Yürütme

642 questions

Question 541Question

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilmiş olan bir Olağanüstü Hal (OHALOHAL) uygulamasının süresinin uzatılması süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık sınır uygulanmaz.

Answer

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi Cumhurbaşkanının talebi üzerine TBMM'ye aittir ve savaş durumunda dört aylık süre kısıtlaması uygulanmaz.
Anayasa'nın 119119. maddesine göre OHAL süresi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine Meclis tarafından her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılabilir. Ancak aynı maddede 'Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz' ifadesiyle savaş durumuna özel bir istisna tanınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İlan ve uzatma makamlarını ayırt et.
OHAL'i Cumhurbaşkanı ilan eder, TBMM uzatır veya kaldırır.
Anayasal yetki paylaşımını belirlemek için gereklidir.
2
Uzatma süre sınırlarını kontrol et.
Normal uzatma süresi en fazla 4 aydır.
Uzatma ile ilk ilan süresi (6 ay) arasındaki farkı belirlemek için gereklidir.
3
Savaş istisnasını değerlendir.
Savaş durumunda 4 aylık sınır aranmaz.
Olağanüstü durumun ciddiyetine göre esneklik sağlayan anayasal hükmü doğrulamak içindir.

Key Concept

OHAL Uzatma Prosedürü ve Savaş İstisnası

Hints

1
İlan süresi ile uzatma süresinin üst sınırları birbirinden farklıdır.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve Meclis onayı sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 542Question

Devlet Denetleme Kurulu (DDKDDK), 19821982 Anayasası'nda yürütme organının denetim yetkisini somutlaştıran en üst idari mekanizmadır. 20172017 Anayasa değişikliği ile kurula 'idari soruşturma' yapma yetkisinin verilmesi ve denetim alanının genişletilmesi, kurulun hukuk sistemindeki ağırlığını artırmıştır. Buna karşın, kurulun çalışma esasları ve sınırları belirlenirken bazı kurumlar ve denetim türleri bu kapsama dahil edilmemiştir.

Bu bağlamda, Devlet Denetleme Kurulu'nun güncel yetki ve sorumluluk alanıyla ilgili olarak ortaya konulan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlış bir hukuki değerlendirme içerir?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin malî denetimi hususunda Anayasa Mahkemesine teknik destek sağlamak ve partilerin gelir-gider dengesini denetlemek, kurulun görev ve yetki alanı içerisinde tanımlanmış bir sorumluluktur.

Answer

Siyasi partilerin mali denetiminin Devlet Denetleme Kurulu tarafından yapıldığını belirten ifade yanlıştır; zira bu görev Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay'a aittir.
Doğru cevap olan ifade hatalıdır çünkü siyasi partilerin mali denetimi Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) değil, Anayasa Mahkemesi'nin yetkisindedir. Anayasa Mahkemesi bu denetimi gerçekleştirirken Sayıştay'dan yardım alır. DDK'nın siyasi partiler üzerinde bir denetim yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
DDK'nın denetim alanını anayasal çerçevede belirleyin.
DDK; tüm kamu kurumlarını, TSK'yı, sendikaları, kamuya yararlı dernek ve vakıfları denetleyebilir.
Kurulun kapsamı 20172017 değişikliği ile genişletilmiştir.
2
DDK'nın denetim dışı bıraktığı alanları tespit edin.
Yargı organları kesinlikle denetim dışıdır.
Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği Anayasa m. 108108 bu istisnayı koymuştur.
3
Siyasi partilerin denetim usulünü kontrol edin.
Anayasa'nın 6969. maddesine göre siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından, Sayıştay yardımıyla yapılır.
Parti denetimi yargısal bir süreçle ilişkilendirilmiştir, yürütme organına bağlı DDK'ya verilmemiştir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) denetim yetkisinin kapsamı ve sınırları (Yargı ve Siyasi Parti Denetimi farkı).

Hints

1
DDK'nın hangi kurumları denetleyemeyeceğini hatırlayın. Yargı organları ve siyasi partiler bu konuda özel statüye sahiptir.

Practice More

DDK ile Sayıştay (Court of Accounts) arasındaki görev alanı farklarını ve her iki kurumun denetim dışı bıraktığı alanları karşılaştırın.
Estimated Time:2m 0s
Question 543Question

Cumhurbaşkanı, yurt dışı ziyareti öncesinde makamına geçici olarak vekâlet etmesi için yardımcısı (A)(A)'yı görevlendirmiştir. Ziyaret süreci devam ederken Cumhurbaşkanının istifa etmesi üzerine makamın boşalması (sürekli boşalma) hali gerçekleşmiştir. 19821982 Anayasası hükümleri ve yürütme organının işleyişi dikkate alındığında, bu yeni durumda vekâletin yürütülmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından 'makamın boşalması' durumu için daha önce görevlendirilmiş (belirlenmiş) olan yardımcı vekâleti devralır.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından 'makamın boşalması' durumu için daha önce görevlendirilmiş olan yardımcının vekâleti devralması gerekir.
1982 Anayasası'nın 106106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının hem geçici olarak ayrılması hem de tamamen boşalması durumlarında vekâlet edecek kişi Cumhurbaşkanı yardımcısıdır. Ancak bu iki durum farklı hukuki süreçleri tetikler. Birden fazla yardımcının bulunduğu bir yapıda, Cumhurbaşkanı'nın makamın boşalması (ölüm, istifa vb.) hali için yaptığı özel görevlendirme, geçici ayrılma görevlendirmesinden üstündür ve o durumda geçerli olur.

