Üretim Yöntemiyle Hesaplama (Katma Değer) Practice Questions — KPSS İktisat

Question 1Question →

Bir yüksek teknoloji güneş paneli üretim zincirinde yer alan aşamalar ve bu aşamalardaki işlem değerleri Türk lirası ( $TL$ ) cinsinden aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Üretim Aşaması	Satış Bedeli ( $TL$ )	Diğer Sektörlerden Girdi Alımı ( $TL$ )
I. Aşama: Silisyum ve Cam Tedariki	$120.000$	$30.000$
II. Aşama: Fotovoltaik Hücre Üretimi	$300.000$	$40.000$
III. Aşama: Panel Montajı ve Kaplama	$550.000$	$80.000$

Bu üretim zinciriyle ilgili aşağıdaki ek bilgiler mevcuttur:
- Panel montajı aşamasında üretilen ancak dönem sonunda satılmayıp stoklara aktarılan nihai ürünlerin değeri $50.000$ $TL$ 'dir.
- Üretim sürecinde kullanılan sabit sermayenin aşınma payı (amortisman) $60.000$ $TL$ olarak hesaplanmıştır.
- Üretim üzerine uygulanan toplam dolaylı vergiler $40.000$ $TL$ , sağlanan sübvansiyonlar ise $10.000$ $TL$ 'dir.

Buna göre, bu üretim zincirinin piyasa fiyatlarıyla gayrisafi katma değeri kaç Türk lirasıdır?

420.000

450.000

480.000

500.000

970.000

Show answer & explanation

Answer: 480.000

Answer

Piyasa fiyatlarıyla gayrisafi katma değer 480.000 Türk lirasıdır.

Piyasa fiyatlarıyla gayrisafi katma değer hesaplanırken, öncelikle üretim sürecindeki her aşamanın yarattığı değer artışları toplanır. Bu toplama dönem sonu stok artışları dahil edilir, ancak ara malı olarak kullanılan diğer sektör girdileri ve zincir içi alımlar çıkarılır. Elde edilen temel fiyatlarla toplam katma değere (

450.000

TL

), dolaylı vergiler eklenip sübvansiyonlar çıkarılarak piyasa fiyatlarına ulaşılır. Bu durumda

450.000 + 40.000 - 10.000 = 480.000

TL

sonucuna varılır.

Step-by-Step Solution

1

Her bir üretim aşamasının temel fiyatlarla katma değerini hesaplayın.

I. Aşama:

120.000 - 30.000 = 90.000

TL

; II. Aşama:

300.000 - 120.000 - 40.000 = 140.000

TL

; III. Aşama:

(550.000 + 50.000) - 300.000 - 80.000 = 220.000

TL

.

Katma değer, üretim değerinden (satışlar + stok değişimi) ara malı kullanımlarının çıkarılmasıyla bulunur.

2

Üretim zincirinin toplam gayrisafi katma değerini (temel fiyatlarla) bulun.

90.000 + 140.000 + 220.000 = 450.000

TL

.

Toplam katma değer, her aşamadaki değer artışlarının toplamına eşittir.

3

Net dolaylı vergileri hesaplayarak piyasa fiyatlarına geçiş yapın.

Net Dolaylı Vergi =

40.000 - 10.000 = 30.000

TL

. Piyasa Fiyatlarıyla GVA =

450.000 + 30.000 = 480.000

TL

.

Piyasa fiyatlarına ulaşmak için ürün üzerindeki dolaylı vergiler eklenir ve sübvansiyonlar çıkarılır.

Key Concept

Üretim Yöntemiyle GSYH Hesaplama (Katma Değer)

Question 2Question →

Bir ekonomide ekmek üretim aşamalarına ilişkin satış bedelleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Üretim Aşaması	Satış Bedeli (TL)
Çiftçi (Buğday Satışı)	$100$
Un Fabrikası (Un Satışı)	$150$
Fırın (Ekmek Satışı)	$220$

Çiftçinin üretim sürecinde dışarıdan herhangi bir girdi satın almadığı varsayıldığında; üretim (katma değer) yöntemi kullanılarak hesaplanan bu sürece ait toplam katma değer kaç TL'dir?

