Examkin

Çağdaş İktisat Okulları

108 questions

Question 101Question →

İktisadi analiz araçlarını siyasal karar alma süreçlerine uygulayan Kamu Tercihi Teorisi (Public ChoicePublic\ Choice), siyasal süreci bir "siyasal piyasa" olarak nitelendirir. Bu teoriye göre; seçmenler, politikacılar ve bürokratların davranışlarını yönlendiren temel varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bireysel fayda, oy veya bütçe gibi kendi çıkarlarını maksimize etmeye çalışmak

Answer

Siyasal aktörlerin bireysel fayda, oy veya bütçe gibi kendi çıkarlarını maksimize etmeye çalışması
Kamu Tercihi Teorisi, James Buchanan ve Gordon Tullock gibi isimler tarafından geliştirilmiştir. Bu teori, geleneksel görüşün aksine politikacıların ve bürokratların "melek" olmadığını, piyasadaki tüketiciler gibi kendi faydalarını (politikacılar için oy, bürokratlar için bütçe ve güç) maksimize etmeye çalıştıklarını varsayar. Bu durum "Homo Economicus" varsayımının siyasal alana yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Teorinin temel metodolojisini belirle
Metodolojik Bireyselcilik
Kamu Tercihi Teorisi, siyasal olayları bireylerin davranışlarından yola çıkarak açıklar.
2
Aktörlerin motivasyon kaynağını analiz et
Kendi çıkarını düşünme (Self-interest)
İktisadi adam (Homo Economicus) varsayımı siyasal piyasadaki seçmen, politikacı ve bürokratlar için de geçerlidir.

Key Concept

Homo Economicus'un Siyasal Alana Uygulanması

Hints

1
Bu teori, iktisadi analiz yöntemlerini siyaset bilimine uygular.
2
Siyasal aktörlerin de tıpkı ekonomik aktörler gibi rasyonel ve kendi çıkarını maksimize eden bireyler olduğunu düşünün.

Practice More

Niskanen'in bürokrasi modeli ve 'bütçe maksimizasyonu' kavramını inceleyerek bu varsayımın bürokratlar üzerindeki etkisini görebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 102Question →

Post Keynesyen iktisatçılar, ekonomiyi sadece mal ve hizmetlerin mübadelesinden ibaret görmez; üretimin ve borç-alacak ilişkilerinin para üzerinden yürütüldüğü bir 'Parasal Üretim Ekonomisi' (MonetaryMonetary TheoryTheory ofof ProductionProduction) olarak tanımlarlar.

Buna göre, Post Keynesyen iktisat düşüncesinde bir ekonominin üretim ve istihdam düzeyini aşağıdakilerden hangisi belirler?

Show answer & explanation

Answer: Geleceğin temel belirsizliği altında şekillenen yatırım kararları ve efektif talep düzeyi

Answer

Geleceğin temel belirsizliği altında şekillenen yatırım kararları ve efektif talep düzeyi
Post Keynesyen iktisatçılara göre, kapitalist ekonomi 'Parasal Üretim Ekonomisi' niteliğindedir. Bu yapıda para yansız değildir ve geleceğin 'temel belirsizliği' (fundamental uncertainty) nedeniyle yatırım kararları istikrarsızdır. Üretim ve istihdam düzeyini belirleyen ana unsur, bu kararların sonucunda oluşan 'efektif talep' düzeyidir. Bu durum, ekonominin tam istihdam yerine genellikle eksik istihdamda dengelenmesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Parasal Üretim Ekonomisi kavramını analiz etme
Post Keynesyenlerin ekonomiyi paranın sadece bir mübadele aracı olmadığı, üretimin para için yapıldığı bir yapı olarak gördüğü anlaşılır.
Paranın yansızlığı varsayımının reddedilmesi bu okulun temelidir.
2
Temel Belirsizlik (Fundamental Uncertainty) etkisini değerlendirme
Geleceğin olasılıklarla hesaplanamadığı bir ortamda, paranın likidite saklama aracı olarak önemi artar ve yatırımları kısıtlar.
Belirsizlik, Neoklasiklerin varsaydığı risk kavramından farklıdır ve dengeye dönüşü engeller.
3
Efektif Talep ilkesiyle bağlantı kurma
Yatırımlar tasarrufları belirler ve toplam talep (efektif talep) üretim düzeyini kısıtlayarak eksik istihdama yol açar.
Post Keynesyen iktisadın nihai sonucuna (eksik istihdam dengesi) ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

