Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası uyarınca, bir milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi durumunda milletvekilliği sıfatının sona erme usulü ve bu işleme karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Milletvekilliği, TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınacak bir kararla düşürülür ve karardan itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Kesin mahkeme kararı Genel Kurulda okunduğu anda sadece yasama dokunulmazlığı kalkar; milletvekilliği sıfatı ise ancak bir sonraki genel seçimlerde sona erer.

Milletvekilliği, mahkemenin verdiği kesinleşmiş hükmün TBMM Başkanlığına ulaştığı tarihte sona erer; Genel Kurula bilgi verilmesine gerek yoktur.

Seçilmeye engel suçtan hüküm giyen vekilliği düşen kişi, bu karara karşı

15

gün içinde Danıştaya yürütmeyi durdurma davası açma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Answer

Milletvekilliğinin, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona ermesi ve bu sürece karşı Anayasa Mahkemesi yolunun kapalı olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Doğru cevap, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle vekilliğin sona erdiğini ve buna karşı yargı yolunun kapalı olduğunu ifade eder.

1982

Anayasası'nın

84

. maddesine göre kesin hüküm giyme durumunda sona erme bildirimle gerçekleşir.

85

. madde ise sadece Meclis kararı ile yapılan düşürme işlemlerine (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) karşı Anayasa Mahkemesine itiraz hakkı tanımıştır; bildirim yoluyla sona ermede bu hak yoktur.

Step-by-Step Solution

Hukuki nedenin belirlenmesi

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi durumu tespit edildi.

Anayasa'nın

84/2

. maddesi bu özel durumu düzenlemektedir.

Sona erme usulünün analizi

Bu durumda milletvekilliği, kararın TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle (okunmasıyla) sona erer.

İstifa veya devamsızlıktan farklı olarak bir oylama (Meclis kararı) yapılmaz.

Yargısal denetim imkanının kontrolü

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca bu işlem için Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Yargı yolu sadece istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle alınan 'Meclis kararları' için açıktır; bildirimler için kapalıdır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Kesin Hüküm Bildirimiyle Sona Ermesi

Hints

Milletvekilliğinin düşmesi için her zaman Meclis'in oylama yapması gerekip gerekmediğini düşünün.

Anayasa'nın

85

. maddesine göre Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilecek üç özel durum vardır: İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık.

Kesin hüküm giyme durumunda vekillik bir 'Parlamento Kararı' ile değil, mahkeme kararının Genel Kurulda 'okunmasıyla' biter. Bu fark yargı yolunun kapalı olmasının temel sebebidir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini ve karara bağlanma sürelerini gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 542Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçimlerinde aday olabilmek için aşağıdaki kamu görevlilerinden hangisinin görevinden çekilme (istifa etme) zorunluluğu bulunmamaktadır?

Hakimler ve savcılar

Silahlı Kuvvetler mensupları

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçiler

Memur statüsündeki kamu görevlileri

Show answer & explanation

Answer: Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçiler

Answer

Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsünde çalışanlar, milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilmek zorunda değildir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre; hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları, görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler. Bu maddeden de anlaşılacağı üzere, kamu kurumlarında 'işçi' statüsünde çalışanlar için böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.

Milletvekili seçilebilmek için hangi görevlilerin istifa etmesi gerektiği belirlenir.

Adaylık sürecinde kamu hizmetinin tarafsızlığını korumak için belirli meslek gruplarına kısıtlama getirilmiştir.

Seçeneklerdeki meslek gruplarını 'kamu görevlisi' ve 'işçi' ayrımına göre sınıflandırın.

İşçi statüsündekilerin kapsam dışı olduğu görülür.

Anayasa metni, özellikle 'işçi niteliği taşımayan' kamu görevlilerinin çekilmesi gerektiğini belirtir.

Key Concept

Milletvekili Adaylığı İçin Görevden Çekilmesi Gerekenler

Hints

Anayasa, kamu hizmetinin tarafsızlığını korumak için memurların istifasını şart koşar.

Kamu çalışanları arasında 'memur' ile 'işçi' arasında hukuki bir statü farkı vardır.

Anayasa metninde 'işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri' ifadesine dikkat edin; bu, işçilerin istifa etmek zorunda olmadığını gösterir.

Practice More

Milletvekili seçilebilmek için gereken yaş ve eğitim şartlarını tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:45s

Question 543Question →

$1982$ Anayasası ve Meclis İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, siyasi parti gruplarının kuruluşu ve Türkiye Büyük Millet Meclisindeki (TBMM) faaliyet sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları en az

15

milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ancak Meclis soruşturması açılması konusunda bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; yasama dokunulmazlığı, Meclis soruşturması ve gizli oylama yapılacak konularda bağlayıcı grup kararı alamazlar.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığı seçimi için grup bünyesinde resmi aday belirleyebilirler ancak yasama dokunulmazlığı hakkında karar alamazlar.

Siyasi parti grupları en az

30

milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlık Divanı'na üye veremezler ve sadece yasama faaliyetlerinde görüş bildirme yetkisine sahiptirler.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ancak yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir üye adına Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları en az $20$ milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; yasama dokunulmazlığı, Meclis soruşturması ve gizli oylama yapılacak konularda bağlayıcı grup kararı alamazlar.

Answer

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; yasama dokunulmazlığı, Meclis soruşturması ve gizli oylama yapılacak konularda bağlayıcı grup kararı alamazlar.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur. Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Ayrıca

83

. ve

100

. maddeler uyarınca yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması ile ilgili grup toplantılarında görüşme yapılamaz ve bağlayıcı karar alınamaz. Gizli oylamalarda da grup kararı alınması İçtüzük gereği yasaktır.

Step-by-Step Solution

Kuruluş sayısının tespiti

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az

20

milletvekiline ihtiyaç vardır.

Anayasa ve İçtüzük gereği parlamenter faaliyetlerin düzenli yürütülmesi için belirlenen asgari eşiktir.

Adaylık kısıtlamasının kontrolü

Gruplar Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremez.

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiş anayasal bir yasaktır.