70

150

220

250

470

Show answer & explanation

Answer: $220$

Answer

Üretim yöntemiyle hesaplanan toplam katma değer nihai ürünün satış bedeli olan

220

TL'dir.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken, ekonomideki her bir üretim aşamasında yaratılan katma değerler toplanır. Bu örnekte çiftçi

100

TL, un fabrikası

50

TL (

150-100

) ve fırın

70

TL (

220-150

) katma değer yaratmıştır. Bunların toplamı (

100+50+70

) nihai mal olan ekmeğin satış fiyatı olan

220

TL'ye eşittir.

Step-by-Step Solution

1

Çiftçinin yarattığı katma değeri bulun.

100 - 0 = 100

TL

Dışarıdan girdi alınmadığı için satış bedelinin tamamı katma değerdir.

2

Un fabrikasının yarattığı katma değeri bulun.

150 - 100 = 50

TL

Satış bedelinden ara malı (buğday) maliyeti çıkarılır.

3

Fırının yarattığı katma değeri bulun.

220 - 150 = 70

TL

Ekmek satış bedelinden un maliyeti çıkarılır.

4

Aşamalı katma değerleri toplayın.

100 + 50 + 70 = 220

TL

Üretim yöntemi, her aşamada yaratılan değerin toplamını esas alır.

Key Concept

Katma değer, bir üretim aşamasındaki çıktı değeri ile o aşamada kullanılan ara malların değeri arasındaki farktır ve toplam katma değer nihai malın piyasa fiyatına eşittir.

Hints

1

Üretim yöntemi, her aşamada malın üzerine eklenen değeri esas alır.

2

Katma değeri bulmak için her aşamadaki satış bedelinden bir önceki aşamadaki girdi maliyetini çıkarmalısınız.

3

Kısa bir yol olarak: Toplam katma değer, üretilen nihai (son) malın satış fiyatına eşittir.

Practice More

Eğer bu aşamalarda amortismanlar verilseydi, Safi Milli Hasıla'ya nasıl geçileceğini düşününüz.

Alternative Method

Hesaplama yapmadan, soruda nihai malın (ekmek) tüketiciye satış fiyatının

220

TL olduğu belirtildiği için toplam katma değerin doğrudan bu fiyata eşit olacağı söylenebilir.

Estimated Time:45s

Question 3Question →

Bir ekonomide üretim yöntemine göre GSYH hesaplanırken kullanılan veriler şu şekildedir:

Üretim Aşaması	Faaliyet ve Satış Değeri (TL)
Hammadde Üreticisi	$800$ ( $150$ TL stok, $650$ TL imalatçıya satış)
İmalatçı	$1800$ (Perakendeciye satış)
Perakendeci	$2400$ (Nihai tüketiciye satış)

Buna göre, söz konusu üretim sürecinin ekonominin GSYH'sine toplam katkısı kaç TL'dir?

2250

2400

2550

4200

5000

Show answer & explanation

Answer: $2550$

Answer

Ekonominin GSYH'sine toplam katkı

2550

TL'dir.

Doğru cevap olan

2550

TL, ekonomideki her bir üretim biriminin yarattığı net değerlerin toplamıdır. Hammadde üreticisi

800

TL (650 satış + 150 stok), imalatçı

1150

TL (

1800 - 650

) ve perakendeci

600

TL (

2400 - 1800

) katma değer yaratmıştır. Bu üç değerin toplamı olan

2550

TL, aynı zamanda nihai harcamalar (

2400

tüketim +

150

stok yatırımı) yoluyla hesaplanan sonuca da eşittir.

Step-by-Step Solution

1

Hammadde aşamasındaki katma değerin hesaplanması

Katma Değer 1 =

800

TL

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken o dönem üretilen tüm değerler alınır. Hammadde üreticisi toplam

800

TL değer yaratmıştır; bunun bir kısmının stoklanması üretildiği gerçeğini değiştirmez.

2

İmalat aşamasındaki katma değerin hesaplanması

Katma Değer 2 =

1150

TL

İmalatçı

1800

TL'lik çıktı üretmiş, ancak bunun için hammadde üreticisinden

650

TL'lik ara malı satın almıştır. Katma değer formülü:

Çıktı - Ara\ Malı\ Girdisi = 1800 - 650 = 1150

TL.

3

Perakende aşamasındaki katma değerin hesaplanması

Katma Değer 3 =

600

TL

Perakendeci ürünü

1800

TL'ye almış ve tüketiciye

2400

TL'ye satmıştır. Bu aşamada yaratılan katma değer

2400 - 1800 = 600

TL'dir.

