiil anlamını tamamen yitirerek somut bir nesneyi karşılayan kalıcı bir isimdir.

Answer

Dördüncü sözcük olan 'korunması', fiil anlamını yitirmiş somut bir nesne adı değil; hareket anlamını koruyan bir isim-fiildir (fiilimsi).
Cümledeki 'korunması' sözcüğü bir isim-fiildir ve bir eylemin, sürecin adıdır. Kalıcı isimler (ekmek, kazma, giriş gibi) ise eylem anlamını tamamen yitirip somut bir varlığın adı olurlar. Ayrıca 'korunması' sözcüğü somut değil, soyut bir süreci ifade eder. Bu nedenle dördüncü sözcüğe ilişkin yapılan 'somut nesne' ve 'kalıcı isim' tanımı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki numaralanmış sözcükler dil bilgisel özellikleri bakımından incelenir.
Giriş (kalıcı isim), kafile (topluluk ismi), eserlerin (çekim ekli isim), korunması (isim-fiil), önlemleri (soyut isim) şeklinde sınıflandırılır.
Sözcüklerin isim türündeki alt kategorilerini ve eklerini doğru saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Kalıcı isim ile fiilimsi (isim-fiil) arasındaki fark kontrol edilir.
'Korunması' sözcüğünün bir eylem/süreç bildirdiği, 'giriş' sözcüğünün ise artık bir yerin adı olduğu görülür.
Kalıcı isimler eylem anlamını tamamen yitirirken, fiilimsiler bu anlamı korur.
3
Seçeneklerdeki tanımlamalarla sözcükler eşleştirilir.
Dördüncü seçenekteki 'somut bir nesne' ve 'kalıcı isim' nitelemesinin 'korunması' sözcüğüyle uyuşmadığı saptanır.
Yanlış olan ifadeyi bulmak için her bir sözcüğün tanımını seçeneklerle doğrulamak gerekir.

Key Concept

İsimlerde Tür ve Yapı Özellikleri (Kalıcı İsim - Fiilimsi Ayrımı, Topluluk İsmi, Soyut İsim)
Estimated Time:1m 15s
Question 129Question

Modern şehircilik anlayışında (I) ışın bazlı ölçüm cihazlarının kullanılması, planlama sürecinde atılan en büyük (II) adım olarak değerlendirilir. Şehrin her (III) kavşağında (IV) ılık hava koridorları oluşturulması, beton yığınları arasında (V) yalnız kalan modern insanın yaşam kalitesini artırmayı amaçlar.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi kökünün türü (isim veya fiil) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Beşinci sözcük olan 'yalnız', kökü bakımından diğerlerinden farklı olarak 'isim' köküne sahiptir.
Beşinci sözcük olan 'yalnız' kelimesinin kökü 'yalın' ismidir. Bu sözcük türetilirken 'ı' ünlüsü düşmüştür ve isim köküne gelen bir ekle türemiştir. Diğer tüm sözcükler (ışın, adım, kavşak, ılık) ise fiil köklerine (ışımak, atmak, kavuşmak, ılımak) sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini tespit et.
(I) ışın < ışımak, (II) adım < atmak, (III) kavşak < kavuşmak, (IV) ılık < ılımak, (V) yalnız < yalın.
Sözcüğün yapısını belirlemek için anlamlı en küçük parça olan kökü bulmak gerekir.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) analiz et.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler fiil köklüdür; V numaralı sözcük isim köklüdür.
Sözcüklerin mastar eki (-mak/-mek) alıp almadığı kontrol edilerek kök türü belirlenir.
3
Farklı olanı belirle.
Dört fiil köküne karşılık bir isim kökü olduğu için doğru yanıt 'yalnız' sözcüğüdür.
Soruda istenen farklı kök türünü tespit etmektir.

Key Concept

Kök Türü (İsim ve Fiil Kökenli Sözcükler)

Practice More

Ses olaylarının kök yapısını gizlediği 'ayrıntı', 'çevre', 'uyku' gibi sözcüklerin köklerini inceleyerek pratik yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 130Question

Türkçede sözcükler, yapım eki alırken veya sadece çekim eki alırken ünlü düşmesi gibi ses olaylarına uğrayabilir. Bir sözcüğün ses olayına uğramış olması, onun mutlaka türemiş olduğu anlamına gelmez.

Buna göre, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer alan koyu yazılmış sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Yolun tam ayrımında durup hangi yöne gideceğine bir türlü karar veremedi.