Karar alma yasaklarının incelenmesi

Yasama dokunulmazlığı, Meclis soruşturması ve gizli oylamalarda grup kararı alınamaz.

Milletvekillerinin hür iradeleriyle hareket etmeleri gereken hassas konularda grup baskısını önlemek hedeflenmiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasama Yetkileri ve Sınırları

Hints

Siyasi parti grubu kurmak için gereken asgari milletvekili sayısını hatırlayın (

20

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak adına grupların hangi seçime müdahale edemediğini düşünün.

Milletvekillerinin vicdani kanaatlerine bırakılan yasama dokunulmazlığı gibi konularda 'grup kararı' alınamayacağını unutmayın.

Practice More

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlık Divanı'ndaki temsil oranlarını ve Danışma Kurulu'ndaki rollerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 544Question →

$1982$ Anayasası’nın $76$ . maddesinde düzenlenen "Milletvekili Seçilme Yeterliliği" hükümleri ve ilgili seçim mevzuatı dikkate alındığında; kısıtlı olmayan ve kamu hizmetinden yasaklılığı bulunmayan aşağıdaki aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmaktadır?

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

20

ay hapis cezasına mahkum olan ve cezası kesinleşen bir kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

1

yıl

6

ay hapis cezası alan ancak mahkemeden 'memnu hakların iadesi' kararı alan bir kişi

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmeyen bir kişi

Dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti bulunan ancak bu cezası daha sonra çıkan bir özel af yasası ile hukuken ortadan kalkan bir kişi

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, üniversite eğitimi devam ettiği için askerlik hizmeti yasal olarak tecil (erteleme) edilmiş olan bir kişi

Show answer & explanation

Answer: Dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti bulunan ancak bu cezası daha sonra çıkan bir özel af yasası ile hukuken ortadan kalkan bir kişi

Answer

Dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti bulunan ancak bu cezası özel af ile kaldırılan kişinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir; çünkü bu suç 'yüz kızartıcı suçlar' kapsamındadır ve anayasal olarak af dahi bu engeli kaldırmaz.

Doğru yanıt olan durumdaki kişi dolandırıcılık suçundan hüküm giymiştir.

1982

Anayasası’na göre; zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör eylemlerinden mahkum olanlar, cezaları genel veya özel af ile ortadan kalksa dahi milletvekili seçilemezler. Bu, mutlak bir hak yoksunluğudur.

Step-by-Step Solution

Suçun niteliğini ve süresini analiz et

Dolandırıcılık, Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' (hırsızlık, rüşvet, sahtecilik vb.) listesinde yer almaktadır.

Yüz kızartıcı suçlar için özel bir anayasal kısıtlama rejimi uygulanır.

Af kurumunun seçilme yeterliliği üzerindeki etkisini değerlendir

Anayasa metninde bu suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ifadesi kullanılmıştır.

Bu ifade, ceza hukuken kalksa bile milletvekili seçilme engelinin kalıcı olduğunu gösterir.

Diğer adayların istisnai durumlarını kontrol et

Taksirli suçlar kapsam dışıdır, işçilerin istifa zorunluluğu yoktur ve tecil 'ilişik olmama' durumudur.

Bu istisnalar sayesinde diğer adayların önünde bir engel bulunmadığı doğrulanır.

Key Concept

Affa Uğramış Olsalar Bile Seçilme Engelini Kaldırmayan Suçlar

Hints

Anayasa'nın seçilme yeterliliği maddesinde 'affa uğramış olsalar bile' ifadesinin hangi suç grupları için kullanıldığını hatırlayın.

Kasten işlenen suçlarda 1 yıllık sınır vardır ancak 'taksirli' suçlar bu sınırın dışındadır. Ayrıca, istifa etmesi gereken kamu görevlileri listesinde 'işçilerin' yer alıp almadığına dikkat edin.

Dolandırıcılık, hırsızlık ve rüşvet gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kabul edilir ve bunlar için anayasal engel affedilse bile kalıcıdır.

Practice More

Seçilme yeterliliği ile ilgili olarak, hakim ve savcıların istifa ettikten sonra seçimi kaybetmeleri durumunda görevlerine geri dönüp dönemeyeceklerini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 545Question →

$1982$ Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının oluşumu, çalışma usulleri ve tabi oldukları sınırlamalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için aday gösteremezler.

Siyasi parti grupları, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapabilir ve grup kararı alabilirler.

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur.

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlık Divanı'na üye sayıları oranında temsilci göndererek katılırlar.

Siyasi parti grupları, meclis komisyonlarına kendi üye sayıları oranında temsilci vererek katılırlar.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapabilir ve grup kararı alabilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapabileceği ve grup kararı alabileceğini belirten seçenek yanlıştır; çünkü Anayasa bu tür faaliyetleri kesin olarak yasaklamıştır.

Doğru yanıt, siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığına müdahale edebileceğini iddia eden seçenektir. Oysa

1982

Anayasası'nın

83

. maddesine göre; 'Siyasi parti gruplarında, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.' Bu mutlak bir yasaktır.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını değerlendir.

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gerektiği bilgisi teyit edildi.

Kuruluş sayısal alt sınırı İçtüzük kuralıdır.

Meclis Başkanlığı seçimi ile ilgili kısıtlamaları incele.

Grupların aday gösteremeyeceği bilgisi doğrulandı.

Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak adına grupların aday göstermesi yasaklanmıştır.

Yasama dokunulmazlığı ve grup kararları arasındaki ilişkiyi analiz et.

Anayasa

83

. madde gereği grupların dokunulmazlık konusunda görüşme yapamayacağı ve karar alamayacağı saptandı.

Milletvekillerinin üzerindeki siyasi baskıyı önlemek ve yargılama sürecinin bağımsızlığını korumak amaçlanmıştır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Hints

Siyasi parti gruplarının hem kuruluş sayılarını hem de Meclis içindeki özel kısıtlamalarını hatırlamaya çalışın.

Özellikle 'kişisel haklar' ve 'tarafsızlık' gerektiren durumlarda (Başkan seçimi, dokunulmazlık) grupların yetkilerinin kısıtlandığını düşünün.

