Examkin

Açık Piyasa İşlemleri (APİ)

11 questions

Question 1Question →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) likidite yönetimi çerçevesinde yürüttüğü Açık Piyasa İşlemleri (APİ) kapsamında, piyasadaki likidite sıkışıklığını gidermek amacıyla gerçekleştirdiği "Geri Alım Vaadiyle Alım" (Repo) operasyonunun, işlemin başladığı tarihteki (ilk bacak) etkileri ve TCMB Analitik Bilançosu üzerindeki yansımalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TCMB'nin aktif kalemlerinde (menkul kıymetler veya bankalara açılan krediler) artış meydana gelirken, pasifteki banka mevduatlarının artmasıyla rezerv para ve dolayısıyla parasal taban genişler.

Answer

TCMB'nin aktif kalemlerinde (menkul kıymetler veya bankalara açılan krediler) artış meydana gelirken, pasifteki banka mevduatlarının artmasıyla rezerv para ve dolayısıyla parasal taban genişler.
Repo (Geri Alım Vaadiyle Alım) işleminde TCMB piyasadan menkul kıymet satın alarak karşılığında sisteme likidite sağlar. Bu durum TCMB Analitik Bilançosu'nun aktifinde bir varlık artışına, pasifinde ise bankaların serbest mevduatlarının (rezervlerinin) artmasına neden olur. Rezervlerdeki bu artış, parasal tabanın (Reserve Money) doğrudan genişlemesi anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini tanımlama
Geri Alım Vaadiyle Alım (Repo), TCMB'nin piyasaya geçici olarak likidite verme işlemidir.
Repo işlemlerinde Merkez Bankası alıcı konumundadır ve piyasaya nakit enjekte eder.
2
Aktif kalem etkisini analiz etme
TCMB bilançosunun aktifindeki 'İç Varlıklar' (menkul kıymet portföyü veya krediler) artar.
Merkez Bankası bankalardan menkul kıymet devraldığı için varlıkları artış gösterir.
3
Pasif kalem ve likidite etkisini analiz etme
Pasifteki 'Bankalar Mevduatı' (serbest rezervler) artar.
Alınan kıymetlerin bedeli bankaların MB nezdindeki hesaplarına alacak kaydedilir.
4
Parasal büyüklüklerle ilişkilendirme
Rezerv para ve parasal taban (H) genişler.
Rezerv Para = Emisyon + Banka Rezervleri olduğundan, rezervlerdeki artış parasal tabanı doğrudan büyütür.

Key Concept

Repo İşleminin Bilanço Mekanizması

Practice More

Ters repo işleminin 'Net İç Varlıklar' ve 'Rezerv Para' üzerindeki etkilerini analiz ederek karşılaştırma yapınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), piyasadaki likidite fazlasını kalıcı olarak sterilize etmek amacıyla portföyünde bulunan Devlet İç Borçlanma Senetlerini (DİBS) bankalara "doğrudan satış" (outright sale) yöntemiyle devretmiştir. Buna göre, bu işlemin TCMB analitik bilançosu üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Aktif kaleminde yer alan "Açık Piyasa İşlemleri" hesabı azalırken, pasif kalemindeki "Bankalar Mevduatı" azalır ve Net İç Varlıklar (NI˙VNİV) kalemi geriler.