4

Toplam katkının bulunması

Toplam =

2550

TL

GSYH, her üretim aşamasında yaratılan katma değerlerin toplamına eşittir:

800 + 1150 + 600 = 2550

TL.

Key Concept

Katma değer yöntemiyle GSYH hesaplanırken, nihai malın satış bedeli ile stoklardaki artışın toplamı, her aşamadaki katma değerlerin toplamına eşit olmalıdır.

Hints

1

GSYH'yi hesaplamak için her aşamanın katma değerini (Satış - Girdi) ayrı ayrı bulun.

2

Hammadde üreticisinin girdi maliyeti sıfır kabul edilir; ancak imalatçıya yaptığı satış ile stokladığı toplam tutarın GSYH'ye girdiğini unutmayın.

Practice More

Stoklardaki azalışın (stok eritme) GSYH üzerindeki etkisini inceleyen bir soru çözerek kavramı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 4Question →

Bir ekonomide sanayi tipi fırın üretim süreci ve ilgili ekonomik veriler şu şekildedir:

Üretim Birimi	Satış Değeri (TL)	Girdi Kullanımı (TL)
Hammadde Üreticisi	$300.000$	-
Metal İşleme Fabrikası	$750.000$	$300.000$ (Yerli) + $100.000$ (İthal)
Montaj ve Dağıtım Birimi	$1.200.000$	$750.000$ (Yerli)

Üretim sürecinde ayrıca $120.000$ TL amortisman ayrılmış ve $80.000$ TL dolaylı vergi ödenmiştir.

Buna göre, üretim yöntemiyle hesaplanan piyasa fiyatlarıyla Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) değeri kaç TL'dir?

1.100.000

2.250.000

1.200.000

980.000

1.020.000

Show answer & explanation

Answer: $1.100.000$

Answer

1.100.000

TL (Üretim yöntemiyle hesaplanan piyasa fiyatlarıyla GSYH)

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken her üretim aşamasında yaratılan 'katma değer' (satış bedeli - ara malı giderleri) toplanır. Hammadde üreticisi

300.000

TL, metal fabrikası

350.000

TL (

750.000 - 400.000

toplam girdi) ve montaj birimi

450.000

TL (

1.200.000 - 750.000

) katma değer yaratmıştır. Toplam yurt içi katma değer

1.100.000

TL olarak bulunur. Piyasa fiyatlarıyla GSYH dendiği için amortisman ve dolaylı vergilerle ilgili bir düzeltme yapılmaz; bu kalemler zaten nihai satış fiyatının içindedir.

Step-by-Step Solution

1

Hammadde üreticisinin katma değerini hesaplayınız.

300.000

TL

Hammadde üreticisi dışarıdan girdi kullanmadığı için satış değerinin tamamı katma değerdir:

300.000 - 0 = 300.000

.

2

Metal işleme fabrikasının katma değerini hesaplayınız.

350.000

TL

Katma değer hesaplanırken satış bedelinden yerli ve ithal ara malı giderleri düşülür:

750.000 - 300.000 - 100.000 = 350.000

.

3

Montaj ve dağıtım biriminin katma değerini hesaplayınız.

450.000

TL

Nihai satış bedelinden bir önceki aşamadan alınan ara malı düşülür:

1.200.000 - 750.000 = 450.000

.

4

Toplam katma değerleri toplayarak GSYH'ye ulaşınız.

1.100.000

TL

Üretim yöntemiyle GSYH, ekonomideki tüm birimlerin yarattığı katma değerlerin toplamıdır:

300.000 + 350.000 + 450.000 = 1.100.000

.

Key Concept

Üretim Yöntemiyle GSYH ve İthal Girdilerin Ayıklanması

Alternative Method

Toplam katma değer, nihai malın piyasa değerinden toplam ithal girdi miktarının çıkarılmasıyla da bulunabilir:

1.200.000

(Nihai Satış) -

100.000

(İthal Girdi) =

1.100.000

TL.

Estimated Time:2m 30s

Question 5Question →

Bir mobilya üretim sürecinde yer alan aşamalar ve bu aşamalardaki satış bedelleri aşağıda verilmiştir:

Üretim Aşaması	Satış Bedeli (TL)
Orman İşletmesi (Ham madde)	$40.000$
Kereste Fabrikası (Ara malı)	$90.000$
Mobilya İmalathanesi (Nihai ürün)	$160.000$

Üretim sürecinde $20.000$ TL tutarında amortisman (aşınma payı) ayrıldığı bilindiğine göre, bu sürecin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ( $GSYH$ ) içerisinde yarattığı toplam katma değer kaç TL'dir?