Anayasa'nın

83

. maddesi, grupların milletvekilinin dokunulmazlığı üzerinde bir baskı unsuru olmasını engellemek için görüşme ve karar yasağı getirmiştir.

Practice More

Siyasi parti gruplarının hangi konularda grup kararı alamayacağını (gizli oylama gibi) tekrar edin.

Estimated Time:1m 15s

Question 546Question →

$1982$ Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, parlamenter faaliyetlerin yürütülmesinde kilit rol oynayan siyasi parti gruplarının yetkileri ve uyması gereken yasaklar, Meclis içindeki tarafsızlık ve disiplin esaslarına göre düzenlenmiştir.

Buna göre, siyasi parti gruplarının TBMM'deki statüsü ve faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

30

milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur.

Siyasi parti grupları, üyelerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması konusunda grup kararı alabilirler.

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlık Divanı'nda grubu bulunan her parti için eşit sayıda üye ile temsil edilirler.

Siyasi parti grupları, kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları için Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler ifadesi doğrudur.

Doğru ifade olan Meclis Başkanlığı için aday gösterilemeyeceği kuralı,

1982

Anayasası'nın

94

. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu yasak, Meclis Başkanının tarafsızlığını sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Kuruluş şartını kontrol et

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur.

Anayasal ve içtüzük gereği temsil eşiğini belirlemek için.

Yasaklı faaliyetleri incele

Meclis Başkanlığı adaylığı ve dokunulmazlık kararları yasaktır.

Parlamento tarafsızlığını ve bireysel milletvekili iradesini korumak için.

Temsil usulünü belirle

Komisyonlar ve Başkanlık Divanı'nda üye sayısı oranında temsil edilirler.

Demokratik temsil ilkesi gereği nispi dağılım esastır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları ve Kuruluş Esasları

Hints

Siyasi parti gruplarının en az kaç milletvekili ile kurulduğunu ve Meclis Başkanlığı seçimindeki tarafsızlık kurallarını hatırlayın.

Practice More

Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve tarafsızlık kuralları konusuna göz atabilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 547Question →

Bir siyasi parti grubunun veya en az $20$ milletvekilinin; toplumu ve devlet faaliyetlerini yakından ilgilendiren belirli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda ele alınmasını ve değerlendirilmesini talep etmesi üzerine işletilen bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Genel Görüşme

Meclis Araştırması

Meclis Soruşturması

Yazılı Soru

Gensoru

Show answer & explanation

Answer: Genel Görüşme

Answer

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren konuların Meclis Genel Kurulunda görüşülmesine "Genel Görüşme" denir.

Genel Görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir. Bu süreç siyasi parti grupları, en az

20

milletvekili veya Cumhurbaşkanı tarafından istenebilir.

Step-by-Step Solution

Soruda belirtilen denetim yolunun kapsamını analiz et.

Belirli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi (tartışılması) istenmektedir.

Yöntemi ayırt etmek için eylemin nerede ve nasıl gerçekleştiği kritiktir.

Talep eden tarafları kontrol et.

Siyasi parti grubu veya

20

milletvekili.

Genel görüşme isteme yetkisi bu gruplara ve ayrıca Cumhurbaşkanına tanınmıştır.

Seçenekler arasından eşleşen yöntemi belirle.

Genel Görüşme seçeneği tüm kriterleri karşılamaktadır.

Meclis Araştırması komisyon kurarak inceleme yapmayı, Meclis Soruşturması ise cezai yargılamayı hedefler.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (Anayasa m. 98)

Hints

Bu denetim yolu, konunun bir komisyon tarafından incelenmesini değil, tüm meclis önünde tartışılmasını sağlar.

İsteme yetkisi olanlar arasında en az

20

milletvekili veya siyasi parti grupları bulunur.

Cezai bir amacı yoktur, sadece toplumsal bir konunun gündeme getirilip değerlendirilmesini amaçlar.

Practice More

Meclis Araştırması ve Genel Görüşme arasındaki 'Komisyon Kurulması' farkını tablo haline getirerek çalışınız.

Estimated Time:50s

Question 548Question →

$1982$ Anayasası ve $TBMM$ İçtüzüğü’ne göre, parlamenter sistemin işleyişinde kritik rol oynayan siyasi parti gruplarının yetki ve yasakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden aday belirleyebilir ve bu adayı Genel Kurul'a sunabilirler.

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi hukuki bir zorunluluktur.

Siyasi parti gruplarında, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılıp kaldırılmayacağına dair grup kararı alınması yasaktır.

Meclis Başkanlık Divanı'ndaki koltuk dağılımı, siyasi parti gruplarının üye sayısının Meclis toplam sayısına oranına göre belirlenir.

Siyasi parti grupları, Anayasa'da belirtilen şartları taşımaları halinde Cumhurbaşkanlığı seçimi için aday gösterme yetkisine sahiptirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden aday belirleyebilir ve bu adayı Genel Kurul'a sunabilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa bu konuda kesin bir yasak getirmiştir.

Anayasa'nın 'Başkanlık Divanı' başlıklı

94

. maddesinde açıkça 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, Meclis üyesi içinden, siyasi parti gruplarınca aday gösterilemezler' hükmü yer alır. Bu yasağın temel amacı Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumaktır.

Step-by-Step Solution

Grup kurma şartını hatırla

En az

20

milletvekili gereklidir.

Sayısal alt sınırı doğrulamak için.

Grup yasaklarını analiz et

Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularında karar alınamaz.

Anayasal kısıtlamaları belirlemek için.

Seçenekleri karşılaştır

Başkanlık seçimi için aday gösterilebileceği iddiası Anayasa

94

ile çelişmektedir.

Hatalı hukuki bilgiyi tespit etmek için.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

Hints

Siyasi parti gruplarının her konuda serbestçe karar alamayacağını, bazı anayasal yasaklara tabi olduklarını düşünün.

Meclis Başkanının tarafsızlığını sağlamak amacıyla getirilen özel bir yasağı hatırlamaya çalışın.

Anayasa

94

. maddeye göre gruplar Meclis Başkanlığı için aday belirleyemez ve grup kararı alamazlar.

