Sosyalist Düşünce ve Marksizm

Karl Marx, "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı" adlı eserinin önsözünde; "İnsanların varlığını belirleyen şey onların bilinci değildir; tam tersine, onların bilincini belirleyen toplumsal varlıklarıdır." önermesini dile getirerek tarihsel materyalist analizin temelini ortaya koymuştur.

Buna göre, tarihsel materyalist kuram çerçevesinde toplumsal formasyonların değişimi ve devrimci sürecin mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karl Marx’ın Kapital’de ortaya koyduğu sermaye birikim süreci analizinde; sermayenin teknik kompozisyonunda bir değişim yaşanmaksızın, sadece üretimde kullanılan girdilerin (hammadde, makine vb.) birim değerindeki artış nedeniyle sabit sermaye ($c$) ile değişken sermaye ($v$) arasındaki oransal ilişkinin ($c/v$) yükselmesi durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Karl Marx'ın sermaye birikim sürecine ilişkin analizinde yer alan "sermayenin organik kompozisyonu" ($c/v$) kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karl Marx'ın artı değer analizine göre, günlük $10$ saatlik çalışma süresinin uygulandığı bir üretim sürecinde başlangıçtaki sömürü oranı $\%150$ olarak hesaplanmıştır. Teknolojik gelişmeler sonucunda işçilerin geçim araçlarının üretimindeki verimlilik artışı, gerekli emek zamanının $\%50$ oranında azalmasına neden olmuştur. Aynı süreçte, işçi sendikalarının baskısı sonucunda günlük toplam çalışma süresi $1$ saat kısaltılarak $9$ saate düşürülmüştür.

Buna göre, yeni koşullar altında sömürü oranı yüzde kaçtır?

Karl Marx'ın tarihsel materyalist toplum analizine göre, toplumsal yapının ekonomik temelini (alt yapı) oluşturan ve insanların üretim araçları üzerindeki mülkiyet biçimleri ile toplumsal sınıfların birbirleriyle olan ekonomik bağlarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx'ın iktisadi analizinde, üretim sürecinde kullanılan teknoloji ve makineleşme düzeyindeki artışın sermaye yapısı üzerindeki etkisi "sermayenin organik kompozisyonu" ($c/v$) kavramı ile açıklanır. Buna göre, sermayenin organik kompozisyonundaki artışın kâr oranları üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İskoçya'daki New Lanark fabrikasında gerçekleştirdiği uygulamalarla işçilerin çalışma ve yaşam koşullarını iyileştirmeye çalışan, çocukların eğitimine büyük önem veren ve modern kooperatifçilik hareketinin öncüsü kabul edilen ütopik sosyalist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

19. yüzyılın başlarında Sanayi Devrimi'nin yarattığı toplumsal adaletsizliklere çözüm arayan; toplumsal değişimin şiddetli bir sınıf çatışması veya devrim yoluyla değil, eğitim, ahlaki ikna ve barışçıl reformlar aracılığıyla gerçekleştirilebileceğini savunan iktisadi düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx'ın iktisadi analizine göre, sermaye birikimi sürecinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak sermayenin organik bileşimindeki ($c/v$) artışın, kâr oranları ($r = \frac{s}{c+v}$) üzerinde aşağı yönlü bir eğilim yaratması için aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi matematiksel bir zorunluluktur?

Karl Marx'ın *Kapital*’de sistematize ettiği emek-değer teorisine göre, bir üretim kolunda emeğin üretkenliğindeki (verimlilik) artışın metanın değeri ve kullanım değeri üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karl Marx'ın iktisadi çözümlemesinde, sermaye birikimi sürecinde teknolojik ilerlemenin bir sonucu olarak kâr oranlarının aşağı doğru bir eğilim sergilemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx'ın iktisadi analizinde kâr oranı; artı değerin ($s$), değişmeyen sermaye ($c$) ve değişken sermaye ($v$) toplamına oranı ($s / [c+v]$) olarak tanımlanır. Bu oran aynı zamanda sömürü oranı ($s/v$) ve sermayenin organik bileşimi ($c/v$) değişkenleri üzerinden de ifade edilebilir.