Step-by-Step Solution

1
Vekâletin türünü belirleme
Senaryoda 'geçici ayrılma'dan (yurt dışı) 'makamın boşalması'na (istifa) geçiş vardır.
Anayasa'nın 106106. maddesi bu iki durumu ayrı ayrı düzenlemiştir.
2
Görevlendirme yetkisini analiz etme
Vekâlet edecek kişiyi belirleme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı'na aittir.
Birden fazla yardımcı varsa, Cumhurbaşkanı hangi durum için kimi görevlendirdi ise o kişi yetki kullanır.
3
Hukuki geçişi değerlendirme
Geçici vekâletname, makamın boşalmasıyla hukuki geçerliliğini yitirir ve boşalma için yapılan asıl görevlendirme devreye girer.
Cumhurbaşkanlığı makamının sürekliliği esastır ve anayasal usul budur.

Key Concept

Vekâlet Türleri ve Görevlendirme Esası

Hints

1
Makamın boşalması ile geçici ayrılma durumlarının Anayasa'da farklı paragraflarda düzenlendiğini unutmayın.
2
Vekâlet yetkisi 20172017'den sonra yasama organından (TBMM Başkanı) alınarak yürütme organının kendi içine (Yardımcılar) verilmiştir.
3
Cumhurbaşkanı, yardımcıları arasından dilediğini vekil olarak belirleme yetkisine sahiptir; bu belirleme 'boşalma' ve 'geçici ayrılma' için ayrı ayrı yapılabilir.

Practice More

Vekâlet eden yardımcının, Cumhurbaşkanının 'seçimleri yenileme' yetkisini kullanıp kullanamayacağını araştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 544Question

Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının atandığı bir yönetim yapısında, Cumhurbaşkanının resmî bir görevle yurt dışına çıkması halinde yerine kimin vekâlet edeceğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, yardımcılarından dilediği birini kendisine vekâlet etmek üzere görevlendirir.

Answer

Cumhurbaşkanının yardımcılarından dilediği birini vekil olarak görevlendirmesi.
Cumhurbaşkanlığı makamının geçici olarak boşalması (hastalık, yurt dışı vb.) durumunda Cumhurbaşkanı, yardımcılarından birini vekil olarak görevlendirir; bu seçimde kıdem şartı aranmaz, tamamen Cumhurbaşkanı'nın takdirindedir.

Step-by-Step Solution

1
Durumun tespiti
Cumhurbaşkanının makamdan geçici olarak (yurt dışı ziyareti) ayrıldığı belirlenir.
Anayasa'da geçici ayrılma ile makamın boşalması durumları farklı kurallara tabidir.
2
Vekâlet kuralının uygulanması
Cumhurbaşkanı'nın bir yardımcısını görevlendirmesi kuralı işletilir.
Anayasa madde 106106'ya göre geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanı, yardımcılarından birini vekil tayin eder.
3
Kıdem ayrımının yapılması
En kıdemli yardımcının değil, seçilen yardımcının vekil olduğu teyit edilir.
Kıdem kuralı sadece makamın kalıcı olarak boşalması (ölüm, istifa) halinde yeni seçim yapılana kadar geçerlidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Görevlendirme Yetkisi

Hints

1
Cumhurbaşkanlığı makamının 'boşalması' ile 'geçici ayrılma' arasındaki farkı düşünün.
2
Kıdem (en kıdemli olma) kuralı sadece makamın ölüm veya istifa gibi nedenlerle sahipsiz kalması durumunda geçerlidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı makamı ölüm sebebiyle boşalırsa seçim süreci kaç gün içinde tamamlanmalıdır?
Estimated Time:50s
Question 545Question

19821982 Anayasası'na göre, yürütme organının olağanüstü yönetim usullerinden biri olan Olağanüstü Hal (OHALOHAL) rejimi ve bu süreçteki denetim mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, olağanüstü halin süresini kısaltma veya olağanüstü hali tamamen kaldırma kararını yalnızca Cumhurbaşkanının talebi üzerine alabilir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin olağanüstü halin süresini kısaltma veya olağanüstü hali tamamen kaldırma yetkisini yalnızca Cumhurbaşkanının talebi üzerine kullanabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 119119. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi olağanüstü halin süresini değiştirebilir veya olağanüstü hali her zaman kaldırabilir. Bu yetkilerin kullanımı için Cumhurbaşkanı'nın bir talebine gerek yoktur. Cumhurbaşkanı'nın talebi, yalnızca mevcut sürenin her defasında en fazla 44 ay daha 'uzatılması' kararı alınacağı zaman anayasal bir ön şarttır.

Step-by-Step Solution

1
OHAL ilan ve denetim yetkililerini belirleme
İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'na (max.6max. 6 ay), denetim ve onay yetkisi TBMM'ye aittir.
Anayasa'nın 119119. maddesi uyarınca denge-denetleme mekanizması bu şekilde kurulmuştur.
2
Meclisin yetki sınırlarını analiz etme
TBMM; süreyi onaylayabilir, değiştirebilir (kısaltabilir), kaldırabilir veya uzatabilir.
Meclis, millet iradesini temsil eden bir organ olarak yürütmenin ilan ettiği rejimi her zaman sonlandırma gücüne sahiptir.
3
Talep (istem) şartının hangi durumlarda gerekli olduğunu saptama
Cumhurbaşkanı'nın istemi yalnızca sürenin 'uzatılması' (temdid) için zorunludur. Kaldırma veya kısaltma için Meclis özgürdür.
Anayasa metninde 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine... süreyi uzatabilir' ifadesi geçmektedir; kaldırma veya kısaltma için böyle bir şart koşulmamıştır.

