İktisadi kalkınma literatüründe mali kapasitenin (fiscal capacity) belirlenmesine yönelik ampirik analizlerde; madencilik ve doğal kaynak ihracatının GSYH içindeki payının yüksek olması, 'teorik vergi kapasitesini' artıran yapısal bir faktör (vergi tutamağı) olarak kabul edilmektedir. Buna karşın, bu tür yapısal özelliklere sahip bazı ülkelerde 'Vergi Gayret Endeksi'nin () kronik olarak düşük kalması durumu, Besley ve Persson gibi iktisatçıların geliştirdiği modern mali kapasite teorileri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi ile en tutarlı şekilde açıklanabilir?
- Doğal kaynak rantlarının kolayca vergilendirilebilmesinin, hükümetlerin geniş tabanlı vergi ağları kurma ve mali kurumları güçlendirme (mali altyapı yatırımı) yönündeki siyasi teşviklerini zayıflatmasıAnswer
- BMadencilik sektörünün 'dışsal bir büyüme artığı' (Solow artığı) olarak kabul edilmesi nedeniyle, bu sektörden elde edilen gelirlerin vergi kapasitesi regresyon modellerinde bir hata terimi olarak dışlanması
- CVergi gayretinin düşük kalmasının, Chenery ve Strout'un 'İki Açık Modeli' gereği madencilik gelirlerinin 'tasarruf açığını' otomatik olarak kapatmasından kaynaklanan bir makroekonomik denge durumu olması
- DKişi başına düşen gelirin madencilik yoluyla artmasının, 'vergi yapısının evrimi' hipotezi gereği doğrudan vergilerin payını azaltarak vergi gayretini teknik bir zorunlulukla düşürmesi
- EFinansal baskılama politikaları sonucunda reel faizlerin negatif seyretmesinin, madencilik sektöründeki yatırımları 'mali illüzyon' yaratarak vergi dışı bırakması
Answer
Doğal kaynak rantlarının kolayca vergilendirilebilmesinin, hükümetlerin geniş tabanlı vergi ağları kurma ve mali kurumları güçlendirme yönündeki teşviklerini zayıflatması
Vergi Gayret Endeksi'nin 1'den küçük olması, bir ülkenin mevcut sosyo-ekonomik özellikleriyle (gelir, dışa açıklık, sektörel paylar) toplayabileceği vergiyi toplayamaması anlamına gelir. Madencilik sektörü, vergi toplamanın idari olarak en kolay olduğu (vergi tutamağı) alanlardan biridir. Ancak Besley ve Persson'un vurguladığı gibi, doğal kaynak zenginliği hükümetlerin vergi toplamak için gerekli olan mali altyapıya (fiscal infrastructure) yatırım yapma teşvikini kırar. Hükümetler rantla yetindikleri için geniş tabanlı vergileri (gelir, KDV vb.) etkinleştiremezler, bu da kapasite yüksek olmasına rağmen gayretin düşük kalmasına yol açar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Mali Kapasite ve Vergi Gayreti Arasındaki Kurumsal Makas
Hints
1
Vergi Gayret Endeksi (), ülkenin potansiyelinin altında vergi topladığını gösterir.
2
Madencilik gibi 'kolay vergilendirilebilir' alanlar vergi kapasitesini (paydayı) artırır ancak fiili tahsilatı (payı) aynı oranda artırmayabilir.
3
Düşünün: Bir hükümet bedava para (rant) bulursa, neden halkla uğraşıp zorla vergi toplamak için bürokrasi kursun?
Practice More
Lotz ve Morss (1967) çalışmalarındaki vergi gayreti belirleyicilerini ve yapısal olmayan faktörleri inceleyin.
Alternative Method
Regresyon modelinde hata teriminin () negatif çıkması, ülkenin ortalamanın altında performans gösterdiğini ifade eder. Bu negatif sapmanın nedeni genellikle kurumsal kalitesizlik veya rant kollamadır.
Estimated Time:3m 0s