Answer

Seçenekler arasında yer alan 'ayrımında' sözcüğü, 'ayır-' fiil kökünden '-ım' yapım ekiyle türetildiği için türemiş yapılıdır; diğer sözcükler ise sadece çekim eki aldıkları için basittir.
'Ayrımında' sözcüğünün kökü 'ayır-' fiilidir. Bu köke getirilen '-ım' eki, fiilden isim türeten bir yapım ekidir. Türetme sırasında 'ı' ünlüsü düşmüştür. Bir sözcük tek bir yapım eki bile alsa yapısı bakımından 'türemiş' kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz et.
oğul-u-n-un (basit), ağız-ı-n-da (basit), ayır-ım-ı-n-da (türemiş), burun-u-n-a (basit), karın-ı (basit).
Sözcük yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcüklerdeki ses olaylarını ve eklerin işlevlerini kontrol et.
Tüm sözcüklerde ünlü düşmesi mevcuttur ancak sadece birinde yapım eki vardır.
Ünlü düşmesi hem türetme sırasında hem de çekim eki alırken gerçekleşebilir.
3
Yapı bakımından sınıflandırma yap.
Dört sözcük sadece çekim eki almışken, 'ayrımında' sözcüğü fiilden isim yapım eki almıştır.
En az bir yapım eki alan sözcük türemiş, almayan ise basittir.

Key Concept

Sözcük Yapısı ve Ses Olayları İlişkisi
Question 131Question

Bireyin çocukluk döneminde (I) beslenen hayalleri, ilerideki başarılarının temelini oluşturur. Bu süreçte karşılaşılan zorluklar kalbi (II) sızlatsa da hedefe olan inanç, rüzgârda (III) savrulan yapraklar gibi değil, köklü bir çınar gibi ayakta kalmayı sağlar. Hayatı bir oyun gibi (IV) oynayanlar değil, her adımı planlayanlar kalıcı izler bırakır. Başarının büyük bir (V) kısmı, disiplinli bir çalışmanın doğal bir sonucudur.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

'Kısmı' sözcüğü yapısı bakımından basit, diğerleri ise türemiştir.
Beşinci sırada yer alan 'kısmı' sözcüğünün kökü 'kısım'dır. Bu sözcük, üçüncü şahıs iyelik eki olan '-ı' ekini almıştır. İyelik ekleri çekim eki kategorisinde olduğu için ve sözcük başka bir yapım eki almadığı için yapısı bakımından basittir. Sözcükte gerçekleşen ünlü düşmesi (kısım-ı > kısmı) çekim eki alırken meydana gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme
besi-le-n-en, sızı-la-t-sa, savur-ul-an, oyun-a-y-an-lar, kısım-ı
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme
İlk dört sözcük yapım eki alırken, sonuncusu sadece çekim eki almıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar (sadece çekim eki alanlar) basittir.
3
Ses olaylarının yapıya etkisini değerlendirme
Tüm sözcüklerde ünlü düşmesi olsa da bu durum tek başına yapıyı belirlemez.
Ünlü düşmesi hem türetme sırasında hem de çekim eki alırken gerçekleşebilir.

Key Concept

Sözcük Yapısı (Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı)
Estimated Time:1m 15s
Question 132Question

Kurumdaki (I)danışma masasında oturan (II)heyet, (III)ziyaretçilerin (IV)hassasiyetini (V)birçok yönden takdir etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, bir kavramın yerini tutan belgisiz bir zamirdir.

Answer

Beşinci sözcük olan 'birçok', bir ismin yerini tutmadığı, aksine 'yön' ismini nicelik bakımından belirttiği için belgisiz sıfat görevindedir; bu nedenle zamir olarak nitelendirilmesi yanlıştır.
Cümledeki 'birçok' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yön' ismini miktar yönünden belirsiz bir şekilde nitelediği/belirttiği için bir belgisiz sıfattır. Bir ismin yerini tutmadığı için zamir olarak adlandırılamaz. Bu nedenle beşinci sözcükle ilgili yapılan açıklama yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve aldıkları ekleri belirle.
Sözcüklerin isim, sıfat veya zamir olup olmadıkları incelendi.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek sorunun temelidir.
2
'Danışma' ve 'heyet' gibi özel isim türlerini kontrol et.
I. sözcüğün kalıcı isim, II. sözcüğün topluluk ismi olduğu saptandı.
İsimlerin alt kategorilerini (kalıcı, topluluk) doğrulamak gerekir.
3
'Birçok' sözcüğünün bir ismi etkileyip etkilemediğini incele.
'Birçok' sözcüğünün 'yön' ismini belirttiği görüldü.
Sıfat ve zamir ayrımını yapmak için sözcüğün isimle olan ilişkisine bakılmalıdır.