Answer

Doğrudan satış işlemi sonucunda TCMB'nin aktifindeki "Açık Piyasa İşlemleri" portföyü azalırken, pasifteki "Bankalar Mevduatı" kalemi azalır ve dolayısıyla Net İç Varlıklar (NI˙VNİV) geriler.
Merkez Bankası doğrudan satış yaptığında, aktifindeki menkul kıymet varlıklarını azaltır. Bu varlıkların karşılığı piyasadan (bankalardan) nakit olarak çekildiği için pasifteki banka rezervleri (Bankalar Mevduatı) de aynı oranda azalır. Rezerv paradaki bu azalış, dış varlıklar sabitken Net İç Varlıkların (NI˙VNİV) matematiksel olarak gerilemesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Doğrudan satış (outright sale), TCMB'nin mülkiyetindeki kağıtları kalıcı olarak piyasaya satmasıdır.
Bu işlem piyasadaki likidite fazlasını kalıcı olarak çekmek (sterilize etmek) için kullanılır.
2
Aktif kalemlerdeki değişimi belirleme
Aktifteki "Açık Piyasa İşlemleri" (veya Menkul Kıymetler) kalemi azalır.
Merkez Bankası sahip olduğu varlıkları (DİBS) bankalara devretmektedir.
3
Pasif kalemlerdeki değişimi belirleme
Pasifteki "Bankalar Mevduatı" (Rezervler) kalemi azalır.
Bankalar satın aldıkları kağıtların bedelini TCMB nezdindeki hesaplarından öderler, bu da likidite azalışı anlamına gelir.
4
Bileşik göstergeleri hesaplama
Rezerv Para=Net Dıs\c Varlıklar+Net I˙c\c VarlıklarRezerv Para = Net Dış Varlıklar + Net İç Varlıklar formülüne göre NI˙VNİV azalır.
Net Dıs\c VarlıklarNet Dış Varlıklar sabitken Rezerv ParaRezerv Para azaldığı için eşitliğin sağlanması adına NI˙VNİV de azalmalıdır.

Key Concept

TCMB Analitik Bilançosunda APİ İşlemlerinin Kaydı

Hints

1
Merkez Bankası'nın piyasaya kağıt 'satması', piyasadan parayı 'çekmesi' demektir.
2
TCMB Analitik Bilançosu'nda Rezerv Para=Net Dıs\c Varlıklar+Net I˙c\c VarlıklarRezerv Para = Net Dış Varlıklar + Net İç Varlıklar eşitliğini düşünün.
3
Aktifteki menkul kıymet azalışı ile pasifteki banka mevduatı azalışı bilançonun her iki tarafını da küçültür.

Practice More

Ters repo işleminin 'geçici' niteliği ile doğrudan satışın 'kalıcı' niteliği arasındaki farkları ve bu farkların bilanço kalemlerine yansıma sürelerini inceleyin.

Alternative Method

Muhasebe mantığıyla yaklaşılabilir: TCMB kağıt satarsa Alacaklı (Aktif Azalışı: Menkul Kıymetler), karşılığında bankadan ödeme alırsa Borçlu (Pasif Azalışı: Bankalar Mevduatı). Her iki tarafın azalışı Net İç Varlıkların toplam değerini düşürür.
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) bankacılık sisteminde ortaya çıkan geçici likidite fazlasını sterilize etmek amacıyla yürüttüğü ters repo işlemleriyle ilgili olarak; bu işlemin piyasa likiditesi ve TCMB analitik bilançosu üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Piyasadaki likidite azalır ve analitik bilançonun aktifindeki 'Açık Piyasa İşlemleri' kalemi azalış gösterir.

Answer

Piyasadaki likidite azalır ve analitik bilançonun aktifindeki 'Açık Piyasa İşlemleri' kalemi azalış gösterir.
Ters repo işleminde Merkez Bankası, bankalara menkul kıymet satarak karşılığında piyasadan nakit toplar. Bu durum piyasadaki likiditeyi doğrudan azaltır. TCMB analitik bilançosunda ise APİ işlemleri aktif tarafta bir kalem olarak yer aldığından, piyasadan para çekilmesi bu aktif varlık kaleminin değerinin azalması sonucunu doğurur.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirleme
Ters repo, Merkez Bankasının piyasadaki likidite fazlasını çekmek için bankalara menkul kıymet satıp nakit çekmesi işlemidir.
İşlemin likidite üzerindeki yönünü saptamak için temel tanım gereklidir.
2
Bilanço etkisini analiz etme
TCMB Analitik Bilançosu'nda Açık Piyasa İşlemleri (APİ) aktif tarafta, 'İç Varlıklar' altında yer alır. Likidite çekilmesi (satış) bu aktif kalemin azalmasına neden olur.
Merkez Bankasının piyasaya sağladığı likidite aktifte bir varlık (alacak) olarak temsil edilir; bu likiditenin geri çekilmesi aktif kalemdeki azalmayı açıklar.