Parasal Üretim Ekonomisi ve Efektif Talep
Estimated Time:1m 15s
Question 103Question →

Monetarist (Parasalcı) okulun para politikası aktarım mekanizması anlayışında, para arzındaki bir artışın iktisadi kararlar ve toplam harcamalar üzerindeki etkisi 'geniş portföy dengesi' çerçevesinde ele alınmaktadır.

Buna göre, Monetaristlerin aktarım mekanizmasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İktisadi birimler, ellerindeki fazla para stokunu sadece finansal varlıklara değil, reel varlıklara ve tüketim mallarına da yönelterek harcamaları artırırlar.

Answer

İktisadi birimlerin fazla para stokunu hem finansal hem de reel varlıklar arasında paylaştırarak harcamaları artırması
Doğru seçenek, Monetaristlerin parayı çok sayıda varlığın ikamesi olarak gören 'Geniş Portföy Dengesi' yaklaşımını tam olarak açıklar. Bu yaklaşıma göre para arzı artışı, bireylerin sadece tahvil almasına değil, aynı zamanda hisse senedi, konut ve tüketim malları gibi reel varlıklara da yönelmesine neden olarak toplam talebi doğrudan artırır.

Step-by-Step Solution

1
Monetarist aktarım mekanizmasının temel varsayımını belirlemek.
Paranın sadece tahvillerle değil, hisse senedi, konut, dayanıklı tüketim malları gibi çok geniş bir varlık yelpazesi ile ikame edilebilir olduğu saptanır.
Bu varsayım, mekanizmanın neden 'geniş' olarak adlandırıldığını açıklar.
2
Para arzı artışının (M↑M \uparrow) yarattığı ilk etkiyi analiz etmek.
Bireylerin ellerindeki mevcut para miktarı, tutmak istedikleri (arzulanan) para miktarını aşar (Reel Balans Etkisi).
Fazla para stoku bireyleri harcama yapmaya iten temel güçtür.
3
Portföy dengeleme sürecini izlemek.
Bireyler bu fazlalığı tahvil, hisse senedi, gayrimenkul ve tüketim malları alımında kullanırlar.
Para tüm varlıkların ikamesi olduğu için talep tüm piyasalara yayılır.
4
Toplam harcamalar ve nominal gelir üzerindeki nihai etkiyi saptamak.
Varlık fiyatları artar, faizler düşer ve doğrudan mal/hizmet talebi yükselir; sonuçta nominal gelir (PYPY) artar.
Harcama artışı üretim ve fiyatlar genel düzeyi üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturur.

Key Concept

Geniş Portföy Dengesi ve Aktarım Mekanizması

Hints

1
Keynesyenler paranın ikamesi olarak sadece neyi görürler, Monetaristler ise bu yelpazeyi nasıl genişletirler?
2
Monetarist aktarım mekanizmasında 'Reel Balans Etkisi' (Pigou Etkisi) ve portföy çeşitlendirmesi anahtar kavramlardır.