Practice More

Siyasi parti grupları ile meclis komisyonları arasındaki ilişkiyi ve oransal temsil ilkesini tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 549Question →

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun Cumhurbaşkanı tarafından "bir daha görüşülmek üzere" Meclise geri gönderilmesi (veto) ve sonrasındaki süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen Bütçe Kanunlarını da gerekli gördüğü takdirde bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Meclis, geri gönderilen kanun metninde herhangi bir değişiklik yaparak kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın bu yeni metni tekrar geri gönderme yetkisi bulunmaz.

Meclisin geri gönderilen bir kanunda ısrar edebilmesi (aynen kabul) için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen Parlamento Kararlarını da kanunlarla aynı usule tabi olarak geri gönderme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ( $301$ milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Answer

Meclisin geri gönderilen bir kanunu hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) kabul etmesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu yayımlamak zorunda olmasıdır.

Anayasa'nın

89

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı kanunları

15

gün içinde ya yayımlar ya da geri gönderir. Eğer Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

oy) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın ikinci kez geri gönderme yetkisi yoktur ve kanunu yayımlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Kanunun Meclise geri gönderilmesi durumunun incelenmesi

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları hariç tüm kanunları

15

gün içinde gerekçe göstererek geri gönderebilir.

Anayasal denetim ve yürütmenin yasama üzerindeki fren-denge mekanizması.

Meclisin direnme (ısrar) şartlarının belirlenmesi

Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) gerekir.

2017

Anayasa değişikliği ile bu sayı basit çoğunluktan nitelikli çoğunluğa (

301

) yükseltilmiştir.

Değişiklik yapılması durumunun değerlendirilmesi

Eğer Meclis kanunda değişiklik yaparsa, bu yeni bir kanun kabulü sayılır.

Değişen içerik, Cumhurbaşkanı'na yeni bir inceleme hakkı tanır.

Key Concept

Kanunların Geri Gönderilmesi ve Meclisin Israr Yetkisi

Hints

Bütçe kanunlarının özel statüsünü ve

2017

değişikliği ile gelen yeni çoğunluk sayılarını hatırlayın.

Practice More

Kanunların yürürlük tarihleri ve Resmi Gazete'de yayımlanma süreleri ile ilgili kuralları tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 550Question →

1982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamento çalışmalarında etkinlik sağlayan siyasi parti gruplarının yetki ve faaliyetleri belirli anayasal sınırlandırmalara tabi tutulmuştur. Bu sınırlandırmalar, milletvekillerinin bireysel iradelerinin korunması ve meclis içi tarafsızlığın sağlanması amacını taşımaktadır.

Buna göre, siyasi parti gruplarının TBMM'deki faaliyetleri ve kısıtlamaları hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi Anayasa'nın amir hükümlerine tam olarak uygundur?

Siyasi parti grupları, kendi üyeleri arasından belirledikleri bir milletvekilini Meclis Başkanlığı seçimi için Başkanlık Divanına resmen aday olarak önerebilirler.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması istemleri Genel Kurula gelmeden önce, siyasi parti gruplarında konunun esasına dair bağlayıcı grup kararı alınması mümkündür.

Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergeler hakkında siyasi parti gruplarında herhangi bir görüşme yapılamaz ve bu konuda grup kararı alınamaz.

TBMM'de bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi yeterli olup bu gruplar Meclis komisyonlarında temsil edilme hakkına sahip değildir.

Meclis Genel Kurulunda yapılacak gizli oylamalarda, gruplar siyasi istikrarı sağlamak amacıyla üyelerine belirli bir doğrultuda oy kullanmaları yönünde bağlayıcı grup kararı tebliğ edebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergeler hakkında siyasi parti gruplarında herhangi bir görüşme yapılamaz ve bu konuda grup kararı alınamaz.

Answer

Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergeler hakkında siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve grup kararı alınamaz.

Doğru olan seçenek, siyasi parti gruplarının meclis soruşturması süreçlerinde herhangi bir görüşme yapamayacağını ve karar alamayacağını ifade eden maddedir. Anayasa'nın 100. maddesi, bu süreci tamamen tarafsız ve bireysel bir denetim mekanizması olarak kurgulamıştır.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti grubu kuruluş şartını kontrol et.

En az

20

milletvekili gereklidir.

Anayasal ve hukuki geçerlilik için sayısal alt sınırın bilinmesi gerekir.

Meclis Başkanlığı adaylığı kuralını değerlendir.

Siyasi parti grupları aday gösteremez.

Anayasa'nın 94. maddesi tarafsızlığı korumak adına bu yetkiyi sadece bireysel milletvekillerine vermiştir.

Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması kısıtlamalarını incele.

Görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Anayasa'nın 83. ve 100. maddeleri yargısal/denetimsel süreçlerde grup baskısını engellemeyi amaçlar.

Temsil haklarını kontrol et.

Komisyonlarda ve Başkanlık Divanında üye sayıları oranında temsil edilirler.

Meclis çalışmalarına katılım hakkı demokratik temsil ilkesinin bir sonucudur.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

Hints

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur ancak her konuda özgürce hareket edemezler.

Anayasa'nın 94, 83 ve 100. maddelerindeki yasaklara dikkat edin: Meclis Başkanlığı, Dokunulmazlık ve Meclis Soruşturması.

Grupların hem 'karar alması' hem de 'görüşme yapması' yasak olan konuları hatırlayın; meclis soruşturması bunlardan biridir.

Practice More

Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve hangi üyelerin hangi siyasi parti gruplarından seçildiği konusunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 551Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, bir Türk vatandaşının milletvekili adayı olabilmesi için sahip olması gereken şartlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yeterlilik şartlarından biridir?

Otuz yaşını doldurmuş olmak

En az lise mezunu olmak

18

yaşını doldurmuş olmak

Askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak

Taksirli suçlar dahil toplam bir yıl hapis cezası almamış olmak

Show answer & explanation

Answer: $18$ yaşını doldurmuş olmak

Answer

1982 Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak yeterlidir.

2017 anayasa değişikliği ile 1982 Anayasası'nın 76. maddesinde yapılan düzenleme sonucunda, milletvekili seçilme yaşı

18

olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla

18

yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer yasal engelleri bulunmadığı sürece TBMM üyeliğine aday olabilir.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartları gözden geçirilir.