Key Concept

TCMB Analitik Bilançosu ve APİ Mekanizması

Practice More

Repo işleminin TCMB bilançosunun aktif ve pasif toplamı üzerindeki genişletici etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Merkez bankasının piyasadaki likiditeyi kalıcı olarak artırmak amacıyla yürüttüğü "doğrudan alım" (outright purchase) işleminin merkez bankası analitik bilançosu üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Aktif kalemindeki "Menkul Kıymetler Cüzdanı" artarken, pasif kalemindeki "Rezerv Para" unsurlarında artış yaşanır.

Answer

Aktif kalemindeki "Menkul Kıymetler Cüzdanı" artarken, pasif kalemindeki "Rezerv Para" unsurlarında artış yaşanması doğru cevaptır.
Doğrudan alım işlemi, merkez bankasının piyasadan menkul kıymet satın alarak karşılığında likidite sağlamasıdır. Bu işlem sonucunda merkez bankasının varlıkları (Menkul Kıymetler Cüzdanı) artarken, bu varlıkların karşılığında piyasaya sürülen likidite nedeniyle yükümlülükleri (Rezerv Para/Para Tabanı) de artar.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini tanımlama
Doğrudan alım, merkez bankasının piyasadan mülkiyetini devralmak üzere devlet iç borçlanma senedi (DİBS) almasıdır.
Bu işlemin kalıcı likidite genişlemesi yaratma amacını anlamak gerekir.
2
Aktif kalemindeki değişimi belirleme
Merkez bankası bilançosunun Aktif kısmında yer alan "Menkul Kıymetler Cüzdanı" kalemi satın alınan senetler kadar artar.
Varlık alımı, bilançonun aktifinde ilgili varlık kaleminin büyümesine neden olur.
3
Pasif kalemindeki değişimi belirleme
Merkez bankası senetlerin bedelini bankaların kendisindeki hesaplarına (rezervlerine) alacak kaydederek veya emisyon yoluyla ödediği için "Rezerv Para" (H) artar.
Piyasaya likidite enjeksiyonu, merkez bankasının kısa vadeli yükümlülüklerini (para tabanını) artırır.

Key Concept

Açık Piyasa İşlemlerinin (APİ) Bilanço Etkisi

Hints

1
Merkez bankası bir varlığı satın aldığında, o varlığın bedelini piyasaya nakit olarak öder.
2
Doğrudan alım işlemi bilançonun aktifindeki menkul kıymet miktarını artırır. Bu artışın karşılığı pasifte nerede görünür?

Practice More

Doğrudan alım ile repo arasındaki vade farkını ve bilançodaki geçici/kalıcı etki ayrımını inceleyin.

Alternative Method

T-cetveli mantığıyla yaklaşın: Sol tarafa (Aktif) yeni bir varlık ekleniyorsa, eşitliğin bozulmaması için ya sağ tarafta (Pasif) bir artış olmalı ya da sol tarafta başka bir kalem azalmalıdır. Nakit ödeme yapıldığına göre Pasif taraftaki para tabanı artacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 5Question →

Bankalararası para piyasasında likidite talebinin arttığı ve piyasa faizlerinin hedeflenen düzeyin üzerine çıkma eğilimi gösterdiği bir konjonktürde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) piyasayı fonlamak amacıyla başvurduğu temel operasyon ve bu işlemin analitik bilanço üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Repo ihalesi yoluyla piyasaya geçici likidite sağlanır; bu durumda TCMB analitik bilançosunun aktifindeki "Açık Piyasa İşlemleri" kalemi artarken pasifindeki "Bankalar Mevduatı" kalemi de artış gösterir.

