Hukukun Türleri (Pozitif, Mevzu, Tabii Hukuk)

Bir kamu yönetimi uzmanı, kurum içi düzenlemeleri hazırlarken dayanak aldığı belgeleri; Anayasa, kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler olarak sınırlandırmış, toplumsal hayatta uygulanan ancak yazılı olmayan örf ve adet kurallarını bu kapsamın dışında tutmuştur. Buna göre, uzmanın çalışmasında esas aldığı ve sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı normları ifade eden hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk teorisinde, 'olan hukuk' (lex lata) olarak da adlandırılan ve bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan tüm normatif düzenlemeleri kapsayan sistem ile 'yetkili makamların bilinçli iradesiyle' oluşturulan ve usulüne uygun olarak ilan edilen yazılı metinlere dayalı sistem arasında niceliksel bir fark bulunmaktadır. Bu fark, uyuşmazlıkların çözümünde bağlayıcı niteliğe sahip olan ancak bir devlet organı tarafından metin haline getirilmemiş toplumsal kuralların hukuk düzenine dâhil edilmesinden kaynaklanmaktadır.

Bu açıklamaya göre; pozitif hukuk (müspet hukuk) kapsamı içerisinde yer almasına karşın, mevzu hukuk (yazılı hukuk) tanımının dışında kalan temel bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan normların kapsamına yönelik çeşitli tasnifler yapılmaktadır. Bu bağlamda; sadece yetkili makamlarca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş olan anayasa, kanun ve yönetmelik gibi 'yazılı' normların tamamı ile bu normlarda hüküm bulunmayan hallerde uyuşmazlıkların çözümünde bağlayıcı bir kaynak olarak başvurulan 'yazısız' (örf ve adet hukuku) kuralların birleşmesinden oluşan, devlet gücüyle desteklenen hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sisteminde kuralların kaynağı ve yürürlükte olma durumuna göre çeşitli sınıflandırmalar yapılmaktadır. Bu bağlamda, 'pozitif hukuk' (müspet hukuk) kavramının 'mevzu hukuk' kavramına oranla daha geniş bir kapsama sahip olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk başlangıcı dersinde tartışan iki öğrenciden Ahmet; "Bir ülkede yürürlükte olan hukuk, sadece devletin yetkili organlarınca hazırlanan kanunlardan ibaret değildir; aynı zamanda toplumun vicdanında yer etmiş ve hukuken bağlayıcılık kazanmış yazılı olmayan gelenekleri de kapsamalıdır." fikrini savunurken; Burak ise "Hukukçunun uyması gereken tek çerçeve, yetkili makamlarca usulüne uygun şekilde yürürlüğe konulmuş olan yazılı metinlerdir." demiştir. Buna göre; Ahmet ve Burak'ın tanımladığı hukuk türleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde 'müspet hukuk' veya 'dogmatik hukuk' olarak da tanımlanan; bir toplumda uyuşmazlıkların çözümünde fiilen uygulanan, devletin cebir gücüyle korunan ve içeriğinde hem yasama organının ihdas ettiği yazılı metinleri hem de mahkemelerin başvurduğu yazısız gelenekleri bir bütün olarak barındıran hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir özel hukuk uyuşmazlığını karara bağlamakla görevli olan hakim, uyuşmazlığın esasına uygulanacak kuralları belirlemek amacıyla normlar hiyerarşisinin tüm basamaklarını ve yetkili makamlarca yürürlüğe konulmuş olan tüm düzenlemeleri incelemiş; ancak somut olaya doğrudan uygulanabilecek yazılı bir hüküm tespit edememiştir. Bunun üzerine hakim, ilgili konuda toplumda süreklilik kazanan ve hukuki bir yaptırıma bağlanmış olan örf ve adet kuralını esas alarak hüküm kurmuştur.

Hakimin bu olayda uyuşmazlığın çözümünde kullandığı kuralın hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Hukuk teorisinde; yürürlükteki hukuk kurallarından bağımsız olarak, insan aklı ve vicdanıyla ulaşılan, her zaman ve her yerde geçerli olması arzulanan, adaleti temel alan "olması gereken (ideal)" hukuka ne ad verilir?