Key Concept

İsimlerin türleri ve diğer sözcük türleriyle (sıfat, zamir) olan farkları
Question 133Question

Eğitim seminerinde (I) birileri, (II) böylesi durumların (III) birçok memuru (IV) nelerin beklediği konusunda (V) öbür personelden farklı düşünüyordu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: I ve IV

Answer

Cümledeki 'birileri' ve 'nelerin' sözcükleri zamir görevinde kullanılmıştır.
Cümlede 'birileri' sözcüğü, belirli olmayan kişilerin yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir. 'Nelerin' sözcüğü ise soru yoluyla kavramların yerini tuttuğu için soru zamiridir. Her iki sözcük de bir ismin yerini tutmakta, onu nitelememektedir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini ve bir ismi niteleyip nitelemediklerini belirleyin.
I (birileri) ve IV (nelerin) sözcüklerinin herhangi bir ismi etkilemediği, aksine isimlerin yerini tuttuğu görüldü.
Zamirler isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.
2
Diğer sözcüklerin (II, III, V) önündeki isimlerle olan ilişkisini kontrol edin.
II (böylesi durumlar), III (birçok memur) ve V (öbür personel) tamlamalarında sözcüklerin isimleri belirttiği tespit edildi.
İsimleri işaret, belgisizlik veya soru yoluyla belirten ya da niteleyen sözcükler sıfattır.

Key Concept

Zamir ve Sıfat Ayrımı
Estimated Time:1m 30s
Question 134Question

Yolların ayrıldığı bu noktada, içindeki sızıyı dindirmek için sessizce uzaklaştı şehirden. Kimseye haber vermeden gitmesi, kalbindeki sırrı saklama çabasından kaynaklanıyordu. Oysa olanları kimsenin anlamayacağını çok iyi biliyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Ünlü daralması
Metin içerisinde ünlü düşmesi (ayrıldığı), ünsüz yumuşaması (ayrıldığı), ünsüz benzeşmesi (uzaklaştı) ve ünsüz türemesi (sırrı) örnekleri bulunmaktadır. Ancak 'ünlü daralması'na örnek teşkil edebilecek bir kullanım mevcut değildir.

Step-by-Step Solution

1
"Ayrıldığı" sözcüğünü analiz et.
Ayır-ıl-dık-ı -> Ayrıldığı. Kökten "ı" sesi düşmüş (ünlü düşmesi) ve ek sonundaki "k" sesi "ğ"ye dönüşmüştür (ünsüz yumuşaması).
Kelimenin kök ve ek yapısındaki ses değişimlerini tespit etmek için.
2
"Uzaklaştı" sözcüğünü analiz et.
Uzak-laş-dı -> Uzaklaştı. Sert ünsüzle biten gövdeye gelen yumuşak ünsüz sertleşmiştir (ünsüz benzeşmesi).
Sertleşme kuralının uygulandığı kelimeyi bulmak için.
3
"Sırrı" sözcüğünü analiz et.
Sır-ı -> Sırrı. Tek heceli köke ünlü ile başlayan ek geldiğinde ünsüz ikizleşmesi gerçekleşmiştir (ünsüz türemesi).
Ünsüz türemesi kuralını doğrulamak için.
4
Metindeki diğer kelimeleri (biliyordu, kaynaklanıyordu) ünlü daralması yönünden kontrol et.
Bil-iyor-du ve kaynaklan-ıyor-du kelimelerinde daralma yoktur. Kökler "a/e" ile bitmediği için daralma gerçekleşmemiştir.
Seçeneklerdeki eksik ses olayını belirlemek için.

Key Concept

Ses Bilgisi (Ses Olayları)
Estimated Time:1m 15s
Question 135Question

Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan bölge raporunda; (I) birçok yatırımcının teşviklerden yararlandığı, (II) kimisinin ise öz kaynaklarıyla ilerlediği görülmektedir. (III) Şu projelerin hayata geçirilmesiyle (IV) bunun yerel ekonomiye katkı sağlayacağı, (V) neyin öncelikli olduğu uzmanlarca tartışılmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: II, IV ve V

Answer

Parçadaki II, IV ve V numaralı sözcükler zamir görevindedir.
Metindeki II numaralı 'kimisinin' sözcüğü belgisiz zamir, IV numaralı 'bunun' sözcüğü işaret zamiri ve V numaralı 'neyin' sözcüğü soru zamiri olarak ismin yerini tutmuştur. Bu üç sözcük de zamir kategorisindedir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini analiz etme
I (birçok yatırımcı) ve III (şu projeler) isimleri belirttiği için sıfat; II, IV ve V ise isimlerin yerini tuttuğu için zamirdir.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.
2
Zamir türlerini belirleme
II (kimisi) belgisiz zamir, IV (bunun) işaret zamiri, V (neyin) soru zamiridir.
Sözcüklerin hangi yöntemle ismin yerini tuttuğunu anlamak doğru sınıflandırma için gereklidir.