Answer

Piyasadaki geçici likidite sıkışıklığını gidermek için Repo ihalesi açılır ve bu işlem TCMB bilançosunun aktifindeki Açık Piyasa İşlemleri kalemi ile pasifindeki Bankalar Mevduatı kalemini eş zamanlı olarak artırır.
Piyasada likidite sıkışıklığı olduğunda faizleri aşağı çekmek veya dengelemek için TCMB repo ihalesi açar. Bu işlemde TCMB, bankalardan menkul kıymetleri belirli bir süre sonra geri satmak üzere satın alır ve karşılığında bankaların TCMB nezdindeki hesaplarına (Bankalar Mevduatı) nakit aktarır. Bu durum bilançonun aktifinde bankalardan olan alacağı temsil eden "Açık Piyasa İşlemleri" kalemini, pasifinde ise rezerv paranın bir bileşeni olan "Bankalar Mevduatı" kalemini artırır.

Step-by-Step Solution

1
Piyasa koşullarını analiz etme
Likidite talebi artmış ve faizler yükseliyorsa piyasada bir likidite sıkışıklığı (açığı) mevcuttur.
Merkez Bankasının faiz koridoru içindeki hedefi korumak için piyasayı fonlaması (genişletici para politikası) gerekir.
2
Uygun APİ aracını belirleme
Geçici likidite ihtiyacı için "Repo" (Geri Alım Vaadiyle Satım) aracı seçilir.
Repo, Merkez Bankasının menkul kıymetleri geçici olarak alıp karşılığında piyasaya nakit (rezerv) sağlaması işlemidir.
3
Bilanço etkisini değerlendirme
Aktif tarafta "Açık Piyasa İşlemleri" (bankalara verilen kredi/alacak) artar; pasif tarafta "Bankalar Mevduatı" (rezerv para) artar.
Muhasebe kuralları gereği, bankalara aktarılan nakit Merkez Bankasının yükümlülüğünü (pasif), karşılığında aldığı repo taahhüdü ise varlığını (aktif) artırır.

Key Concept

Açık Piyasa İşlemleri (APİ) ve Bilanço Mekanizması

Practice More

TCMB Analitik Bilançosu'ndaki 'Net İç Varlıklar' ve 'Net Dış Varlıklar' ayrımını inceleyerek APİ işlemlerinin 'Net İç Varlıklar' üzerindeki etkisini analiz ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question →

Merkez Bankası'nın piyasadaki likiditeyi geçici olarak artırmak amacıyla bankalardan menkul kıymet satın alıp, önceden belirlenmiş bir fiyat ve tarihte bu kıymetleri geri satmayı taahhüt ettiği Açık Piyasa İşlemi (APİ) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Repo

Answer

Repo (Geri Alım Vaadiyle Alım)
Repo (Geri Alım Vaadiyle Alım), Merkez Bankası'nın piyasadaki geçici likidite sıkışıklığını gidermek için kullandığı temel araçtır. Bu işlemde Merkez Bankası, bankalardan menkul kıymet (genellikle DİBS) satın alarak piyasaya nakit enjekte eder ve vade sonunda bu kıymetleri bankalara geri satarak likiditeyi geri çeker.

Step-by-Step Solution

1
Likidite ihtiyacını belirleme
Piyasada geçici likidite sıkışıklığı olduğu tespit edilir.
Soruda likiditeyi geçici olarak artırma amacı vurgulanmıştır.
2
Uygun işlem türünü seçme
Alım yönlü ve geçici bir işlem olan Repo tercih edilir.
Repo işlemi, başlangıçta piyasaya nakit verip karşılığında menkul kıymet almayı içerir.
3
İşlem mekanizmasını doğrulama
Menkul kıymetlerin geri satım vaadiyle satın alınması Repo'dur.
Geri satım vaadi (vade sonunda), işlemin geçici bir likidite enjeksiyonu olduğunu kanıtlar.

Key Concept

Repo (Geri Alım Vaadiyle Alım) İşlemi

Hints

1
İşlemin likiditeyi artırıcı mı yoksa azaltıcı mı olduğuna odaklanın.
2
Merkez Bankası'nın 'alım' yapması piyasaya nakit girmesi demektir. 'Geri satım vaadi' ise işlemin geçici olduğunu gösterir.