Hukuk terminolojisinde; 'olan hukuk', 'müspet hukuk' veya 'yürürlükteki hukuk' gibi kavramlarla da ifade edilen; belirli bir ülkede, belirli bir zamanda yürürlükte bulunan, yetkili makamlar tarafından konulmuş yazılı kurallar ile toplumda kendiliğinden oluşan ve hukuk düzenince bağlayıcılığı kabul edilen yazılı olmayan kuralların (örf ve adet hukuku) tamamını kapsayan hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde "olan hukuk" ($lex$ $lata$) olarak tanımlanan; bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan, sadece devletin yetkili organları tarafından hazırlanan yazılı metinleri değil, aynı zamanda toplumda bağlayıcılığı kabul edilen ve yargı organlarınca dikkate alınan yazısız kuralları da (örf ve adet hukuku) kapsayan kurallar bütünü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte bulunan, yetkili makamlarca konulmuş yazılı hukuk kuralları (anayasa, kanun, yönetmelik vb.) ile toplumda genel kabul görmüş yazısız (örf ve adet) hukuk kurallarının tamamına ne ad verilir?

Hukuk kurallarının sınıflandırılması, bu kuralların kaynağı, niteliği ve uygulama alanı bakımından farklı kavramların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Türk hukuk literatüründe belirli bir zamanda, bir ülkede yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız tüm hukuk kurallarının bütününe 'pozitif (müspet) hukuk' denilirken; sadece yetkili bir makam tarafından oluşturulan ve yürürlüğe konulan yazılı metinlerin tamamına 'mevzu hukuk' adı verilmektedir.

Buna göre, pozitif hukuk ile mevzu hukuk arasındaki kapsam farkını belirleyen temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Belli bir ülkede, belli bir zamanda yürürlükte olan, yetkili makamlar tarafından konulmuş yazılı kuralların yanı sıra toplumda kabul görmüş ve süreklilik kazanmış yazısız hukuk kurallarını (örf ve adet hukuku) da bünyesinde barındıran hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir uyuşmazlığın çözümünde hakimin; hem kanun, yönetmelik ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi gibi yetkili makamlarca konulmuş düzenlemeleri hem de toplumda genel kabul görmüş, bağlayıcılığı olan örf ve adet kurallarını bir bütün olarak dikkate alması, aşağıdaki hukuk kavramlarından hangisinin kapsamını ifade etmektedir?

Hukuk başlangıcı dersinde bir profesör şu açıklamayı yapmıştır: "Pozitif hukuk, toplumda uyuşmazlıkların çözümünde fiilen başvurulan 'canlı' hukuktur ve dogmatik bir nitelik taşır. Mevzu hukuk ise bu bütünün sadece iradi ve teknik bir kısmını oluşturur. Öte yandan, her iki kavram da bizi adaletin mutlak ve değişmez ölçütü olan, 'olması gereken' bir ideale yönlendirir."

Profesörün bu açıklamalarından hareketle, hukuk türleri arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi analitik olarak en tutarlıdır?

Bir kamu hukuku uzmanı, hukuk sisteminin işleyişine dair şu tespitte bulunmuştur: "Bir hukukçu için öncelikli bağlayıcı kaynak, yetkili makamların iradesiyle somutlaşan yazılı metinlerdir. Fakat uyuşmazlıkların gerçek çözümü, bu metinlerle birlikte yürürlükte olan ancak metinleşmemiş toplumsal kabullerin bütününü kavramaktan geçer. Hukukun asıl tekamülü ise, tüm bu mevcut kuralların insan aklının öngördüğü değişmez ve evrensel adalet ölçütlerine ne kadar yaklaştığıyla ölçülür."

Bu uzmanın ifadelerinde sırasıyla işaret ettiği hukuk türleri aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemlerinde normların kaynağı, yürürlükte olma durumları ve taşıdıkları ideal değerler açısından yapılan sınıflandırmalar; 'Pozitif Hukuk', 'Mevzu Hukuk' ve 'Tabii Hukuk' gibi kavramlarla ifade edilir. Bu kavramlar arasındaki terminolojik farklar, hem hukukun kapsamını hem de uygulanma biçimini doğrudan etkilemektedir. Buna göre, hukuk türlerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Bir yargı mensubu, önüne gelen uyuşmazlığı karara bağlarken; 'Kararımı oluştururken sadece TBMM tarafından kabul edilen kanun metinlerini değil, aynı zamanda bu metinlerin eksik kaldığı noktalarda hukuken bağlayıcılığı kabul edilen geleneksel kuralları ve yargısal teamülleri de dikkate aldım.' şeklinde bir açıklama yapmıştır. Bu yargı mensubunun bahsettiği, belirli bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının bütününü kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk başlangıcı dersinde öğretim üyesi şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Bir araştırmacı, bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan hukuk kurallarını incelerken örf ve adet hukuku gibi yazısız kaynakları bir kenara bırakıp sadece yetkili makamlarca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş yazılı metinleri esas alıyorsa, inceleme alanını daraltmış demektir."

Öğretim üyesinin bu ifadesinde belirttiği, sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı hukuk kurallarının bütününe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Hukukun türleri ve bu türlerin kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?