Türkiye ekonomisinde 1963-1980 dönemini kapsayan Planlı Kalkınma Dönemi'nde benimsenen ithal ikameci sanayileşme stratejisinin, 'dayanıksız tüketim malları' üretiminden 'ara ve yatırım malları' üretimine geçişi hedefleyen 'zor (ileri) ithal ikamesi' aşamasında yaşanan tıkanıklığın ve 1970'li yılların sonunda ortaya çıkan döviz darboğazının temel yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Sanayi üretiminin sürdürülebilmesi için gerekli olan hammadde, ara malı ve yatırım malı ithalatının; ihracatın geleneksel tarım ürünlerine dayalı olması ve döviz gelirlerinin yetersiz kalması nedeniyle finanse edilememesiAnswer
- BSanayi ürünlerinde gümrük vergileri ve kotaların erken kaldırılması sonucu yerli sanayinin dış rekabete dayanamayarak pazar kaybetmesi
- CKamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) aşırı kâr elde etmesi sonucu özel sektörün yatırım alanlarının daralması ve sanayi üretiminin durma noktasına gelmesi
- D1970'li yılların sonunda sanayi sektöründe devlet tekellerinin tamamen kaldırılarak tam rekabetçi piyasa yapısına geçilmesinin yarattığı geçiş maliyetleri
- ETarım sektöründeki istihdamın sanayiye kaydırılması sonucu gıda ürünleri ihracatının durması ve sanayi işçilerinin ücretlerinin ödenemez hale gelmesi
Answer
Sanayi üretiminin sürdürülebilmesi için gerekli olan ithalatın, ihracat gelirlerindeki yetersizlik nedeniyle finanse edilememesi ve oluşan döviz darboğazıdır.
İthal ikameci sanayileşme modelinde, başlangıçta ithal edilen tüketim mallarının içeride üretilmesi hedeflenir. Ancak bu malları üretecek fabrikaların hammadde, ara malı ve teknoloji (sermaye malı) ihtiyacı ithalatla karşılanır. Türkiye sanayisi iç pazara odaklandığı ve ihracat kabiliyeti düşük kaldığı için, artan ithalat faturasını karşılayacak dövizi üretememiş; bu da 1970'lerin sonunda sanayinin durmasına yol açan döviz darboğazını tetiklemiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İthal İkameci Sanayileşme ve Döviz Darboğazı
Hints
1
1960-1980 arası dönemde Türkiye'nin dış ticaret politikalarının sanayiye nasıl bir hammadde bağımlılığı yarattığını düşünün.
2
Sanayi üretimi artarken bu üretimin ihtiyaç duyduğu ara malların nereden geldiğine ve nasıl ödendiğine odaklanın.
3
İthal ikamesi modelinin 'ithalatı azaltma' iddiasına rağmen neden 'ithalat bağımlılığı' yarattığını ve ihracat gelirlerinin neden bu ihtiyacı karşılayamadığını sorgulayın.
Practice More
Bu tıkanıklığın ardından gelen 24 Ocak 1980 kararlarının, sanayi stratejisini 'ithal ikamesi'nden 'ihracata yönelik' modele nasıl dönüştürdüğünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s