Practice More

Likidite fazlası durumunda Merkez Bankası'nın hangi APİ aracını kullanacağını düşünerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 7Question →

Merkez Bankası tarafından yürütülen açık piyasa işlemleri (APİ) kapsamında yer alan "Repo" ve "Doğrudan Alım" (Outright Purchase) işlemleri arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Repo işlemi piyasadaki likiditeyi belirli bir vade sonunda geri çekilmek üzere geçici olarak artırırken, doğrudan alım işlemi likiditeyi piyasada bırakacak şekilde kalıcı olarak artırır.

Answer

Repo işlemi ile doğrudan alım işlemi arasındaki temel fark, reponun likiditeyi geçici olarak, doğrudan alımın ise kalıcı olarak artırmasıdır.
Doğru seçenek olan ifade, iki işlem arasındaki operasyonel farkı net bir şekilde ortaya koymaktadır. Repo, doğası gereği bir takas (swap) benzeri geçici nakit sağlama aracıdır; doğrudan alım (outright purchase) ise Merkez Bankası portföyünü kesin olarak büyüten bir işlemdir.

Step-by-Step Solution

1
Repo işleminin niteliğini analiz etme
Repo, Merkez Bankası'nın piyasadan menkul kıymet satın alıp, belirli bir vade sonunda bu kıymetleri geri satmayı taahhüt etmesidir. Bu durum, piyasaya verilen paranın vade sonunda geri çekileceği anlamına gelir.
Repo bir "geri alım vaadiyle satış" (piyasa açısından) veya "geri satım vaadiyle alım" (MB açısından) işlemidir ve geçicidir.
2
Doğrudan alım işleminin niteliğini analiz etme
Doğrudan alım, Merkez Bankası'nın portföyüne kesin olarak menkul kıymet katmasıdır. Geri satma taahhüdü yoktur.
Bu işlemle sisteme giren likidite, başka bir işlemle çekilmediği sürece piyasada kalır, dolayısıyla kalıcıdır.
3
İki aracı karşılaştırma
Her iki araç da likiditeyi artırır (genişleticidir) ancak etkiledikleri zaman ufku farklıdır.
Açık piyasa işlemlerinde operasyonel araç seçimi, likidite ihtiyacının geçici mi yoksa yapısal (kalıcı) mı olduğuna göre yapılır.

Key Concept

Açık Piyasa İşlemlerinde Geçicilik ve Kalıcılık Ayrımı

Hints

1
Repo ve Doğrudan Alım işlemlerinin her ikisinin de başlangıçta Merkez Bankası'nın menkul kıymet 'alması' ile başladığını hatırlayın.
2
Hangi işlemde Merkez Bankası aldığı kıymeti belirli bir tarih sonunda geri satma sözü verir? Bu söz, işlemin geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu belirler.

Practice More

Ters Repo ve Doğrudan Satım işlemleri arasındaki benzer bir farkı incelemek, likidite çekme yöntemlerini pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 8Question →

Merkez Bankası'nın piyasada gözlenen aşırı likidite birikimini sterilize etmek amacıyla, kendi portföyündeki menkul kıymet stokunu azaltmadan, doğrudan kendi adına borçlanma senedi ihraç ederek gerçekleştirdiği açık piyasa işleminin analitik bilanço üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Pasif tarafındaki 'Açık Piyasa İşlemleri' (Likidite Senetleri) kalemi artarken, 'Bankalar Mevduatı' kalemi azalır ve bilanço toplamı değişmez.