Key Concept

Olağanüstü Hal (OHAL) Sürecinde Yasama ve Yürütme Arasındaki Yetki Dağılımı

Hints

1
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) denetim yetkisini düşünün. Meclis, ilan edilen bir durumu bitirmek için yürütmeden emir mi alır yoksa kendi iradesini mi kullanır?
2
Anayasa'da 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine' ifadesi yalnızca tek bir işlem için (uzatma) geçmektedir. Kaldırma ve kısaltma yetkileri buna dahil değildir.
3
OHAL sürelerini '6-4-3' olarak kodlayın: 6 ay (ilk ilan - CB), 4 ay (uzatma - TBMM), 3 ay (CBK onay süresi). Ancak kaldırma/kısaltma için Meclis tamamen özgürdür.

Practice More

OHAL döneminde temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılma kriterlerini ve 1515. maddedeki çekirdek hakları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Mantıksal çıkarım yapabilirsiniz: Eğer Meclis'in OHAL'i kaldırması için Cumhurbaşkanı'nın talebi gerekseydi, Meclis'in 'onay makamı' ve 'denetleyici' olma vasfı zayıflardı. Yasama, yürütmeyi denetlerken resen (doğrudan) hareket edebilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 546Question

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler sonrasında düzenlenen yeni hükümet sistemine göre; Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az ne kadarlık bir çoğunluğunun gizli oyu gereklidir?

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının beşte üçü

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün oyu gereklidir.
Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için ilk aşamada üye tamsayısının salt çoğunluğu ile teklif verilir. Ancak Meclisin bu teklifi kabul edip resmen soruşturma komisyonu kurması ve süreci başlatması için üye tamsayısının beşte üçünün (360360 milletvekili) gizli oyuyla karar vermesi anayasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Aşamanın belirlenmesi
Soruda 'soruşturma açılmasına karar verilmesi' aşaması sorulmaktadır.
Meclis soruşturması süreci; teklif, soruşturma açılması kararı ve Yüce Divan'a sevk olmak üzere üç temel sayısal eşikten oluşur.
2
Anayasal sayısal karşılığın eşleştirilmesi
Soruşturma açılması için gereken oran 3/53/5'tir.
Teklif için salt çoğunluk (301301), açılması kararı için beşte üç (360360), Yüce Divan'a sevk için üçte iki (400400) oy gereklidir.

Key Concept

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayıları

Hints

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk süreci üç farklı nitelikli çoğunluk aşamasından geçer.
2
Soruşturma açılması kararı, önerge verme aşamasından (301) daha zordur ancak Yüce Divan'a sevk aşamasından (400) daha kolaydır.
3
Bu oran, 600 milletvekilinden 360'ının onay vermesi anlamına gelir.

Practice More

Soruşturma sonucunda Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alıp alamayacağını ve görevden uzaklaştırılma şartlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 547Question

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevlerine başlamaları ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde and içmedikçe görevlerine başlayamazlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde and içerek görevlerine başlarlar.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların TBMM önünde ant içerek görevlerine başlayacaklarını belirten ifadedir. Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca bu makamlara atananların göreve başlama şartı meclis huzurunda and içmeleridir.

Step-by-Step Solution

1
Atama yetkisini belirle
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Yürütme yetkisi ve sorumluluğu tamamen Cumhurbaşkanına aittir.
2
Göreve başlama usulünü kontrol et
Atanan kişiler TBMM Genel Kurulunda and içerler.
And içme, yürütme organı üyelerinin anayasal sadakatini beyan ettikleri hukuki bir zorunluluktur.
3
Milletvekilliği ile olan ilişkiyi değerlendir
Milletvekili olan biri atanırsa meclis üyeliği düşer.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yasama ve yürütme organları arasındaki sert ayrılık prensibi uygulanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Organı Üyelerinin Statüsü

Hints

1
2017 Anayasa değişiklikleri ile Türkiye'de parlamenter sistemin sona erdiğini ve güvenoyu gibi mekanizmaların kaldırıldığını hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yasama ve yürütme organları birbirinden keskin bir şekilde ayrılmıştır; bu nedenle bir kişi hem milletvekili hem de bakan olamaz.
3
Anayasa'nın 106. maddesine odaklanın; bakanların atanma şartları ve meclis önündeki törensel prosedürü göz önünde bulundurun.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluklarını (Meclis soruşturması süreci) ve Yüce Divan yargılamasını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 548Question

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla yürütülen Meclis soruşturması sürecinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nun üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla alabileceği nihai karar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının Yüce Divan’a sevk edilmesi

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divan’a sevk edilmesi seçeneği doğrudur.
Cumhurbaşkanının Yüce Divan’a sevk edilmesi seçeneği doğrudur. 1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında yürütülen Meclis soruşturmasında sürecin nihai aşaması olan dosyayı Yüce Divan'a (Anayasa Mahkemesi) göndermek için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400 milletvekili) gizli oyu zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
TBMM üye tamsayısını belirle.
600 milletvekili.
Anayasal oranlar bu sayı üzerinden hesaplanır.
2
Meclis soruşturması sürecindeki üç aşamalı çoğunluk yapısını hatırla.
301 (Önerge), 360 (Soruşturma Kararı), 400 (Yüce Divan Sevk).
Sürecin her aşaması için farklı nitelikli çoğunluklar öngörülmüştür.
3
Soru kökündeki 'üçte iki çoğunluk' oranını sayısal olarak karşılıklandır.
600×23=400600 \times \frac{2}{3} = 400 milletvekili.
Soruda istenen spesifik gücü tespit etmek için gereklidir.
4
400 milletvekilinin gizli oyuyla yapılabilecek işlemi tespit et.
Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a (Anayasa Mahkemesi) sevk edilmesi.
Anayasa'nın 105. maddesine göre en üst aşama olan sevk için bu sayı şarttır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında Yüce Divan'a sevk edilme süreci ve gerekli çoğunluklar.