Key Concept

Zamir (Adıl) ve Sıfat Ayrımı
Estimated Time:1m 15s
Question 136Question

Yorgun bir yolcunun adımları, sokağın ıssızlığında yankılanırken göğsünde taşıdığı o eski sancı yeniden uyandı. Kimselere bir şey diyemiyor, uzun süredir beklediği otobüsün geciktiğini fark edince sıkıntıyla iç çekiyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken, ünsüz türemesine dair bir örnek yer almamaktadır.
Metin incelendiğinde 'göğüs' kelimesindeki ünlü düşmesi, 'atmak' fiilinden gelen 'adım' kelimesindeki yumuşama, 'geciktik' kelimesindeki benzeşme ve 'demek' fiilindeki daralma açıkça görülmektedir. Ancak kelime kökünde olmadığı halde ek geldiğinde bir ünsüzün ikizleşmesi olan ünsüz türemesi (örnek: zannetmek, sırrı) metinde yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmesini tespit etme
Göğsünde (göğüs-ünde)
Kelimenin ikinci hecesindeki dar ünlü, ünlü ile başlayan ek aldığında düşmüştür.
2
Ünsüz yumuşamasını tespit etme
Adımları (at-ım), sokağın (sokak-ın), beklediği (bekledik-i)
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlü ile başlayan ek aldığında p, ç, t, k sesleri yumuşamıştır.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşme) tespit etme
Geciktiğini (gecik-dik-ini)
Sert ünsüzle (k) biten kelimeye gelen yumuşak ünsüzle (d) başlayan ek, sertleşerek 't' sesine dönüşmüştür.
4
Ünlü daralmasını tespit etme
Diyemiyor (de-e-me-yor)
'de-' fiili ve '-me' olumsuzluk eki, '-yor' ekinin etkisiyle daralmıştır.

Key Concept

Ses olaylarını metin içerisinde doğru analiz edebilme.

Practice More

Ünlü daralması ve ünsüz türemesi arasındaki farkları pekiştirmek için fiil köklerindeki değişimleri inceleyiniz.
Estimated Time:55s
Question 137Question

Hukuk ( ) adaleti sağlamak ( ) toplumsal barışı tesis etmek ( ) bireyin haklarını korumak için vardır ( ) yasalar ise bu amacın gerçekleştirilmesi ( ) düzenin korunması için birer araç niteliğindedir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (;) (,) (,) (;) (,)

Answer

Cümledeki boşluklara sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Bu soruda iki temel TDK kuralı test edilmektedir. Birincisi, özneden sonra virgülle ayrılmış gruplar geliyorsa özneyi bu gruplardan ayırmak için noktalı virgül kullanılmasıdır (Hukuk;). İkincisi, kendi içinde virgül bulunan iki sıralı cümleyi (yüklemi olan yapıları) birbirinden ayırmak için orta kısma noktalı virgül getirilmesidir (vardır;). Diğer boşluklarda ise 'eş görevli kelime grupları' sıralandığı için virgül kullanımı zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Özne ve eş görevli sözcük grupları arasındaki ilişkiyi belirleyin.
Cümlenin öznesi olan 'Hukuk' sözcüğünden sonra gelen 'adaleti sağlamak, toplumsal barışı tesis etmek...' grupları virgülle ayrılmıştır.
TDK kuralına göre, özneden sonra virgüllerle ayrılmış tür veya takımlar varsa özne noktalı virgülle ayrılır.
2
Eş görevli grupların kendi içindeki ayrımını yapın.
'adaleti sağlamak' ile 'toplumsal barışı tesis etmek' ve 'gerçekleştirilmesi' ile 'düzenin korunması' ifadeleri arasına virgül konmalıdır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle yapısını analiz edin.
Cümle, '...için vardır' ve '...araç niteliğindedir' şeklinde iki ana yargıdan oluşan sıralı bir cümledir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.

Key Concept

Noktalı Virgül ve Virgülün Hiyerarşik Kullanımı
Estimated Time:1m 30s
Question 138Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Yarın Ankara'ya gideceğiz.