Milletvekili seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak gibi şartlar tespit edilir.

Anayasal şartların güncel hallerini belirlemek için.

2017 yılında yapılan anayasa değişikliği hatırlanır.

Seçilme yaşının 25'ten 18'e düşürüldüğü bilgisine ulaşılır.

Yaş şartının güncel mevzuattaki yerini doğrulamak için.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Hints

2017 yılında yapılan anayasa değişikliklerini düşünün; özellikle seçmen yaşı ile seçilme yaşının eşitlenip eşitlenmediğini hatırlayın.

Practice More

Milletvekili seçilmesine engel teşkil eden 'yüz kızartıcı suçlar' ve 'istifa etmesi gereken kamu görevlileri' konularını tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 552Question →

$1982$ Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü'ne göre, siyasi parti gruplarının oluşumu ve faaliyetleri belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar hem grup kurmak için gereken sayısal yeterliliği hem de milletvekillerinin bireysel iradesini korumaya yönelik yasakları içerir.

Buna göre, bir siyasi parti grubu oluşturmak için gereken en az milletvekili sayısı ve siyasi parti gruplarının aday gösteremeyeceği makam aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

20

milletvekili — Meclis Başkanlığı

15

milletvekili — Meclis Başkanlığı

20

milletvekili — Cumhurbaşkanlığı

30

milletvekili — Meclis Başkanlık Divanı

20

milletvekili — Hâkimler ve Savcılar Kurulu Üyeliği

Show answer & explanation

Answer: $20$ milletvekili — Meclis Başkanlığı

Answer

Siyasi parti grubu kurmak için en az

20

milletvekili gereklidir ve bu grupların Meclis Başkanlığı için aday göstermeleri anayasal olarak yasaklanmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, anayasal bir zorunluluk olan

20

milletvekili şartını ve Meclis Başkanının tarafsızlığını sağlamak amacıyla getirilen aday gösterememe yasağını doğru bir şekilde bir araya getirmiştir.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti grubu kurma şartını hatırla.

1982

Anayasası'na göre bir siyasi partinin TBMM'de grup kurabilmesi için en az

20

milletvekiline sahip olması gerekir.

Bu sayı, partilerin meclis çalışmalarına kurumsal katılımı için gereken alt sınırdır.

Gruplara getirilen adaylık yasağını tespit et.

Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak ve seçimin milletvekillerinin özgür iradesiyle yapılmasını sağlamak amaçlanmıştır.

Bilgileri birleştirerek doğru seçeneği bul.

20

milletvekili ve Meclis Başkanlığı bilgileri eşleşmektedir.

Soru kökündeki her iki kriteri de karşılayan tek seçenek budur.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

Hints

Meclis'te bir grup oluşturmak için gereken sayı, bir komisyonun üye sayısından fazla, ancak meclis üye tam sayısının çok küçük bir kısmıdır.

Meclis Başkanlığı makamı tarafsızlık gerektirdiği için partilerin kurumsal olarak (grup kararıyla) bir ismi dayatması anayasa tarafından engellenmiştir.

Grup kurmak için tam olarak

20

milletvekili gerekir ve bu gruplar Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Practice More

Siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığının kaldırılması konusunda karar alıp alamayacağını araştırarak bilgilerini pekiştirebilirsin.

Estimated Time:45s

Question 553Question →

Milletvekili $(M)$ , bir Meclis oturumu sırasında kürsüden ifade ettiği görüşlerini daha sonra katıldığı bir panelde aynen tekrarlamıştır. Aynı zamanda $(M)$ hakkında, milletvekili seçilmeden önce işlediği ve Anayasa'nın $14$ . maddesindeki durumlar kapsamında olmayan bir suçtan dolayı açılmış bir kamu davası bulunmaktadır. $(M)$ , yapılan genel seçimlerde yeniden milletvekili seçilmiştir.

** $1982$ Anayasası'na göre Milletvekili $(M)$ 'nin yasama bağışıklıklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?**

Meclis çalışmalarında ileri sürdüğü düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis tarafından aksine bir karar alınmış olsa dahi yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak olarak korunur.

Yeniden milletvekili seçilmesi, önceki dönemde dokunulmazlık nedeniyle duran yargılama sürecinin Meclis kararına gerek kalmadan kendiliğinden devam etmesini sağlar.

Yasama sorumsuzluğu şahsa bağlı bir hak olduğu için,

(M)

milletvekilliği sıfatını kaybettiğinde bu koruma da hukuki sonuçları bakımından sona erer.

Tekrar seçilen

(M)

hakkında seçimden önce başlanmış bir kovuşturmanın devam edebilmesi, Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlıdır.

Yasama dokunulmazlığı sadece hapis cezasını gerektiren ağır suçlarda geçerli olup, adli para cezası veya hafif hapis gerektiren kamu davalarını kapsamaz.

Show answer & explanation

Answer: Tekrar seçilen $(M)$ hakkında seçimden önce başlanmış bir kovuşturmanın devam edebilmesi, Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlıdır.

Answer

Tekrar seçilen milletvekili hakkında seçimden önce başlanmış bir kovuşturmanın devam edebilmesi, Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlıdır.

Anayasa'nın

83

. maddesinin

4

. fıkrası uyarınca, tekrar seçilen bir milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan veya seçimden önce başlamış bir soruşturma veya kovuşturmanın devam edebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) o üye hakkındaki dokunulmazlığı yeniden kaldırması zorunludur. Bu durum, dokunulmazlığın her yasama dönemi için koruyucu etkisinin yenilendiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının süresini ve tekrar seçilme durumunu analiz etmek.

Yasama dokunulmazlığı üyelik süresince geçerlidir ve her yeni seçim dönemi yeni bir başlangıçtır.

Milletvekilliği yenilendiğinde, dokunulmazlık statüsü de o dönem için yeniden başlar.

1982

Anayasası'nın

83/4

. fıkrasını uygulamak.

Tekrar seçilen üye hakkında soruşturma/kovuşturmanın devamının Meclis kararına bağlı olduğu görülür.