Hints

1
Cumhurbaşkanının yargılanma süreci olan Meclis soruşturmasında 301, 360 ve 400 sayıları kritik önem taşır.
2
Soruda istenen 'üçte iki çoğunluk' (400 oy), TBMM'deki en yüksek nitelikli çoğunluklardan biridir ve dosyayı yargı makamına taşımak içindir.
3
Dosyanın TBMM'den çıkıp Anayasa Mahkemesi'ne (Yüce Divan'a) gönderilmesi kararı, ancak Meclis'in üçte ikisinin oyuyla mümkün olur.

Practice More

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi durumunda seçim kararı alıp alamayacağını ve görev süresinin devam edip etmeyeceğini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 549Question

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle makamından geçici olarak ayrılması durumunda; vekâlet edecek kişinin belirlenmesi ve bu süreçteki yetki kullanımına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilen yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Answer

Cumhurbaşkanının geçici olarak ayrılması durumunda, bizzat görevlendirdiği yardımcısı vekâlet eder ve makamın tüm yetkilerini kullanır.
Cumhurbaşkanının bizzat görevlendirdiği yardımcısının vekâlet etmesi ve tüm yetkileri kullanması seçeneği doğrudur; çünkü Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca geçici ayrılmalarda görevlendirme esastır ve vekil, asilin tüm yetkilerine haizdir.

Step-by-Step Solution

1
Vekâlet durumunun türünü belirleyin.
Hastalık ve yurt dışı gezisi 'geçici ayrılma' kapsamında değerlendirilir.
Anayasa, geçici ayrılma ile makamın tamamen boşalması (ölüm, istifa) durumlarını farklı usullere bağlamıştır.
2
2017 Anayasa değişikliği sonrası vekâlet makamını hatırlayın.
Vekâlet yetkisi artık TBMM Başkanında değil, Cumhurbaşkanı yardımcısındadır.
Hükümet sistemi değişikliği ile yürütme organının iç bütünlüğü korunmak istenmiştir.
3
Vekilin nasıl belirlendiğini analiz edin.
Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanı, yardımcılarından birini vekil olarak 'görevlendirir'.
Birden fazla yardımcı olması durumunda hangisinin vekâlet edeceği Cumhurbaşkanının takdirindedir.
4
Vekilin yetki sınırlarını kontrol edin.
Vekil, Cumhurbaşkanına ait 'tüm yetkileri' kullanır.
Yürütme faaliyetlerinin aksamaması için vekilin tam yetkiyle donatılması anayasal bir gerekliliktir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekâlet Usulü

Hints

1
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütme yetkisi ve vekâleti artık yasama organı temsilcilerinde (TBMM Başkanı) değildir.
2
Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması 'geçici bir durumdur'. Bu durumda kimi vekil bırakacağı kendi takdirindedir.
3
Vekâlet eden kişi, asıl Cumhurbaşkanının koltuğunda oturduğu süre boyunca imza yetkisi dahil tüm anayasal yetkileri kullanabilir.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa nedeniyle 'sürekli boşalması' durumunda vekâletin nasıl değiştiğini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 550Question

Cumhurbaşkanı, resmi bir ziyaret kapsamında yurt dışına çıkarken kendisine vekalet etmesi için 4848 yaşındaki Cumhurbaşkanı Yardımcısı (X)’i görevlendirmiştir. Bu sırada Ankara’da görevine devam eden diğer Cumhurbaşkanı Yardımcısı (Y) ise 5959 yaşındadır. Cumhurbaşkanının yurt dışında bulunduğu bu süreçte vefat etmesi durumunda, 19821982 Anayasası ve 11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca vekalet göreviyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ölüm olayı ile makam boşaldığı için (X)’in vekalet görevi sona erer ve en yaşlı yardımcı olan (Y) vekalet görevini devralır.

Answer

Makamın boşalması durumunda, geçici görevlendirme sona erer ve en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet görevini üstlenir.
Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm gibi nedenlerle boşalması durumunda, geçici ayrılmalar için yapılan özel görevlendirmeler düşer. 11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 1515. maddesi uyarınca, birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı varsa, makamın boşalması halinde 'en yaşlı' olan yardımcı yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar vekalet eder. Senaryoda (Y), (X)'ten daha yaşlı olduğu için vekil odur.