Answer

Yarın Ankara'ya gideceğiz cümlesinde herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır.
Doğru cümlede 'Ankara' özel ismi kurala uygun olarak büyük harfle başlatılmış ve kendisine getirilen çekim eki kesme işaretiyle ayrılmıştır. Cümledeki diğer ögelerde herhangi bir yazım kusuru bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki her bir kelimenin yazımını ve eklerin (de/da, kesme işareti vb.) kurallara uygunluğunu kontrol edin.
Dört cümlede (A, B, D, E) belirgin yazım hataları tespit edildi; bir cümlede (C) ise hata bulunmadı.
Yazım yanlışlarını tespit etmek için temel imla kurallarının her cümleye uygulanması gerekir.
2
Hata içermeyen cümleyi doğrulayın.
Yer adı olan Ankara'nın büyük harfle yazıldığı ve yönelme ekinin doğru ayrıldığı onaylandı.
Özel isimlerin yazımı ve eklerin ayrılması temel bir yazım kuralıdır.

Key Concept

Özel isimlerin yazımı, de/da bağlacı ile ekinin ayrımı ve unvanların yazımı.
Estimated Time:45s
Question 139Question

Türkçede "ana" sözcüğüyle kurulan bazı birleşik kelimeler ve tamlamalar, anlam kaybı yaşanmadığı sürece ayrı yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Üniversite senatosunun onayına sunulan yeni akademik taslakta, Eğitim Fakültesi bünyesinde yeni bir anabilim dalı açılması öngörülüyor.

Answer

Yazım yanlışı yapılan seçenek, 'anabilim dalı' ifadesinin bitişik yazıldığı cümledir.
Türkçede 'ana' sözcüğüyle kurulan ve kavramın temelini belirten tamlama yapısındaki birleşik kelimeler (istisnalar hariç) ayrı yazılır. Bu doğrultuda 'ana bilim dalı' ifadesinin bitişik yazılması kural ihlalidir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki birleşik sözcükleri ve yazımı karıştırılabilecek kelimeleri belirleme
Belirlenen sözcükler: 'yanı sıra', 'doküman', 'anabilim dalı', 'tarihî', 'altyapı'.
Yazım kuralları sorularında odak noktası genellikle birleşik kelimeler ve yabancı kökenli sözcüklerdir.
2
'Ana' sözcüğüyle kurulan birleşik yapıların kuralını kontrol etme
TDK'ye göre 'ana bilim dalı', 'ana düşünce', 'ana dil', 'ana yol' gibi yapılar ayrı yazılır.
Bu tür yapılarda kelimelerden hiçbiri anlam değişikliğine uğramadığı için ayrı yazım kuralı geçerlidir (Anayasa gibi kalıplaşmış istisnalar hariç).
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kelimelerin doğruluğunu teyit etme
'Yanı sıra' ayrı, 'doküman' (o ile), 'tarihî' (şapkalı i ile) ve 'altyapı' (bitişik) kullanımlarının doğru olduğu görüldü.
Çeldiricilerin elenmesi, doğru cevabın kesinleştirilmesini sağlar.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Ana Sözcüğü ile Kurulanlar)
Question 140Question

Resmî yazışmalarda şunlara dikkat edilmelidir ( ) dilin yalınlığı ( ) imla kuralları ve sayfa düzeni ( ) Bu kurallar kurum kimliği açısından oldukça önemlidir ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (:) (,) (.) (.)

Answer

İki nokta, virgül, nokta ve nokta sıralaması doğru kullanımdır.
Cümlede 'şunlara' ifadesiyle bir liste/açıklama yapılacağı önceden bildirildiği için ilk boşluğa iki nokta (:) getirilmelidir. Ardından gelen 'dilin yalınlığı' ve 'imla kuralları' ifadeleri eş görevli ögelerdir ve virgülle (,) ayrılmalıdır. Listenin bittiği ve yeni bir cümlenin başladığı yere nokta (.) konur, paragrafın sonundaki yargı da tamamlandığı için son boşluk da nokta (.) olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğun işlevini belirleme
İki nokta (:)
'Şunlara' kelimesiyle bir açıklama/örnekleme yapılacağı belirtildiği için iki nokta konmalıdır.
2
Sıralanan ögeler arasındaki ilişkiyi inceleme
Virgül (,)
'Dilin yalınlığı' ve 'imla kuralları' eş görevli söz öbekleri olduğu için aralarına virgül konur.
3
Cümle sonlarını tespit etme
Nokta (.)
Her iki cümle de yapıca tamamlanmış ve yargı bildirdiği için sonlarına nokta konur.

Key Concept

İki nokta, virgül ve noktanın temel kullanım görevleri
Estimated Time:45s
PreviousPage 7 / 42Next
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 7 | Examkin