Anayasa, milletvekilinin temsil yetkisinin kesintiye uğramaması için yargılamanın devamını yeni parlamentonun iradesine bırakmıştır.

Yasama sorumsuzluğunun (oy ve söz hürriyeti) mutlak ve sürekli niteliğini değerlendirmek.

Sorumsuzluğun ömür boyu sürdüğü ancak Meclisin 'dışarıda tekrarlamama' yönünde karar alabileceği kuralını hatırlamak.

Sorumsuzluk mutlak olsa da Meclis dışındaki tekrarlar için Meclis kararı bir sınır teşkil eder.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Tekrar Seçilme Halindeki Hukuki Durumu

Hints

Milletvekilinin yeniden seçilmesinin, durdurulan yargılama süreçleri üzerindeki anayasal etkisini hatırlayın.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince devam eden bir korumadır ve her seçim dönemi yeni bir üyelik başlangıcı kabul edilir.

Anayasa m.

83/4

: 'Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır.'

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılacak itirazın sürelerini (

7

gün /

15

gün) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Bağışıklıkların süre ve kapsam farklarını bir tablo üzerinden analiz ederek, her seçimin dokunulmazlık 'zırhını' tazelediği mantığıyla doğru cevaba ulaşılabilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 554Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nun herhangi bir konuda karar alabilmesi için gereken üye sayısı, oylamaya katılanların salt çoğunluğudur. Ancak Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan hallerde bu karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Buna göre, toplam $600$ milletvekilinden oluşan $TBMM$ Genel Kurulu'nda bir kararın kabul edilebilmesi için gereken en az (minimum) kabul oyu sayısı hangisidir?

151

200

301

184

139

Show answer & explanation

Answer: $151$

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin karar alabilmesi için gereken en az kabul oyu sayısı

151

'dir.

1982

Anayasası'nın

96

. maddesine göre,

TBMM

yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, üye tam sayısının en az üçte biri (

200

) ile toplanır. Karar yeter sayısı ise toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Bu nedenle

600

üyeli bir mecliste herhangi bir kararın meşruiyeti için en az

151

kabul oyu şarttır.

Step-by-Step Solution

TBMM üye tam sayısını belirleyin.

600

milletvekili.

Hesaplamalar güncel üye tam sayısı üzerinden yapılır.

Karar yeter sayısı için Anayasa'da belirtilen alt sınırı (minimum bariyeri) hesaplayın.

600 \div 4 = 150

150 + 1 = 151

Anayasa madde

96

uyarınca karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Key Concept

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Hints

Meclisin bir kararı kabul etmesi için gereken 'taban' sayıyı düşünün.

Anayasa bu sayıyı 'üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası' olarak formüle etmiştir.

Üye tam sayısı

600

olduğuna göre,

600 \div 4 + 1

işlemini yapmalısınız.

Practice More

Meclis soruşturması açılması veya Anayasa değişikliği için gereken nitelikli çoğunluk sayılarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer toplantıya katılanların sayısı

300

veya daha az ise, salt çoğunluk kuralı değil, doğrudan anayasal alt sınır olan

151

kuralı devreye girer.

Estimated Time:45s

Question 555Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve üyelerinin faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Meclis Başkanı, üyesi olduğu siyasi partinin Meclis dışındaki faaliyetlerine katılabilir.

Başkanlık Divanı üyeleri, milletvekili olmayan hukukçular arasından da seçilebilir.

Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için sadece bir kez seçim yapılır.

Meclis Başkanvekilleri, Genel Kurulda yönettikleri oturumlar dışında da hiçbir şekilde oy kullanamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği ifadesi doğrudur.

Doğru olan seçenek, siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceğini belirtmektedir.

1982

Anayasası'nın

94

. maddesi uyarınca, Meclis Başkanı seçimi gizli oyla yapılır ve siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremezler. Bu kural, başkanın tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı'nın tarafsızlık kuralını analiz etme

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekilinin tarafsız kalması anayasal bir zorunluluktur.

Meclis çalışmalarının objektif yürütülmesini sağlamak.

Adaylık sürecini değerlendirme

Siyasi parti gruplarının başkanlık için aday gösteremeyeceği sonucuna ulaşılır.

Anayasa'nın

94

. maddesindeki açık hüküm gereği adaylık tamamen bireyseldir.

Üyelerin görev ve yetkilerini inceleme

Üyelerin tamamının milletvekili olması ve belirli kısıtlamalara (oy kullanma, parti faaliyeti) tabi olması tespit edilir.

Divan'ın yasama organı içindeki hukuki statüsünü netleştirmek.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Adaylık Usulü

Hints

Meclis Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığını korumak için getirilen özel yasakları düşünün.

Siyasi parti gruplarının Divan üzerindeki etkisini kısıtlayan adaylık kuralını hatırlayın.

Anayasa'nın

94

. maddesi, başkanlık adaylığının siyasi partiler tarafından değil, bireysel olarak yapılması gerektiğini vurgular.

Practice More

Meclis Başkanı seçim turlarını ve her turda aranan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 556Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü çerçevesinde, TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış düzenlenmiştir?

Meclis araştırması süreci, bir komisyon aracılığıyla belli bir konuda bilgi edinilmesini sağlayan bir denetim yolu olup devlet sırları ile ticari sırlar bu yolun kapsamı dışında tutulmuştur.

Yazılı soru, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilen, muhatabı tarafından en geç

15

gün içinde cevaplanması gereken bir bilgi edinme yöntemidir.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda yapılacak gizli oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) kabul oyu kullanması yeterlidir.

Genel görüşme açılması talebi; siyasi parti grupları tarafından veya en az

20

milletvekili tarafından TBMM Başkanlığına sunulacak bir önerge ile gerçekleştirilir.

Meclis soruşturması sonucunda hakkında soruşturma açılan kişinin Yüce Divan’a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

) gizli oyuyla karar alınması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda yapılacak gizli oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ ) kabul oyu kullanması yeterlidir.

Answer

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

) gizli oyu gerekmektedir; salt çoğunluk sadece önerge vermek için yeterlidir.

Doğru yanıt olan seçenek, meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi için gerekli oyu yanlış belirtmiştir.