Step-by-Step Solution

1
Vekalet gerektiren durumun niteliğini belirlemek
Durum, 'geçici ayrılma'dan (yurt dışı gezisi) 'makamın boşalması'na (ölüm) dönüşmüştür.
Anayasa, geçici ayrılmalar ile kesin boşalmalar için farklı vekalet usulleri öngörür.
2
Geçici ayrılma kuralını uygulamak
Anayasa Madde 106106 uyarınca, geçici ayrılmalarda 'görevlendirilen' yardımcı vekildir.
Cumhurbaşkanı yurt dışına çıkarken (X)'i bu sıfatla atamıştır.
3
Makamın boşalması (Vacancy) kuralını ve CBK hükmünü uygulamak
11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Madde 1515 uyarınca, makamın boşalması durumunda 'en yaşlı' yardımcı vekil olur.
Birden fazla yardımcının bulunduğu durumlarda kıdem (yaş) esas alınır.
4
Kişileri karşılaştırmak
(Y), 5959 yaşında olması sebebiyle 4848 yaşındaki (X)’ten daha yaşlıdır ve görevi devralır.
Hukuki kuralın kişisel özelliklere (yaş) göre somutlaştırılması gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalette Geçici Ayrılma ve Makamın Boşalması Farkı

Hints

1
Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması 'geçici bir ayrılma' iken, ölmesi 'makamın boşalması' durumudur. Bu iki durumun vekalet kuralları farklıdır.
2
Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı olduğunda, makamın boşalması halinde kimin vekil olacağını belirleyen kıstas, yardımcının yaşıdır.
3
11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, makam boşaldığında en yaşlı yardımcının vekalet edeceğini açıkça belirtir.

Practice More

Vekalet eden yardımcının, Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri (kararname çıkarma, rektör atama vb.) kullanıp kullanamayacağını araştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 551Question

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki ve siyasi statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, TBMM önünde ant içerek göreve başlarlar ve siyasi olarak yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, TBMM önünde ant içerek göreve başlarlar ve siyasi olarak yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin temel mantığını yansıtmaktadır. Bakanlar ve yardımcılar halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı tarafından atanır, ona karşı siyasi sorumluluk taşırlar ve yasama organı önünde ant içerek göreve başlarlar.

Step-by-Step Solution

1
Atama ve Göreve Başlama Usulünü Belirle
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve TBMM'de ant içerek göreve başlarlar.
Yürütme organının meşruiyetini ant içme töreniyle tamamlaması Anayasal bir zorunluluktur.
2
Siyasi Sorumluluk Makamını Tespit Et
Yeni sistemde 'Bakanlar Kurulu' yoktur; bakanlar Cumhurbaşkanının hiyerarşik altı olarak doğrudan ona sorumludur.
Yürütme yetkisinin tekliği ilkesi gereği siyasi hesap verme makamı Cumhurbaşkanıdır.
3
TBMM ile İlişkileri (Denetim Yollarını) Analiz Et
TBMM'nin siyasi denetim yolları (Gensoru, Güvenoyu) kaldırılmıştır; sadece cezai sorumluluk için Meclis Soruşturması yolu açıktır.
Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi uyarınca yasama organı yürütmeyi siyasi gerekçelerle görevden alamaz.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütmenin Yapısı ve Sorumluluğu

Hints

1
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme arasındaki 'güvenoyu' ve 'gensoru' gibi bağların koptuğunu hatırlayın.

Practice More

Meclis soruşturması sürecindeki üç farklı sayısal çoğunluğu (301, 360, 400) bir tablo yaparak ezberleyin.
Estimated Time:50s
Question 552Question

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) yönetimi ve bu süreçte temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal ilan edilen durumlarda, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilerek durumun gerektirdiği ölçüde temel haklar kısmen veya tamamen durdurulabilir.

Answer

Olağanüstü hal rejiminde dahi temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulabilmesi için 'milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi' anayasal bir zorunluluktur.
Anayasa'nın 1515. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler 'ihlal edilmemek' kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 1515. maddesini (Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması) incele.
Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde hakların kısıtlanması için üç şart belirlenmiştir: durumun gerektirdiği ölçüde olması, milletlerarası hukukun ihlal edilmemesi ve çekirdek haklara dokunulmaması.
Anayasal sınırlama rejiminin temel kriterlerini belirlemek için.
2
OHALOHAL yönetiminde yasama ve yürütme ilişkisini (Madde 119119) değerlendir.
İlan kararı aynı gün Meclis onayına sunulmalı ve çıkarılan kararnameler 33 ay içinde onaylanmalıdır.
Yönetimsel sürecin hukuka uygunluğunu denetlemek için.
3
Vatandaşlara getirilen yükümlülüklerin (para, mal, çalışma) yasal dayanağını kontrol et.
Anayasa m. 119/7119/7 uyarınca bu yükümlülüklerin kanunla düzenlenmesi zorunludur.
CBK ile Kanun arasındaki yetki paylaşımını saptamak için.
4
Seçeneklerdeki ifadeleri bu hukuki verilerle karşılaştır.
Milletlerarası hukuk yükümlülüklerinin ihlal edilebileceğini savunan ifadenin Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edildi.
Yanlış olan önermeyi bulmak için.

Key Concept

Olağanüstü Yönetim Usullerinde Hak Arama ve Sınırlama Rejimi

Hints

1
Temel hakların durdurulmasında Anayasa'nın 1515. maddesindeki üç temel kısıta dikkat edin: Ölçülülük, Milletlerarası hukuk ve Çekirdek haklar.
2
Vatandaşlara getirilen maddi yükümlülüklerin (para, mal) düzenlenme biçimine (CBK mı yoksa Kanun mu?) odaklanın.
3
Seçeneklerde 'milletlerarası hukuk yükümlülüklerinin ihlal edilebileceği' yönündeki ifadeyi Anayasa m. 1515 bağlamında sorgulayın.