Practice More

Monetarist okulun 'Sürekli Gelir Hipotezi' ile para talebi istikrarı arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 104Question →

Yeni Kurumsal İktisat (NIENIE) yaklaşımında, ekonomik aktörlerin karar alma süreçlerinde karşılaştıkları tüm verileri toplama, depolama ve analiz etme konusundaki zihinsel kapasitelerinin kısıtlı olduğunu ifade eden temel varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlı rasyonellik

Answer

Ekonomik birimlerin bilgi işleme kapasitelerinin sınırlı olduğunu ifade eden kavram 'sınırlı rasyonellik' (boundedbounded rationalityrationality) varsayımıdır.
Sınırlı rasyonellik kavramı, bireylerin karar alırken karşılaştıkları karmaşık verileri işleme yeteneklerinin biyolojik ve zihinsel sınırları olduğunu, bu nedenle her zaman en karlı (optimal) sonucu bulamadıklarını ifade eder. Bu varsayım, Yeni Kurumsal İktisat'ın işlem maliyetleri analizinin temel yapı taşlarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
Yeni Kurumsal İktisat'ın insan davranışına dair varsayımlarını analiz etme.
Ekolün, Neoklasik iktisadın 'tam rasyonellik' varsayımını reddettiği görülür.
Gerçek dünyada insanların her şeyi bilme ve hatasız hesaplama kapasitesi yoktur.
2
Bilişsel kısıtlar ve bilgi maliyetlerini temsil eden kavramı tanımlama.
Herbert Simon tarafından geliştirilen ve Oliver Williamson tarafından NIE analizlerine dahil edilen kavramın 'sınırlı rasyonellik' olduğu belirlenir.
Bu kavram, aktörlerin mükemmel kararlar yerine 'yeterli' veya 'tatmin edici' (satisficingsatisficing) kararlar aldığını açıklar.

Key Concept

Sınırlı Rasyonellik (Bounded Rationality)

Hints

1
Neoklasik iktisat her şeyi bildiğimizi varsayarken, bu okul kısıtlı olduğumuzu savunur.
2
Bu kavram Herbert Simon tarafından ortaya atılmış ve 'optimal' yerine 'tatmin edici' kavramıyla eşleştirilmiştir.

Practice More

İşlem maliyetleri ile sınırlı rasyonellik arasındaki ilişkiyi Douglass North'un 'kurumlar' tanımı üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 105Question →

Yeni Keynesyen iktisat literatüründe yer alan 'Etkin Ücret Teorisi'ne göre; firmaların çalışanlarına piyasadaki denge ücretinin üzerinde bir ücret ödemeyi tercih etmelerinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İşçilerin verimliliğini artırmak ve personel devir hızını düşürmek

Answer

İşçilerin verimliliğini artırmak ve personel devir hızını düşürmek
Yeni Keynesyen iktisatçılar, makroekonomik dengesizlikleri mikroekonomik temellerle açıklamaya çalışırlar. Etkin Ücret Teorisi'ne göre, yüksek ücret ödemek işçinin motivasyonunu artırır, en iyi işçileri firmaya çeker ve işçilerin işten ayrılarak başka firmalara gitme riskini (ve dolayısıyla yeni eleman yetiştirme maliyetini) azaltır. Bu rasyonel davranış, ekonomide ücretlerin denge seviyesinin üzerinde katı kalmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Etkin Ücret Teorisinin temel varsayımını değerlendir.
Ücret düzeyi ile işçinin sunduğu emek verimliliği arasında doğru orantılı bir ilişki olduğu belirlenir.
Yüksek ücret, işçinin mevcut işini kaybetme maliyetini artırarak 'kaytarma' (shirking) eğilimini azaltır.
2
Yüksek ücretin firmaya sağladığı mikroekonomik avantajları analiz et.
İşçilerin daha yetenekli olması, işten ayrılmaların azalması ve eğitim maliyetlerinin düşmesi sonucuna ulaşılır.
Personel devir hızının düşmesi, firmanın işe alım ve adaptasyon maliyetlerini minimize ederek kârlılığı destekler.