160.000

290.000

140.000

70.000

50.000

Show answer & explanation

Answer: $160.000$

Answer

Üretim sürecinin ekonomide yarattığı toplam katma değer

160.000

TL'dir.

Toplam katma değer, üretim zincirindeki her bir aşamanın çıktı değerinden girdi değerinin çıkarılmasıyla bulunan farkların toplamıdır. Bu toplam, zincirin son halkasındaki nihai ürünün piyasa fiyatına (

160.000

TL) eşittir. Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) kavramı amortismanları içerdiği için, soruda verilen aşınma payı bu aşamada hesaba katılmaz.

Step-by-Step Solution

1

Her bir üretim aşaması için yaratılan katma değeri hesapla.

Orman İşletmesi:

40.000

TL (Girdi yoksa tamamı katma değerdir).
Kereste Fabrikası:

90.000 - 40.000 = 50.000

TL.
Mobilya İmalathanesi:

160.000 - 90.000 = 70.000

TL.

Katma değer, bir birimin satış bedeli ile kullandığı ara malların bedeli arasındaki farktır.

2

Hesaplanan katma değerleri toplayarak toplam GSYH katkısını bul.

40.000 + 50.000 + 70.000 = 160.000

TL.

Üretim yöntemiyle GSYH, ekonomideki tüm katma değerlerin toplamıdır.

3

Nihai malın satış bedeli ile sonucu doğrula.

Nihai ürün (mobilya) satış bedeli =

160.000

TL.

Katma değerlerin toplamı her zaman nihai malın piyasa değerine eşit olmalıdır.

Key Concept

Katma Değer (Value Added) Yöntemi

Practice More

Eğer soru 'Safi Milli Hasıla' veya 'Safi Yurtiçi Hasıla' değerini sorsaydı, amortismanları düşmeniz gerekeceğini unutmayın.

Alternative Method

Üretim yöntemi sorularında karmaşık bir tablo verilmişse, nihai malın (tüketiciye satılan son ürünün) satış bedelini doğrudan GSYH katkısı olarak alabilirsiniz. Bu soru için nihai ürün olan mobilyanın satış bedeli

160.000

TL'dir.

Estimated Time:1m 15s

Question 6Question →

Bir ekonomide ders kitabı üretim sürecine ilişkin veriler şu şekildedir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Değer (TL)
Hammadde Üreticisi	Kağıt fabrikasına yapılan satış	$15.000$
Kağıt Fabrikası	Süreçte yaratılan katma değer	$25.000$
Matbaa	Dağıtımcıya yapılan satış bedeli	$80.000$
Dağıtımcı Firma	Süreçte eklenen katma değer	$20.000$

Buna göre, bu üretim sürecinin gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) toplam katkısı kaç TL'dir?

80.000

140.000

100.000

115.000

235.000

Show answer & explanation

Answer: $100.000$

Answer

Üretim sürecinin GSYH'ye toplam katkısı

100.000

TL'dir.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken iki temel yol izlenebilir: Birincisi, üretim sürecindeki her birim tarafından eklenen katma değerlerin toplanması; ikincisi ise nihai malın (tüketiciye ulaşan son ürün) satış bedelinin alınmasıdır. Soruda dağıtımcı firmanın nihai aşama olduğu anlaşılmaktadır. Matbaa aşamasından sonra dağıtımcı

20.000

TL katma değer eklediğine göre nihai satış bedeli

80.000 + 20.000 = 100.000

TL olmaktadır. Tüm katma değerlerin toplamı da (

15.000 + 25.000 + 40.000 + 20.000

) aynı sonucu verir.

Step-by-Step Solution

1

Hammadde ve Kağıt Fabrikası aşamalarının toplam değerini bulunuz.

15.000

(Hammadde Satışı) +

25.000

(Kağıt Fabrikası Katma Değeri) =

40.000

TL.

Kağıt fabrikasının matbaaya satış fiyatını belirlemek için önceki aşamanın maliyeti ile eklenen katma değer toplanmalıdır.

2

Matbaa aşamasında yaratılan katma değeri hesaplayınız.

80.000

(Matbaa Satış Fiyatı) -

40.000

(Kağıt Girdisi) =

40.000

TL Katma Değer.