Practice More

OHAL süresince çıkarılan kararnamelerin yargısal denetimi ve kanunlaşma sürecini tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 553Question

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanlığına vekâlet etme usulü ve vekilin hukuki statüsü yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, Cumhurbaşkanlığına vekâlet edilmesi ve bu süreci yürütecek olan Cumhurbaşkanı yardımcısının yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcısı, vekâlet görevini yürüttüğü sırada eğer milletvekili ise Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden kaynaklanan haklarını kullanmaya devam eder.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcısının vekâlet görevi sırasında milletvekilliği sıfatını korumaya devam ettiğini belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanırlarsa, atandıkları an itibarıyla milletvekillikleri sona erer. Bu nedenle bir Cumhurbaşkanı yardımcısının vekâlet görevi sırasında milletvekilliği sıfatını ve buna bağlı haklarını koruması hukuken mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 106. maddesindeki vekâlet kurallarını analiz et.
Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcının, makamın boşalması halinde ise Cumhurbaşkanı yardımcısının vekâlet edeceği belirlenmiştir.
Vekâlet usulünün yasal dayanağını tespit etmek.
2
Vekilin yetki sınırlarını değerlendir.
Anayasa uyarınca vekâlet eden kişi, Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.
Vekâletin kapsamını anlamak.
3
Cumhurbaşkanı yardımcılarının yasama organı ile ilişkisini (bağdaşmazlık) incele.
Anayasa'nın 106. maddesine göre, bir milletvekili Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanırsa TBMM üyeliği sona erer.
Yürütme ve yasama arasındaki kesin ayrımı doğrulamak.

Key Concept

Yürütme Erki ve Yasama Bağdaşmazlığı

Hints

1
Cumhurbaşkanı yardımcılarının vekâlet yetkisini kimden aldığını ve bu görevin asıl makam ile ilişkisini düşünün.
2
Bir kişi Türkiye Cumhuriyeti'nde aynı anda hem yürütme organının (Kabine/CB Yardımcılığı) hem de yasama organının (Milletvekilliği) bir parçası olabilir mi?
3
Milletvekili olan bir kişi Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atandığında yasama organındaki koltuğuna ne olur?

Practice More

Vekâlet süresince yapılan işlemlerin hukuki niteliğini ve Cumhurbaşkanı seçim takvimini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 554Question

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanının yürütme yetkisi ve görevine ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal ilan etmek ve bu halin süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak

Answer

Olağanüstü hal ilan etmek ve bu halin süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak ifadesi yanlıştır; çünkü uzatma yetkisi TBMM'ye aittir.
Olağanüstü hal (OHAL) ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına ait bir görevdir. Ancak ilan edilen OHAL'in süresini, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir. Bu nedenle, süreyi Cumhurbaşkanının uzattığını belirten ifade anayasal olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 104104. ve 119119. maddelerini incele.
Cumhurbaşkanının görevleri arasında OHAL ilan etmek yer alır.
Yürütme organının olağanüstü durumlarda hızlı karar alabilmesi için bu yetki Cumhurbaşkanına verilmiştir.
2
OHAL sürecindeki yetki paylaşımını analiz et.
İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'nda, onay ve uzatma yetkisi TBMM'dedir.
Demokratik denetim mekanizması gereği yürütmenin ilan ettiği OHAL, yasama organının onayına ve uzatma kararına tabidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı OHAL ilan eder ancak sürenin uzatılmasına (en fazla 4 ay) TBMM karar verir.

Hints

1
Olağanüstü Hal (OHAL) sürecindeki makamlar arası yetki dağılımına odaklanın.
2
Cumhurbaşkanı bir kararı 'ilan' edebilirken, bu kararın 'devamlılığına' veya 'süresine' hangi organın karar verdiğini hatırlayın.
3
OHAL ilanını Cumhurbaşkanı yapar ancak bu ilanı onaylayan ve süresini uzatan makam TBMM'dir.

Practice More

OHAL Kararnameleri ile Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri arasındaki yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 555Question

Yürütme yetkisini haiz makam tarafından ilan edilen bir olağanüstü hal (OHALOHAL) kararının, demokratik denetim ilkeleri gereği yayımlandığı gün onayına başvurulan anayasal merci aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM)

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM)
Olağanüstü hal (OHALOHAL) ilanı, yürütme organı tarafından alınan bir karar olmasına rağmen, kuvvetler ayrılığı ve denetim ilkeleri gereği yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) onayına sunulur. Karar, Resmi Gazete’de yayımlandığı gün meclise sunulmak zorundadır ve meclis bu süreci sonlandırma (reddetme) veya süreyi değiştirme yetkisine sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
OHAL ilan etme yetkisini belirle.
Olağanüstü hal ilan etme yetkisi yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanına aittir.
Yürütmenin hızlı karar alma gereksinimi.
2
Kararın yasama organıyla ilişkisini saptama.
İlan kararı Resmi Gazete'de yayımlanmalı ve aynı gün meclise sunulmalıdır.
Meclisin denetim ve onay yetkisini kullanabilmesi için.
3
Onay mercini netleştirme.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM), sunulan bu kararı onaylayabilir, süresini değiştirebilir veya reddedebilir.
Anayasal denge ve denetleme mekanizması.