Key Concept

Etkin Ücret Teorisi (Efficiency Wage Theory)

Practice More

Menü maliyetleri ve koordinasyon yetersizliği gibi diğer nominal katılık nedenlerini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 106Question →

Yeni Keynesyen iktisat literatüründe, rasyonel beklentiler varsayımı altında bile para politikasının reel değişkenler üzerinde etkili olabileceği ve ekonomik dalgalanmaların ortaya çıkabileceği savunulmaktadır. Firmaların karşılaştığı çok düşük düzeydeki "menü maliyetlerinin" (fiyat değiştirme maliyetleri), ekonominin genelinde büyük çaplı refah kayıplarına ve konjonktürel dalgalanmalara yol açmasını açıklayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Toplam talep dışsallığı

Answer

Menü maliyetlerinin toplumsal sonuçlarını açıklayan kavram toplam talep dışsallığıdır.
Doğru yanıt olan toplam talep dışsallığı, menü maliyetleri literatürünün (Mankiw, Akerlof) merkezinde yer alır. Bir firma fiyatlarını düşürdüğünde, ekonomideki reel satın alma gücü artar ve bu durum tüm firmaların mallarına olan talebi yükseltir. Ancak münferit bir firma, fiyat indirimi yaparken bu toplumsal faydayı (diğer firmaların talebindeki artışı) dikkate almaz; sadece kendi kârındaki değişime ve katlanacağı menü maliyetine bakar. Bu nedenle, mikro düzeyde rasyonel olan "fiyatı değiştirmeme" kararı, makro düzeyde büyük bir durgunluğa ve refah kaybına yol açabilir.

Step-by-Step Solution

1
Yeni Keynesyen iktisadın mikro temellerini analiz etme
Firmaların fiyat değiştirirken katalog basımı, etiket yenileme gibi "menü maliyetlerine" katlandığı saptandı.
Nominal katılıkların kaynağını anlamak için bireysel firma kararlarına bakılmalıdır.
2
Bireysel maliyet ile toplumsal fayda arasındaki ilişkiyi kurma
Bir firmanın fiyatını düşürmesi, ekonomideki fiyatlar genel düzeyini düşürerek reel para arzını (M/PM/P) artırır.
Reel para arzındaki artış, toplam talebi ve dolayısıyla diğer tüm firmaların satışlarını artırıcı bir etki yaratır.
3
Dışsallık mekanizmasını uygulama
Bireysel firma için fiyat değiştirmenin kâr getirisi menü maliyetinden küçükse firma fiyatı sabit tutar; ancak bu karar toplumsal düzeyde büyük bir talep eksikliğine (refah kaybına) neden olur.
Firma kendi kararının başkaları üzerindeki olumlu etkisini (toplam talep dışsallığı) hesaba katmaz.

Key Concept

Toplam Talep Dışsallığı (Aggregate Demand Externality)

Hints

1
Firmaların bireysel kararlarının ekonominin bütünü üzerindeki etkisini düşünün.
2
Küçük bir menü maliyetinin neden büyük bir refah kaybına yol açtığı, firmanın bu kaybı kendi maliyeti olarak görmemesinden kaynaklanır.
3
Bir firmanın fiyat indirimi yapması reel para arzını artırarak toplam talebi destekler; bu etkinin firmanın karar sürecine yansımamasına ne ad verilir?

Practice More

Etkin ücret teorisinin işgücü piyasasındaki ücret katılıklarını nasıl açıkladığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 107Question →

Yeni Keynesyen iktisatçılar, geleneksel Keynesyen modelin aksine, makroekonomik davranışları birey ve firma düzeyindeki rasyonel tercihlerle açıklamaya çalışmışlardır. Bu doğrultuda, Yeni Keynesyen iktisat düşüncesinin temel bilimsel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Makroekonomik teoriyi rasyonel tercihler çerçevesinde sağlam mikroekonomik temellere dayandırmak