Katma değer, bir birimin satış bedelinden kullandığı ara malların bedelinin düşülmesiyle bulunur.

3

Tüm aşamalardaki katma değerleri toplayarak GSYH katkısını hesaplayınız.

15.000

(Hammadde KD) +

25.000

(Kağıt KD) +

40.000

(Matbaa KD) +

20.000

(Dağıtımcı KD) =

100.000

TL.

Üretim yöntemiyle GSYH, her üretim aşamasında yaratılan katma değerlerin toplamına eşittir.

Key Concept

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken, sadece her aşamada eklenen değerler (katma değerler) dikkate alınır veya doğrudan nihai malın son satış bedeline bakılır.

Hints

1

GSYH'ye katkıyı bulmak için her aşamadaki satış bedelinden kullanılan girdiyi çıkararak 'katma değer'leri bulmalısınız.

2

Kağıt fabrikası sürece

25.000

TL eklemiş, matbaa ise

80.000

TL'ye satmıştır. Matbaanın kullandığı kağıdın maliyetini belirlemek için kağıt fabrikasının satış fiyatını bulmanız gerekir.

3

Hammadde (

15.000

) + Kağıt KD (

25.000

) =

40.000

TL (Matbaanın girdisi). Matbaa KD =

80.000 - 40.000 = 40.000

TL. Son olarak tüm katma değerleri (

15.000 + 25.000 + 40.000 + 20.000

) toplayın.

Practice More

Stok değişimlerinin katma değer hesaplamasına etkisini içeren bir problem çözerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 7Question →

Bir ekonomide buzdolabı üretim sürecinde yer alan aşamalar ve bu aşamalardaki satış bedelleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Üretim Aşaması	Satış Bedeli (TL)
Ham Petrol Çıkarımı	$80.000$
Rafineri (Plastik Hammadde Üretimi)	$150.000$
Plastik Aksam ve Parça Üretimi	$240.000$
Buzdolabı Montajı ve Nihai Satış	$450.000$

Üretim sürecinde ham petrol çıkarımı aşamasında herhangi bir girdi kullanılmadığı varsayıldığında, bu üretim zincirinin ekonominin toplam GSYH'sine yaptığı katkı (toplam katma değer) kaç TL'dir?

210.000

240.000

450.000

530.000

920.000

Show answer & explanation

Answer: $450.000$

Answer

Ekonomide üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken, her üretim aşamasında yaratılan katma değerler (

80.000 + 70.000 + 90.000 + 210.000

) toplanır ve bu toplam nihai ürünün satış bedeli olan

450.000

TL'ye eşit olur.

Doğru cevap olan

450.000

TL değeri, ekonomideki üretim yöntemiyle GSYH hesaplama mantığına dayanır. Bu yöntemde her aşamadaki katma değer (Satış Değeri - Ara Malı Girdisi) bulunur. Hesaplanan katma değerler toplandığında (

80.000 + 70.000 + 90.000 + 210.000

), ulaşılan sonuç nihai malın satış bedeline eşit olur. Bu sayede ekonomideki üretim hacmi mükerrer sayım yapılmadan doğru şekilde ölçülür.

Step-by-Step Solution

1

Birinci aşamadaki (Ham Petrol) katma değeri hesapla.

Katma Değer = Satış Bedeli - Girdi Kullanımı =

80.000 - 0 = 80.000

TL

İlk aşamada girdi kullanılmadığı belirtildiği için satış bedelinin tamamı katma değerdir.

2

İkinci aşamadaki (Rafineri) katma değeri hesapla.

150.000 - 80.000 = 70.000

TL

Rafineri,

80.000

TL'lik ham petrolü kullanarak

150.000

TL'lik hammadde üretmiştir.

3

Üçüncü aşamadaki (Plastik Aksam) katma değeri hesapla.

240.000 - 150.000 = 90.000

TL

Plastik aksam fabrikası, hammaddeyi işleyerek üzerine

90.000

TL değer eklemiştir.

4

Dördüncü aşamadaki (Montaj/Nihai Satış) katma değeri hesapla.

450.000 - 240.000 = 210.000

TL

Beyaz eşya üreticisi parçaları birleştirerek nihai ürünü oluşturmuş ve

210.000

TL değer katmıştır.

5

Tüm aşamalardaki katma değerleri toplayarak toplam GSYH katkısını bul.