1982

Anayasası'na göre meclis soruşturması açılması üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile teklif edilir, ancak meclis bu önergeyi değerlendirdikten sonra beşte üç çoğunluğun (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin denetim yollarının hukuki dayanaklarını analiz edin.

Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru yöntemleri mevcuttur.

Yöntemlerin her birinin kendine özgü usul ve yeter sayıları vardır.

Meclis soruşturması sürecindeki sayısal eşikleri değerlendirin.

Önerge için

301

, açılma kararı için

360

, Yüce Divan'a sevk için

400

kabul oyu gerekir.

Bu kademeli yapı, yürütme organının cezai sorumluluğunu ciddi bir anayasal zemine oturtur.

Yanlış olan seçeneği tespit edin.

Soruşturma açılması kararının

301

oyla alınabileceği ifadesi yanlıştır.

301

oyu sadece sürecin başlatılması (önerge verilmesi) için gerekli olan asgari şarttır.

Key Concept

TBMM Denetim Yollarındaki Karar Yeter Sayıları ve Kapsam Sınırları

Hints

Denetim yollarında özellikle 'nitelikli çoğunluk' gerektiren aşamalara dikkat edin.

Meclis soruşturması süreci üç farklı sayısal eşik (

301, 360, 400

) üzerine kuruludur. Bunların hangi aşamalara karşılık geldiğini düşünün.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi (ikinci aşama), önerge verilmesinden (birinci aşama) daha zor bir çoğunluk gerektirir.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile denetim yolları arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 557Question →

$1982$ Anayasası'nın öngördüğü yasama organının görev alanı ve yetki paylaşımı çerçevesinde; kanunların yayımlanma süreci, bütçe denetimi ve milletlerarası andlaşmaların hukuk sistemine dâhil edilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulma' yetkisi münhasıran TBMM'ye aitken; bu andlaşmaları onaylama ve Resmî Gazete'de yayımlama yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları (Bütçe Kanunu hariç) on beş gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir; ancak Meclis geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen Bütçe Kanunu'nu anayasaya aykırı bulduğu maddelere ilişkin olarak 'kısmi veto' usulüyle veya bütünüyle tekrar görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderme yetkisine sahiptir.

TBMM tarafından kabul edilen Bütçe Kanunu'nun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemiyor oluşu; bu kanun Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra Cumhurbaşkanının veya diğer yetkililerin kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmasına engel teşkil etmez.

TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar verebilir; ancak bu yetki anayasal bir sınırlama gereği orman suçlarını hiçbir şekilde kapsayamaz.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen Bütçe Kanunu'nu anayasaya aykırı bulduğu maddelere ilişkin olarak 'kısmi veto' usulüyle veya bütünüyle tekrar görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderme yetkisine sahiptir.

Answer

Cumhurbaşkanının Bütçe Kanunu'nu geri gönderme (veto) yetkisine sahip olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira Bütçe Kanunu bu yetkinin tek anayasal istisnasını oluşturur.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları on beş gün içinde ya yayımlar ya da tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderir. Ancak

1982

Anayasası'nın

89

. maddesine göre Bütçe Kanunu bu geri gönderme (veto) yetkisinin tek istisnasıdır. Cumhurbaşkanı bütçe kanununu uygun bulmasa dahi Meclise geri gönderemez; sadece yayımlandıktan sonra Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açabilir. Dolayısıyla bütçenin kısmen veya tamamen veto edilebileceğini savunan ifade anayasal olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin kanun yapma ve denetleme yetkilerini hatırla.

TBMM kanunları kabul eder, Cumhurbaşkanı ise bu kanunları yayımlar veya veto eder.

Anayasa m.

87

89

hükümleri uyarınca yasama süreci bu şekilde işler.

Bütçe Kanunu'nun özel statüsünü analiz et.

Cumhurbaşkanı, Bütçe Kanunu'nu Meclise geri gönderemez (veto edemez).

Mali yılın başlangıcında bütçesiz kalmamak adına Anayasa'nın

89

. maddesinde bu istisna getirilmiştir.

Veto yasağı ile yargısal denetim arasındaki farkı ayırt et.

Geri gönderilemeyen Bütçe Kanunu'na karşı Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılabilir.

Anayasa'da belirtilen veto yasağı sadece Meclise geri göndermeyi kapsar, yargısal denetimi engellemez.

Key Concept

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilememesi ve Kanunların Yayımlanma Usulü

Hints

Cumhurbaşkanının kanunları Meclise geri gönderme (veto) yetkisinin anayasal olarak tek bir istisnası vardır.

Practice More

Bütçe Kanunu'nun hazırlanış ve görüşülme usullerindeki diğer farklılıkları (meclis üyelerinin gider artırıcı öneri verememesi vb.) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 558Question →

$1982$ Anayasası uyarınca yürütülen kanun yapım süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir hukuki değerlendirmedir?

Kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine ait olup Bakanlar Kurulunun veya Cumhurbaşkanlığının doğrudan kanun tasarısı sunma yetkisi bulunmamaktadır.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir; ancak bütçe kanunları için geri gönderme yetkisi kullanılamaz.

TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Kanunlar, metinlerinde yürürlüğe giriş tarihiyle ilgili özel bir hüküm yer almadığı takdirde, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

TBMM İçtüzüğü değişikliği veya dokunulmazlığın kaldırılması gibi parlamento kararları, Cumhurbaşkanının onayına sunulur ve Cumhurbaşkanı bu kararları

15

gün içinde veto edebilir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü değişikliği veya dokunulmazlığın kaldırılması gibi parlamento kararları, Cumhurbaşkanının onayına sunulur ve Cumhurbaşkanı bu kararları $15$ gün içinde veto edebilir.

Answer

Parlamento kararlarının Cumhurbaşkanının onayına veya veto yetkisine tabi olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü TBMM İçtüzüğü değişikliği, seçimlerin yenilenmesi kararı veya dokunulmazlığın kaldırılması gibi 'parlamento kararları' Cumhurbaşkanına gönderilmez ve Cumhurbaşkanının bu kararlar üzerinde bir veto (geri gönderme) yetkisi bulunmaz. Bu kararlar Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlatılır.