Answer

Yeni Keynesyen iktisat düşüncesinin temel hedefi, makroekonomik teoriyi rasyonel tercihler çerçevesinde sağlam mikroekonomik temellere dayandırmaktır.
Yeni Keynesyen iktisat, geleneksel Keynesyen modelin makroekonomik sonuçlarını (özellikle fiyat yapışkanlıklarını ve eksik istihdamı) mikroekonomik optimizasyon çerçevesinde rasyonel tercihlerle açıklamayı amaçlar. Bu durum, 'Yeni' takısının temelini oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Okulun ismindeki 'Yeni' vurgusunu analiz etmek
Geleneksel Keynesyen modelin mikro temellerden yoksun olduğu eleştirisine verilen cevabı bulmak
Yeni Keynesyenleri geleneksel Keynesyenlerden ayıran temel fark yöntemdir.
2
Beklentiler varsayımını kontrol etmek
Okulun rasyonel beklentileri kabul ettiğini ancak piyasa aksaklıklarını vurguladığını belirlemek
Rasyonel beklentiler altında bile neden dengesizliklerin oluştuğunu mikro düzeyde açıklama ihtiyacı.
3
Mikro temeller ve makro sonuçlar arasındaki bağı kurmak
Fiyat katılıklarının menü maliyetleri veya etkin ücretler gibi bireysel/firmasal kararlarla açıklandığını görmek
Makro dalgalanmaların temelinde mikroekonomik bir mantığın yatması zorunluluğu.

Key Concept

Yeni Keynesyen İktisatta Mikro Temeller (Microfoundations)

Hints

1
Yeni Keynesyenleri geleneksel Keynesyenlerden ayıran 'yeni' kelimesinin ne anlama geldiğini düşünün.
2
Bu okul, rasyonel beklentiler ve rasyonel davranan firma/tüketici tercihlerini Keynesyen sonuçlara uyarlamaya çalışır.

Practice More

Yeni Keynesyenlerin fiyat katılıklarını açıklarken kullandığı 'Menü Maliyetleri' ve 'Etkin Ücret Teorisi' gibi kavramlara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 108Question →

Yeni Keynesyen makroiktisat literatüründe; ekonomideki tüm firma ve sendikaların fiyat veya ücretlerini aynı anda değiştirmemeleri, aksine bu ayarlamaların farklı zamanlarda ve birbirini takip eden dönemlerde yapılması (zaman içinde örtüşmesi) sonucunda genel fiyat seviyesinin şoklara karşı yavaş uyum göstermesini açıklayan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kademeli (Örtüşen) sözleşmeler

Answer

Ekonomide fiyat ve ücretlerin farklı zamanlarda ayarlanmasını ifade eden 'Kademeli (Örtüşen) sözleşmeler' yaklaşımıdır.
Doğru cevap olan yaklaşım, ekonomideki tüm sözleşmelerin aynı anda yenilenmediğini (senkronize olmadığını) savunur. Bu durum, bir şok sonrası fiyat seviyesinin bir anda değil, zaman içinde kademeli olarak değişmesine neden olur ve paranın kısa dönemde reel etkiler yaratmasını açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Sorudaki anahtar kavramları belirle.
Ayarlamaların 'farklı zamanlarda' ve 'birbirini takip eden dönemlerde' yapılması vurgusu tespit edildi.
Yeni Keynesyen literatürde senkronizasyon eksikliğini açıklayan terimi bulmak gerekir.
2
Kademeli fiyatlandırma modellerini analiz et.
Taylor ve Calvo modellerinin (staggered price/wage setting) bu süreci açıkladığı anlaşıldı.
Bu modeller, ekonomideki ataleti (inertia) ve para politikasının reel etkilerini mikro temellerle açıklar.
3
Seçenekler arasından eşleştirme yap.
Kademeli (Örtüşen) sözleşmeler kavramı tanımla tam örtüşmektedir.
Diğer seçenekler katılıkların farklı nedenlerini (menü maliyeti, etkin ücret) veya farklı okul varsayımlarını temsil eder.

Key Concept

Kademeli (Örtüşen) Sözleşmeler / Staggered Contracts

Practice More

John Taylor ve Guillermo Calvo'nun kademeli fiyatlandırma modelleri arasındaki farklara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 6 / 6
Çağdaş İktisat Okulları Practice Questions — KPSS İktisat — Page 6 | Examkin