80.000 + 70.000 + 90.000 + 210.000 = 450.000

TL

Üretim yöntemi, tüm aşamalardaki değer artışlarının toplamını esas alır.

Key Concept

Katma Değer (Value Added), bir firmanın üretim sürecinde kullandığı ara malların değerinin üzerine eklediği değerdir. Üretim zincirindeki tüm katma değerlerin toplamı, nihai malın piyasa fiyatına eşittir.

Hints

1

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken her aşamanın satış değerini değil, sadece o aşamada yaratılan 'farkı' dikkate almalısınız.

2

Bir aşamanın katma değerini bulmak için o aşamanın satış bedelinden, bir önceki aşamadan alınan girdi bedelini çıkarın.

3

Kısa yol: Eğer tüm üretim aşamaları verilmişse, toplam katma değer nihai tüketicinin ödediği son satış fiyatına eşit olacaktır.

Practice More

Ara malların ithal edilmesi durumunda katma değer ve GSYH hesaplamasının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Soruyu her aşamayı tek tek hesaplamak yerine, 'Nihai Malın Satış Bedeli = Toplam Katma Değer' kuralını kullanarak doğrudan

450.000

TL sonucuna ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 8Question →

Bir ekonomide hazır giyim sektöründeki bir ürünün üretim ve pazarlama aşamalarına ilişkin satış bedelleri aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

Üretim Aşaması	İşlem / Faaliyet	Satış Bedeli (TL)
I. Aşama	Pamuk Üretimi	$12.000$
II. Aşama	İplik Üretimi	$25.000$
III. Aşama	Kumaş Üretimi	$48.000$
IV. Aşama	Konfeksiyon Üretimi	$90.000$
V. Aşama	Perakende Satış	$125.000$

Buna göre, konfeksiyon üretimini gerçekleştiren atölyenin ekonomiye sağladığı katma değer ile bu üretim zincirinin GSYH üzerindeki toplam etkisi sırasıyla kaç TL'dir?

42.000

ve

125.000

90.000

ve

300.000

42.000

ve

300.000

90.000

ve

125.000

48.000

ve

125.000

Show answer & explanation

Answer: $42.000$ ve $125.000$

Answer

Konfeksiyon atölyesinin yarattığı katma değer

42.000

TL, GSYH üzerindeki toplam etki ise

125.000

TL'dir.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken çifte sayım hatasından kaçınmak için sadece nihai malın değeri dikkate alınır veya her aşamada yaratılan katma değerler toplanır. Konfeksiyon atölyesinin katma değeri, kendi satış fiyatı olan

90.000

TL'den girdi maliyeti olan

48.000

TL'nin düşülmesiyle

42.000

TL olarak bulunur. Sürecin sonunda ortaya çıkan nihai ürünün (perakende satış) değeri

125.000

TL olduğu için GSYH artışı bu tutara eşittir.

Step-by-Step Solution

1

Konfeksiyon atölyesinin katma değerini hesapla

90.000 - 48.000 = 42.000

TL

Katma değer, bir firmanın satış hasılatından üretimde kullandığı ara malların değerinin çıkarılmasıyla bulunur.

2

Üretim zincirinin GSYH üzerindeki toplam etkisini belirle

125.000

TL

GSYH üretim yöntemiyle hesaplanırken ya her aşamadaki katma değerler toplanır ya da doğrudan nihai malın satış bedeli baz alınır. Bu örnekte son satış bedeli

125.000

TL'dir.

Key Concept

Katma Değer ve Üretim Yöntemiyle GSYH Hesaplama

Hints

1

Katma değer hesaplanırken satış bedelinden alış bedelini (ara malı) çıkarmayı unutmayın.

2

GSYH'yi bulmak için ya tablodaki son satış rakamına bakın ya da her aşamanın katma değerini tek tek hesaplayıp toplayın.

3

Konfeksiyon atölyesi kumaşı

48.000

TL'ye alıp giysiyi

90.000

TL'ye satmıştır; aradaki fark onun yarattığı değerdir.

Practice More

Stok değişimlerinin katma değer hesaplamasına nasıl dahil edildiğini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Toplam GSYH artışını doğrulamak için tüm aşamaların katma değerlerini toplayabilirsiniz:

12.000 + (25.000-12.000) + (48.000-25.000) + (90.000-48.000) + (125.000-90.000) = 125.000

TL.