Step-by-Step Solution

Kanun teklifi yetkisini kontrol et

Sadece milletvekilleri teklif verebilir (

2017

değişikliği ile Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır).

Yasama yetkisinin genelliği ve aslıiliği gereği teklif yetkisi parlamentonun elindedir.

Cumhurbaşkanının inceleme ve veto yetkisini değerlendir

15

günlük inceleme süresi ve bütçe kanunu istisnası geçerlidir.

Anayasa madde

89

uyarınca bütçe kanunları geri gönderilemeyen tek kanun türüdür.

Meclisin vetoya karşı direncini analiz et

Geri gönderilen kanunun 'aynen' kabulü için en az

301

oy gereklidir.

2017

anayasa değişikliği ile basit çoğunluk yerine üye tamsayısının salt çoğunluğu aranmaya başlanmıştır.

Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yap

İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması gibi işlemler parlamento kararıdır ve Cumhurbaşkanı vetosuna kapalıdır.

Parlamento kararları Meclisin kendi iç işleyişine ilişkin olup, kural olarak yürütme organının denetimine (veto) tabi tutulmamıştır.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Arasındaki Usul Farkları

Hints

Cumhurbaşkanının veto yetkisi tüm Meclis kararlarını mı yoksa sadece belli türdeki belgeleri mi kapsar?

Hukuki nitelik bakımından 'Kanun' ile 'Parlamento Kararı' arasındaki farkları, özellikle yürütmenin onayı bağlamında düşünün.

Parlamento kararları genellikle Meclisin kendi iradesiyle tamamlanan işlemlerdir. İçtüzük değişikliği gibi işlemlerin Cumhurbaşkanına gönderilip gönderilmediğini hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Kanunların hiyerarşik ilişkisini ve yetki alanlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kanun yapım sürecini görselleştirirken; Teklif -> Komisyon -> Genel Kurul -> Cumhurbaşkanı zincirini sadece 'kanun' niteliğindeki işlemler için uygulayın. Parlamento kararları için zincir Genel Kurulda biter.

Estimated Time:2m 0s

Question 559Question →

$1982$ Anayasası’na göre, bir milletvekilinin "meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmaması" (devamsızlık) nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi süreci ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyelik, devamsızlık durumunun TBMM Başkanlık Divanınca tespit edilip Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

Düşme kararı TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Düşme kararı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır; ancak bu karar kesin olup yargı yolu kapalıdır.

Üyelik, devamsızlık yapan milletvekili hakkında verilen kesinleşmiş bir yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer.

Milletvekilinin üyeliği, TBMM Karma Komisyonu'nun hazırlayacağı rapor üzerine doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından düşürülür.

Show answer & explanation

Answer: Düşme kararı TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşürülmesi için TBMM Genel Kurulu'nun üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile karar alması gerekir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.

Milletvekilliğinin sona ermesi usullerinden biri olan devamsızlık durumunda, TBMM Genel Kurulu üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) ile üyeliğin düşmesine karar verir. Bu karar bir parlamento kararı olduğundan, milletvekili veya bir başka milletvekili kararın anayasaya veya içtüzüğe aykırılığı iddiasıyla

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme ise

15

gün içinde kesin kararını verir.

Step-by-Step Solution

Durumu Tespit Etme

Milletvekilinin bir ayda özürsüz/izinsiz

5

birleşim günü devamsızlığı belirlenir.

Anayasa'nın

84

. maddesine göre devamsızlık özel bir usule tabidir.

Oylama Çoğunluğunu Belirleme

Düşme kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

vekil) gerekir.

İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için nitelikli bir çoğunluk aranır.

Yargı Yolunu İnceleme

Karardan itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.

Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir ancak milletvekilliğinin düşmesi gibi istisnai hallerde yargı yolu açıktır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararı ile Sona Ermesi ve Yargısal Denetim

Hints

Milletvekilliği; kendiliğinden, bildirimle veya Meclis kararıyla sona erebilir. Devamsızlık hangi kategoriye girer?

Meclis kararıyla düşme hallerinde (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık) Anayasa Mahkemesine başvuru hakkı her zaman vardır.

Devamsızlık için gereken oy sayısı, Meclis'in en temel karar yeter sayısı olan üye tamsayısının salt çoğunluğudur (

301

Practice More

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumundaki oylama çoğunluğunu devamsızlık ile karşılaştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 560Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) bünyesinde meclis çalışmalarını yönetmek ve idari işleri yürütmek amacıyla oluşturulan "Başkanlık Divanı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve Komisyon Başkanlarından oluşur.

Milletvekili olmayan hukukçular arasından da Başkanlık Divanı üyeliğine seçim yapılabilir.

Meclis Başkanı, üyesi olduğu siyasi partinin Meclis dışındaki çalışmalarına katılabilir.

Başkanlık Divanı üyeleri, bir yasama dönemi boyunca görev yapmak üzere tek bir seçimle belirlenir.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği ifadesi doğrudur.

Meclis Başkanlığı seçimi, Meclis'in kendi iç işleyişindeki bağımsızlığını ve tarafsızlığını korumak adına siyasi parti gruplarının aday göstermesine kapalıdır. Adaylıklar tamamen bireyseldir.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı üyelerini hatırla.

Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Kuruluş yapısını netleştirmek için.

Üyelik şartlarını kontrol et.

Tüm üyeler milletvekili olmalıdır.

Dışarıdan atama olup olmadığını doğrulamak için.

Adaylık sürecindeki kısıtlamayı incele.

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez.

Anayasa'nın

94

. maddesindeki özel yasağı hatırlamak için.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Adaylık Usulü

Hints

Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığını korumaya yönelik anayasal yasakları düşünün.

Meclis Başkanı seçilirken siyasi partilerin kurumsal olarak müdahale edip edemeyeceğini hatırlayın.

Anayasa'nın

94

. maddesine göre siyasi parti grupları başkanlık için aday çıkaramazlar; adaylık kişisel bir tercihtir.

Practice More

Meclis Başkanlığı seçimindeki oylama turlarını ve gerekli çoğunlukları çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 28 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method