Marx'a göre sermaye birikimi sürecinde kâr oranlarının düşme eğilimi göstermesinin temel matematiksel koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

Marxist iktisat teorisinde "Kâr Oranlarının Azalma Eğilimi Yasası"na göre, sermaye birikimi sürecinde makineleşmenin (sabit sermaye) canlı emeğe (değişken sermaye) oranla artması sermayenin organik kompozisyonunu ($c/v$) yükselterek kâr oranları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturur. Ancak Marx, bu yasanın işleyişi ile toplam kâr miktarının (kütlesinin) seyri arasında paradoksal bir ilişki tanımlamıştır.

Buna göre, kâr oranlarının düşme eğilimi ile kâr kütlesi arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Karl Marx'ın Kapital'de geliştirdiği değer analizi, klasik iktisatçıların yaklaşımından emeğin 'ikili karakteri' ayrımıyla temelden farklılaşır. Buna göre, metaların değişim değerinin özünü ve ölçüsünü belirleyen 'toplumsal gerekli emek süresi' kavramıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Marxist iktisat teorisinde "Kâr Oranlarının Düşme Eğilimi Yasası" analizine göre; sermaye birikimi ve teknolojik gelişme sürecinde sömürü oranının ($s/v$) artmasına rağmen kâr oranının ($r$) düşme eğilimi göstermesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Marxist iktisat teorisine göre, sermaye birikimi sürecinde teknolojik gelişmenin bir sonucu olarak makinelerin (sabit sermaye) canlı emeğin (değişken sermaye) yerini almasıyla ortaya çıkan "Kâr Oranlarının Düşme Eğilimi Yasası"nın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Marxist değer analizinde kâr oranı ($r$), sömürü oranı ($s'$) ve sermayenin organik kompozisyonu ($q$) arasındaki ilişki $r = \frac{s'}{q+1}$ formülü ile ifade edilmektedir. Bir ekonomide üretim sürecindeki teknolojik dönüşüm sonucunda gerekli emek zamanı azalmış ve buna bağlı olarak sömürü oranı ($s/v$) %100'den %200'e yükselmiştir. Ancak aynı süreçte üretimde kullanılan sabit sermaye miktarı artmış ve sermayenin organik kompozisyonu ($c/v$) 1'den 4'e çıkmıştır. Buna göre, bu süreçte kâr oranında meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

$19.$ yüzyılda sanayi toplumunun kaosuna çözüm arayan; toplumu üretim sürecine katkı sağlamayan 'aylaklar' (oisifs) ile üretimi gerçekleştiren 'sanayiciler' (travailleurs) olarak ikiye ayıran; yönetimin bilim insanları, sanatçılar ve sanayicilerden oluşan bir elit gruba bırakılması gerektiğini savunan Ütopik Sosyalist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

19. yüzyılın başlarında Sanayi Devrimi'nin yarattığı eşitsizliklere karşı bir tepki olarak gelişen; toplumsal değişimin devrimci bir sınıf mücadelesi yerine, zenginlerin ikna edilmesi ve ideal toplumsal modellerin (kooperatifler, falansterler) kurulması yoluyla gerçekleşebileceğini savunan iktisadi düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx’ın değer analizinde bir iş günü; işçinin kendi geçim araçlarının değerine eş değer bir değer ürettiği "gerekli emek zamanı" ve bu süreyi aşan, karşılığı ödenmemiş "artı emek zamanı"ndan oluşur. Buna göre, artı emek zamanında yaratılan artı değerin ($s$), gerekli emek zamanının karşılığı olan değişen sermayeye ($v$) oranı aşağıdakilerden hangisidir?