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

Bir deri ceket üretim sürecine ilişkin üretim aşamaları ve bu aşamalardaki satış bedelleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Satış Bedeli (TL)
1. Aşama	Ham Deri Temini	$2.000$
2. Aşama	Deri İşleme	$4.500$
3. Aşama	Ceket Dikimi	$9.000$
4. Aşama	Perakende Satış	$12.500$

Buna göre, bu üretim süreci sonucunda ekonomide yaratılan toplam katma değer kaç TL'dir?

3.500

10.500

12.500

15.500

28.000

Show answer & explanation

Answer: $12.500$

Answer

Ekonomide yaratılan toplam katma değer

12.500

TL'dir.

Toplam katma değer, bir malın üretim zinciri boyunca her bir aşamada üzerine eklenen değerlerin toplamıdır. Bu değer, aynı zamanda nihai malın perakende satış fiyatı olan

12.500

TL'ye eşittir. Bu yöntem, ekonomideki gerçek üretim hacmini ara malları tekrar saymadan hesaplamayı sağlar.

Step-by-Step Solution

1

Her bir üretim aşamasında yaratılan katma değeri hesaplayın.

1. Aşama:

2.000

TL; 2. Aşama:

4.500 - 2.000 = 2.500

TL; 3. Aşama:

9.000 - 4.500 = 4.500

TL; 4. Aşama:

12.500 - 9.000 = 3.500

TL.

Katma değer, bir malın satış fiyatından o malı üretmek için kullanılan girdi maliyetlerinin çıkarılmasıyla bulunur.

2

Hesaplanan tüm katma değerleri toplayın.

2.000 + 2.500 + 4.500 + 3.500 = 12.500

TL.

Bir ekonomideki toplam üretim değeri (GSYH), üretim sürecindeki tüm birimlerin yarattığı katma değerlerin toplamına eşittir.

3

Alternatif yol: Nihai malın satış bedelini kontrol edin.

12.500

TL.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken, nihai malın satış bedeli doğrudan toplam katma değere eşit kabul edilir.

Key Concept

Üretim yöntemiyle milli gelir hesaplanırken, her aşamadaki katma değerler toplanır veya sadece nihai malın piyasa değeri esas alınır; bu sayede çifte sayım hatasından kaçınılır.

Hints

1

Toplam katma değer ile nihai malın piyasa değeri arasındaki ilişkiyi hatırlayın.

2

Her aşamadaki satış fiyatından bir önceki aşamanın fiyatını çıkararak eklenen değerleri bulun ve bunları toplayın.

Practice More

Eğer bu ekonomide amortismanlar

1.000

TL olsaydı, Safi Milli Hasıla (SMH) kaç TL olurdu?

Alternative Method

Üretim sürecinin en sonundaki satış bedeli (nihai mal), tüm üretim aşamalarındaki katma değerlerin toplamına eşittir. Bu yüzden tek tek hesaplama yapmak yerine doğrudan son aşamadaki

12.500

TL'lik değeri alabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 10Question →

Bir ekonomide çelik ve makine parçası üretim sürecine ait aşamalar ve bu aşamalardaki işlem değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Satış Bedeli ( $TL$ )
I. Aşama	Demir cevherinin madenden çıkarılması	$60.000$
II. Aşama	Çelik levha üretimi ve satışı	$140.000$
III. Aşama	Makine parçasının üretimi ve nihai mal olarak satışı	$220.000$

Üretim sürecinde kullanılan sermaye mallarının aşınma ve eskime payı (amortisman) $25.000$ $TL$ olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, bu üretim zincirinin ekonominin Gayrisafi Yurtiçi Hasılasına ( $GSYH$ ) katkısı kaç $TL$ 'dir?

195.000

200.000

220.000

245.000

420.000

Show answer & explanation

Answer: $220.000$

Answer

Üretim zincirinin GSYH'ye katkısı, nihai malın piyasa değeri olan

220.000

TL

veya aşamalardaki katma değerler toplamıdır.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken ya nihai malın piyasa değeri esas alınır ya da üretim zincirinin her aşamasında yaratılan katma değerler (satış bedeli - ara malı maliyeti) toplanır. Bu soruda nihai ürün olan makine parçasının satış değeri

220.000

TL

olduğundan, ekonomiye katkı bu tutar kadardır. Gayrisafi (brüt) hasıla hesaplandığı için amortisman payı düşülmemelidir.

Step-by-Step Solution

1

Üretim aşamalarındaki katma değerleri hesapla.