Key Concept

OHALOHAL İlanının Yasama Denetimi

Hints

1
OHALOHAL kararı yürütme tarafından alınır ancak yasama organı tarafından denetlenir.
2
Resmi Gazete'de yayımlandığı gün başvuru yapılan merci Türkiye'nin kanun yapıcı organıdır.
3
Bu merci kararı onaylamazsa OHALOHAL kendiliğinden kalkar.

Practice More

OHALOHAL ilanının maksimum süresi ve uzatılma koşullarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 556Question

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi çerçevesinde, yürütme organının üst düzey temsilcileri olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki konumları, atanma süreçleri ve Meclis ile olan ilişkileri bakımından aşağıdakilerden hangisi anayasal bir gerçektir?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların Meclis üyelikleri, atama kararıyla birlikte sona erer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği sıfatı sona erer.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde sert kuvvetler ayrılığı benimsendiği için, bir milletvekili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atandığında milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer. Bu durum yasama ve yürütme görevlerinin tek bir kişide toplanmasını engellemeye yöneliktir.

Step-by-Step Solution

1
Yürütme organı üyelerinin (bakanlar ve yardımcılar) yasama organı (TBMM) ile olan uyumluluk kurallarını analiz etmek.
Milletvekili olan bir kişinin yürütme organında görev alması durumunda yasama üyeliğinin düştüğü tespit edilir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği bir kişi aynı anda hem yasama hem de yürütme organında görev yapamaz.
2
Göreve başlama usulünü ve teşkilat yapısının yasal dayanağını kontrol etmek.
Göreve başlamanın 'ant içme' ile olduğu ve teşkilatın 'kararname' ile kurulduğu görülür.
Yürütme organının kendi iç yapısını düzenleme yetkisi anayasal olarak Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Hukuki Statüsü (Art. 106)

Hints

1
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bir kişinin aynı anda hem Meclis'te oy kullanıp hem de Bakanlık yapıp yapamayacağını düşünün.
2
Yasama ve yürütme arasındaki 'sert ayrılık' ilkesi, görevlerin birleşmesini engeller.
3
Anayasa'nın 106106. maddesi, milletvekilliği ile bakanlık görevinin birleşemeyeceğini ve atanan vekilin üyeliğinin düşeceğini açıkça belirtir.

Practice More

Bakanların cezai sorumlulukları ve Meclis soruşturması usulünü inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Süreci şu kronolojiyle takip edebilirsiniz: Atama Kararı -> Milletvekilliğinin Sona Ermesi -> TBMM'de Ant İçme -> Göreve Başlama.
Estimated Time:1m 15s
Question 557Question

Bir Cumhurbaşkanının resmî bir devlet ziyareti kapsamında on günlüğüne yurt dışına gitmesi planlanmaktadır. 19821982 Anayasası uyarınca, bu süre zarfında Cumhurbaşkanlığı makamına vekalet edecek ve bu makamın yetkilerini kullanacak olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Answer

Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması durumunda vekalet görevi Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından yerine getirilir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi uyarınca, Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması veya hastalık gibi nedenlerle geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, kendisine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder ve makamın tüm yetkilerini kullanır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın hukuki niteliğini belirleyin.
Cumhurbaşkanının yurt dışı gezisi, makamın temelli boşalması değil, 'geçici ayrılma' durumudur.
Vekalet kuralları geçici ayrılma ve makamın boşalması (ölüm, istifa vb.) durumlarına göre netleşir.
2
Güncel anayasal düzenlemeyi hatırlayın.
2017 Anayasa değişikliği sonrasında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.
Bu sistem değişikliği ile vekalet yetkisi yasama organından (Meclis Başkanı) alınarak yürütme organına (Yardımcı) devredilmiştir.
3
Yetkili makamı seçin.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı makama vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.
Anayasa'nın ilgili maddesi gereği yürütme bütünlüğünü sağlamak adına bu görev yardımcıya aittir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet

Hints

1
Vekalet edecek kişinin yürütme organı içerisinde yer alması gerektiğini düşünün.
2
2017 yılındaki büyük sistem değişikliğini hatırlayın; artık vekalet yetkisi Meclis Başkanı'nda değildir.
3
Doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan ve onun en yakın çalışma arkadaşı olan unvanı seçin.

Practice More

Makamın vekaleti ile makamın tamamen boşalması (ölüm, istifa) durumları arasındaki süre farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 558Question

19821982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ile olan ilişkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa milletvekillikleri sona erer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmaları durumunda milletvekillikleri sona erer.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, yürütme organında görev alan kişilerin (Cumhurbaşkanı yardımcısı ve Bakanlar) yasama organı üyesi olmaları yasaklanmıştır. Bu nedenle, TBMM üyesi bir milletvekili bakan veya yardımcı olarak atanırsa, Anayasa uyarınca milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer.

Step-by-Step Solution

1
Atama makamını ve kriterleri belirleyin.
Cumhurbaşkanı, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından yardımcılarını ve bakanları atar.
Yürütme yetkisi ve atama yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
2
Yasama ve yürütme arasındaki üyelik bağını inceleyin.
Eğer bir milletvekili bu görevlere atanırsa, TBMM üyeliği sona erer.
Kuvvetler ayrılığı gereği yasama ve yürütme görevlerinin aynı kişide birleşmesi engellenmiştir.
3
Göreve başlama usulünü kontrol edin.
Atanan kişiler TBMM önünde ant içerek göreve başlarlar.
Anayasal bir zorunluluktur.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Hukuki Statüsü

Hints

1
Yürütme ve yasama organları arasındaki üyelik ayrımını (sert kuvvetler ayrılığı) hatırlayın.
2
Bakanların atanması için Meclis'in bir onay yetkisinin olup olmadığını düşünün.
3
Milletvekili olan bir kişi bakan olursa Meclis'teki koltuğuna ne olacağını değerlendirin.

