Question

Difficulty: Very hardKalkınmada Yapısal Değişim Özellikleri

İktisadi kalkınma literatüründe Hollis Chenery ve Moises Syrquin tarafından ampirik olarak ortaya konulan 'Kalkınma Kalıpları' (Patterns of Development) analizine göre; kalkınma düzeyi yükseldikçe tarım sektörünün toplam GSYHGSYH içindeki payının, toplam istihdam (LL) içindeki payına göre çok daha hızlı bir azalış göstermesi (yapısal gecikme) evrensel bir olgu olarak kabul edilir.

Söz konusu bu 'yapısal gecikme' (structural lag) olgusunun temel nedenlerini, yapısal değişim kuramının 'kaynak tahsisi' ve 'birikim' süreçleri arasındaki etkileşim bağlamında açıklayan en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Talep yönlü olarak Engel Kanunu'nun gıda talebindeki artışı kısıtlamasıyla üretim yapısının sanayiye kayması, ancak arz yönlü olarak sanayi ve hizmet sektörlerindeki işgücü verimliliğinin tarıma kıyasla çok daha yüksek olması nedeniyle bu sektörlerin tarımdaki düşük verimlilikli işgücünü aynı hızla emememesi.Answer
  2. B
    Birikim sürecinde sermaye-hasıla katsayısının her iki sektörde de sabit ve eşit kabul edilmesi sonucu, kişi başına gelir artışının üretim ve istihdam kompozisyonunu aynı yönde ve eş zamanlı olarak değiştirmesi.
  3. C
    İktisadi kalkınmanın sadece niceliksel bir büyüme süreci olması nedeniyle, GSYH bileşenlerindeki değişimlerin istihdam yapısı üzerinde herhangi bir niteliksel dönüşüm veya gecikme yaratmadan sadece ölçek ekonomileriyle açıklanması.
  4. D
    Lewis modelindeki sınırsız emek arzı varsayımı uyarınca, tarım sektöründeki marjinal verimliliği sıfır olan gizli işsizliğin sanayi sektörüne transferi tamamlanana kadar tarımın istihdam payının GSYH payından daha hızlı düşmesi.
  5. E
    İthal ikamesi sanayileşme stratejisi araçlarının tarım dışı sektörlerdeki korumacılığı artırması sonucu, kaynak tahsisinin karşılaştırmalı üstünlükler teorisine aykırı olarak tarımda yoğunlaşması ve istihdamın burada sabit kalması.

Answer

Yapısal gecikmenin temel nedeni; talep yapısının Engel Kanunu doğrultusunda gıda dışı alanlara hızla kaymasıyla üretimin dönüşmesi, ancak tarım dışı sektörlerdeki verimlilik artışının (ve sermaye yoğunluğunun) bu sektörlerin işgücü emilim kapasitesini sınırlayarak istihdam kaymasını yavaşlatmasıdır.
Doğru yanıt, yapısal değişimin hem talep (Engel Kanunu) hem de arz (verimlilik farkları) boyutlarını birleştirerek 'gecikme' olgusunu açıklar. Tarım dışı sektörlerdeki verimliliğin yüksek olması, bu sektörlerin hasıladaki paylarını artırırken çok daha az işgücüne ihtiyaç duymalarına (veya tarımdaki fazlayı emememelerine) neden olur; bu da istihdamın tarımda daha uzun süre yüksek kalmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Kalkınma kalıpları çerçevesinde 'hasıla payındaki düşüşü' analiz et.
Gelir arttıkça Engel Kanunu gereği gıda talebinin payı düşer; bu da tarımın GSYH içindeki payını hızla azaltır.
Talep yönlü yapısal değişim, kaynakların (hasılanın) sektörel dağılımını belirleyen ilk temel kuvvettir.
2
Sektörler arası 'verimlilik farklarını' (Productivity Differentials) değerlendir.
Sanayi ve hizmetlerdeki işgücü verimliliği (Y/LY/L), tarımdaki verimlilikten çok daha yüksektir.
Arz yönlü bu fark, tarım dışı sektörlerin daha az işgücü ile daha çok hasıla üretmesine olanak tanır.
3
İstihdam payındaki 'gecikmeyi' açıkla.
Yüksek verimlilikli sanayi sektörü hasıladaki payını hızla artırsa da, tarımdan kopan düşük nitelikli emeği aynı hızla ememez.
Sermaye yoğun teknolojiler ve beşeri sermaye yetersizliği, istihdamın tarımda 'yığılmasına' (lag) yol açar.
4
Sonuçları sentezle.
Hasıla payı hızla düşerken istihdam payı yavaş düşer; bu durum kalkınmada sektörel verimlilik uçurumunu (dualizm) doğrular.
Chenery ve Syrquin'in ampirik bulguları bu asimetrik dönüşümü 'yapısal gecikme' olarak nitelendirir.

Key Concept

Yapısal Dönüşüm Gecikmesi ve Verimlilik Farklılaşması

Hints

1
Tarımın hasıla payındaki düşüşün ana motoru talep (gelir) esnekliğidir; ancak istihdamın neden orada 'takılı kaldığını' düşünmelisiniz.
2
Sanayi sektörü tarıma göre çok daha yüksek verimliliğe sahiptir. Bu durum, sanayinin GSYH'yi artırırken aynı oranda işçi alıp almayacağını belirler.
3
Yapısal gecikme, tarımdaki düşük verimlilikle sanayideki yüksek verimlilik arasındaki uçurumun (dualizm) bir sonucudur.

Practice More

Kalkınmada yapısal değişimin gelir dağılımı üzerindeki etkilerini (Kuznets Eğrisi) inceleyen soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question