I. Aşama:

60.000

TL

. II. Aşama:

140.000 - 60.000 = 80.000

TL

. III. Aşama:

220.000 - 140.000 = 80.000

TL

.

Katma değer yöntemiyle GSYH, her aşamada yaratılan değer fazlalıklarının toplamıdır.

2

Katma değerleri topla veya nihai malın değerini tespit et.

60.000 + 80.000 + 80.000 = 220.000

TL

.

Toplam katma değer, doğrudan nihai malın (

220.000

TL

) satış bedeline eşittir.

3

Gayrisafi değer hesaplandığı için amortismanı değerlendir.

Amortisman (

25.000

TL

) Gayrisafi Yurtiçi Hasıla hesaplamasına dahil edilmez (çıkarılmaz).

GSYH brüt (gayrisafi) bir değerdir; amortismanlar sadece safi değerlere geçişte düşülür.

Key Concept

Üretim Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplama (Katma Değer)

Estimated Time:1m 30s

Question 11Question →

Bir ekonomide zeytinyağı üretim ve pazarlama sürecinde yer alan aşamalar ile bu aşamalardaki satış bedelleri aşağıda tablo halinde verilmiştir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Satış Bedeli ( $TL$ )
1. Aşama	Zeytin üreticisi (çiftçi) satışı	$80.000$
2. Aşama	Zeytinyağı fabrikası satışı	$180.000$
3. Aşama	Şişeleme ve toptancı satışı	$250.000$
4. Aşama	Market (perakende) satışı	$320.000$

Buna göre, belirtilen üretim zincirinin ekonomide yarattığı toplam katma değer kaç Türk lirasıdır ( $TL$ )?

320.000

830.000

240.000

180.000

750.000

Show answer & explanation

Answer: $320.000$

Answer

Toplam katma değer

320.000

TL

'dir.

Üretim sürecinde yaratılan toplam katma değer, her aşamadaki satış fiyatı ile o aşamada kullanılan ara malı girdisi arasındaki farkların toplamıdır. Bu hesaplamada nihai aşamadaki perakende satış bedeli olan

320.000

TL

, sürecin tamamında ekonomiye kazandırılan toplam değeri temsil eder.

Step-by-Step Solution

1

Her aşamadaki katma değeri (Satış Bedeli - Ara Malı Girdisi) hesaplayın.

1. Aşama:

80.000 - 0 = 80.000

TL

; 2. Aşama:

180.000 - 80.000 = 100.000

TL

; 3. Aşama:

250.000 - 180.000 = 70.000

TL

; 4. Aşama:

320.000 - 250.000 = 70.000

TL

.

Katma değer, bir birimin üretim sürecinde kullandığı ara malların değerine eklediği yeni değerdir.

2

Hesaplanan tüm katma değerleri toplayın.

80.000 + 100.000 + 70.000 + 70.000 = 320.000

TL

.

Üretim yöntemiyle GSYH, ekonomideki tüm birimlerin yarattığı katma değerlerin toplamına eşittir.

3

Nihai malın satış bedeli ile karşılaştırarak sağlamasını yapın.

Nihai mal (market satışı) =

320.000

TL

.

Teorik olarak nihai malın piyasa fiyatı, üretim sürecindeki tüm katma değerlerin toplamına eşittir.

Key Concept

Katma Değer (Value Added) Yöntemi

Hints

1

Katma değer, bir malın satış fiyatından o malı üretmek için dışarıdan satın alınan girdilerin çıkarılmasıyla bulunur.

2

Milli gelir hesaplanırken 'nihai mal' kavramına odaklanın. Tüketicinin ödediği son fiyat toplam katma değere eşittir.

3

Tablodaki her satırın bir önceki satırla arasındaki farkları (örneğin

180.000 - 80.000

) bularak bu farkları toplamayı deneyin.

Practice More

Milli gelirin gelir yöntemiyle hesaplanmasında ücret, faiz, rant ve kâr toplamının bu değerle nasıl örtüştüğünü inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Toplam katma değeri bulmanın en kısa yolu, üretim zincirindeki 'nihai mal'ın (perakende/market satışı) piyasa değerine bakmaktır. Eğer tüm aşamalar aynı yıl içinde gerçekleşmişse, son satış bedeli doğrudan toplam katma değere eşittir.

Estimated Time:1m 30s

Üretim Yöntemiyle Hesaplama (Katma Değer)

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method