Practice More

Bakanların cezai sorumluluğu için gerekli olan üye tamsayısı oranlarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 559Question

19821982 Anayasası’nın yürütme organının olağanüstü yönetim usullerini düzenleyen 119119. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal (OHALOHAL) rejimi ve bu rejimin parlamento denetimine tabi kılınması süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi hukuken *isabetlidir*?

Show answer & explanation

Answer: TBMMTBMM, Cumhurbaşkanı’nın istemi doğrultusunda süreyi her defasında 44 ayı geçmemek üzere uzatabileceği gibi, kendi takdiriyle süreyi kısaltmaya veya OHALOHAL uygulamasını tamamen kaldırmaya yetkilidir; bu uzatma kararlarında savaş hali istisnası saklıdır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı’nın talebiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir, süreyi kısaltabilir veya olağanüstü hali tamamen kaldırabilir; savaş halinde ise bu dört aylık uzatma sınırı aranmaz.
Doğru ifade, Meclis'in OHALOHAL üzerindeki geniş denetim yetkisini yansıtır. TBMMTBMM, Cumhurbaşkanı'nın istemi üzerine süreyi her defasında en fazla 44 ay uzatabilir; ancak bu uzatmayla bağlı olmayıp süreyi kısaltabilir veya uygulamayı kaldırabilir. Ayrıca anayasal metinde açıkça belirtildiği üzere, savaş hallerinde bu 44 aylık kısıtlama uygulanmaz.

Step-by-Step Solution

1
İlan ve Uzatma makamlarını ayırt edin.
OHALOHAL ilan yetkisi Cumhurbaşkanı'na, süreyi uzatma, kısaltma veya kaldırma yetkisi ise TBMMTBMM'ye aittir.
Yürütme ve yasama organlarının yetki paylaşımını netleştirmek için.
2
Anayasal süre sınırlarını kontrol edin.
İlan süresi en fazla 66 ay, her bir uzatma süresi ise en fazla 44 aydır.
İlan ve uzatma sürelerinin sayısal değerlerini karıştırmamak için.
3
İstisnai durumları (Savaş hali) analiz edin.
Savaş hallerinde TBMMTBMM tarafından yapılacak uzatmalarda 44 aylık süre sınırlaması uygulanmaz.
Anayasa'nın olağanüstü durumlara tanıdığı esnekliği belirlemek için.
4
Parlamento denetiminin kapsamını değerlendirin.
Meclis sadece onay/red yetkisine sahip değildir; süreyi kısaltma veya OHALOHAL'i tamamen sonlandırma yetkisine de sahiptir.
Yasamının yürütme üzerindeki nihai denetim gücünü teyit etmek için.

Key Concept

Olağanüstü Hal (OHAL) Rejiminde Yasama ve Yürütme İlişkisi

Hints

1
İlan süresi (66 ay) ile uzatma süresi (44 ay) arasındaki farka dikkat edin.

Practice More

OHALOHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile olağan dönem kararnamelerinin yargısal denetim ve konu bakımından farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 560Question

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler neticesinde yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Anayasa uyarınca milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Atanmaları için Meclis onayı veya güvenoyu gerekmez; ayrıca görevden alınmaları da yine Cumhurbaşkanı'nın münhasır yetkisindedir.

Step-by-Step Solution

1
Atama Yetkisini Belirleme
Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanlarını seçme ve atama konusunda tam yetkilidir.
2017 anayasa değişikliği ile yürütme yetkisi tek elde toplanmıştır.
2
Uygunluk Şartlarını Kontrol Etme
Atanacak kişilerin dışarıdan veya Meclis içinden olması fark etmeksizin milletvekili seçilme yeterliliğine (yaş, eğitim, adli sicil vb.) sahip olması gerekir.
Bu görevler yasama ile iç içe geçmiş bir liyakat kriterine dayanır.
3
Görev ve Meclis İlişkisini Analiz Etme
Atananların TBMM önünde ant içtiğini ve bir milletvekili atanırsa üyeliğinin düştüğünü teyit etme.
Yasama ve yürütme organları arasındaki kesin ayrımı korumak amaçlanmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Organının Yapısı

Hints

1
2017 yılında geçilen yeni sistemde yürütme erkinin tek bir merkezde toplandığını ve parlamenter sistemdeki bazı denetim araçlarının (güvenoyu gibi) kaldırıldığını hatırlayın.
2
Bakanların Meclis dışından da atanabildiğini ve atandıkları an milletvekili iseler bu sıfatlarının ne olduğuna odaklanın.
3
Bakanlıkların nasıl kurulduğuna (Kanun mu yoksa CB Kararnamesi mi?) ve kime karşı sorumlu olduklarına dikkat ederek seçenekleri eleyin.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcılarının Cumhurbaşkanına vekalet etme şartlarını ve Meclis soruşturması için gerekli olan sayısal çoğunlukları çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Sistem karşılaştırması yaparak çözebilirsiniz: Eski sistemde (Parlamenter) bakanlar Meclise karşı sorumluydu ve güvenoyu alırdı. Yeni sistemde (Başkanlık tipi) ise tüm yetki ve sorumluluk Cumhurbaşkanı'ndadır.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 28 / 33Next
Yürütme — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 28 | Examkin