Question

Difficulty: MediumFiil Ehliyetinin Şartları

Özel hukuk ilişkilerinde, gerçek kişilerin kendi irade açıklamalarıyla haklar kazanıp borç altına girebilmeleri (fiil ehliyeti) belirli yasal kriterlerin kümülatif olarak varlığına bağlanmıştır. Buna karşılık, salt hak süjesi olabilmeyi ifade eden hak ehliyeti evrensel ve eşitlikçi bir temele dayanır.

Medeni hukuk kuralları çerçevesinde ehliyet kavramları ve fiil ehliyetinin şartları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?

  1. A
    Kanun koyucu fiil ehliyetinin şartı olan erginliğin kazanılmasını sadece on sekiz yaşın doldurulmasına bağlamamış; gerekli şartları sağlayan küçüklerin evlenmeyle veya yargısal kararla (kazai rüşt) da bu statüye erişmesine imkân tanımıştır.
  2. B
    Hukuki işlem yapabilmenin önündeki yasal bir engel olan kısıtlılık durumu; savurganlık, kötü yaşama veya bir yıl ve daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı ceza alma gibi kanuni sebeplerin varlığı halinde yetkili vesayet makamının kararıyla tesis edilir.
  3. C
    Ceninin sağ ve tam doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren elde ettiği hak ehliyeti; kişinin sonradan akıl hastalığına tutulması veya vesayet altına alınması gibi durumlardan etkilenerek kısıtlanmaz.
  4. Ayırt etme gücüne sahip olmasına rağmen mahkemece kısıtlanan (hacir altına alınan) bir kişinin fiil ehliyetindeki bu sınırlama, onun hak ehliyetinin de yasal olarak daralmasına ve üzerine kayıtlı taşınmazların mülkiyet hakkını kaybetmesine yol açar.Answer
  5. E
    Kişinin bizzat hukuki işlem yapabilmesi için aranan rasyonel karar alabilme yeteneği (ayırt etme gücü), yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya geçici bilinç kaybı gibi nedenlerle tamamen ortadan kalkabilir.

Answer

Fiil ehliyeti sınırlanan (kısıtlanan) kişinin hak ehliyetinin de daraldığını ve mülkiyet hakkını kaybedeceğini iddia eden ifade hatalıdır.
Medeni hukukta hak ehliyeti ile fiil ehliyeti birbirinden kesin çizgilerle ayrılır. Hak ehliyetinde eşitlik ve genellik ilkesi geçerli olup, yaş, cinsiyet veya akıl sağlığı gibi unsurlar kişinin haklara sahip olma kapasitesini etkilemez. Bir kimsenin mahkeme kararıyla kısıtlanması (vesayet altına alınması), yalnızca onun hakları bizzat kendi işlemleriyle kullanma yetkisini (fiil ehliyetini) sınırlar. Kısıtlı bir kişinin hak ehliyeti daralmaz; üzerine kayıtlı taşınmazların mülkiyetini kaybetmez. Sadece bu malvarlığı değerleri üzerindeki yönetim ve tasarruf yetkisi yasal temsilcisine (vasi) geçer. Bu nedenle kısıtlılığın hak ehliyetini daralttığını iddia eden ifade hukuken baştan sona yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda ele alınan 'hak ehliyeti' ve 'fiil ehliyeti' kavramlarının kanuni tanımlarını ve sınırlarını karşılaştır.
Hak ehliyeti herkesin eşit olarak sahip olduğu pasif hak sahibi olma yeteneğidir. Fiil ehliyeti ise erginlik, ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama şartlarına bağlı aktif kullanım yetkisidir.
Seçeneklerdeki hukuki değerlendirmelerin doğruluğunu bu temel kavramsal ayrım üzerinden tespit etmek gerekir.
2
Fiil ehliyetinin olumsuz şartı olan 'kısıtlı olmamak' durumunun ihlali (kişinin kısıtlanması) halinde ortaya çıkacak hukuki sonucu analiz et.
Kısıtlanma kararı kişinin sadece işlem yapma kapasitesini (fiil ehliyetini) etkiler. Kişi, malvarlığı üzerindeki mülkiyet hakkını kaybetmez, sadece bu malları yönetme yetkisi vasiye geçer.
Fiil ehliyetindeki bir eksikliğin hak ehliyetine sirayet edip etmediğini belirlemek, doğru cevabı bulmayı sağlar.

Key Concept

Hak ehliyeti ile fiil ehliyetinin birbirinden bağımsızlığı ve kısıtlılık halinin sadece fiil ehliyetini etkilemesi.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question