Answer

Pasif tarafındaki 'Açık Piyasa İşlemleri' (Likidite Senetleri) kaleminin artması ve 'Bankalar Mevduatı' kaleminin azalması ile bilanço toplamının değişmemesi.
Merkez Bankası kendi adına likidite senedi ihraç ettiğinde, bu senetler bankanın pasifinde bir yükümlülük olarak yer alır. Bankalar bu senetleri satın almak için Merkez Bankası'ndaki serbest mevduatlarını (rezervlerini) kullandıklarından, pasif taraftaki 'Bankalar Mevduatı' azalırken 'Likidite Senetleri' kalemi artar. Bu durum bilanço büyüklüğünü değiştirmeyen bir pasif kompozisyon değişimidir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin mahiyetini belirle.
Merkez Bankası, portföyündeki kağıtları satmak (doğrudan satım) yerine kendi adına borçlanma senedi (Likidite Senedi) ihraç etmektedir.
Soruda menkul kıymet stokunun azaltılmadığı vurgulanmıştır.
2
Bilanço kalemleri üzerindeki etkiyi analiz et.
Merkez Bankası borçlandığı için pasif tarafta 'Likidite Senetleri' kalemi artar. Bankalar bu senetleri satın alırken Merkez Bankası nezdindeki mevduatlarını kullanır, bu da 'Bankalar Mevduatı' kalemini azaltır.
Likidite sterilizasyonu piyasadaki rezervlerin (mevduatların) çekilmesi anlamına gelir.
3
Toplam bilanço büyüklüğünü değerlendir.
Bilanço pasifinde bir kalem artarken diğeri aynı miktarda azaldığı için toplam bilanço büyüklüğü değişmez.
Pasif içi kalem transferi (kompozisyon değişimi) söz konusudur.

Key Concept

Likidite Senetleri İhracı ve MB Bilançosu
Estimated Time:2m 0s
Question 9Question →

Merkez Bankası'nın piyasada gözlenen geçici likidite fazlasını sterilize etmek amacıyla gerçekleştirdiği ters repo işlemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Merkez Bankası analitik bilançosunun pasif tarafında yer alan 'Açık Piyasa İşlemleri' kalemi artış gösterir.

Answer

Merkez Bankası analitik bilançosunun pasif tarafında yer alan 'Açık Piyasa İşlemleri' kaleminin artış göstermesi doğrudur.
Ters repo işleminde Merkez Bankası, bankalara menkul kıymet satarak karşılığında nakit alır. Bu durum, Merkez Bankası'nın bankacılık sistemine olan borcunu ifade eder. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) analitik bilançosunda, bankanın bu şekilde yaptığı borçlanmalar (ters repo veya depo) pasif tarafındaki 'Açık Piyasa İşlemleri' kalemi altında gösterilir. Dolayısıyla bu kalemin artması beklenen bir sonuçtur.

Step-by-Step Solution

1
Ters repo işleminin niteliğini tanımlama
Ters repo, Merkez Bankası'nın (MB) piyasadaki fazla likiditeyi çekmek için portföyündeki menkul kıymetleri geri alma taahhüdüyle satmasıdır.
İşlemin yönünü ve temel amacını (likidite çekme) belirlemek gerekir.
2
Rezerv etkisini analiz etme
Bankalar MB'ye nakit ödeme yapar, bu da bankaların MB nezdindeki serbest rezervlerini (RR) azaltır.
Likidite çekilmesi rezervlerin azalması anlamına gelir.
3
Bilanço kaydını belirleme
MB'nin bankalardan aldığı bu nakit tutar, analitik bilançonun pasifinde (yükümlülükler) 'Açık Piyasa İşlemleri' kalemi altında bir borç olarak izlenir.
TCMB analitik bilanço standartlarına göre borçlanma yönlü APİ işlemleri pasifte kaydedilir.
4
Piyasa etkisini değerlendirme
Likidite miktarının azalması, bankalararası piyasada fon arzını düşürerek kısa vadeli faiz oranlarını yukarı çeker.
Arz-talep dengesi gereği likidite daralması faizleri artırır.

Key Concept

Ters Repo ve Analitik Bilanço Etkisi

Hints

1
Merkez Bankası'nın piyasadan para çekmesi, bilançosunda bir yükümlülük (borç) oluşturur mu?
2
Ters repo işleminin geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu hatırlayın; bu, mülkiyet konusunu netleştirecektir.
3
Analitik bilançoda 'Açık Piyasa İşlemleri' kalemi hem aktifte (repo için) hem pasifte (ters repo için) yer alabilir.

Practice More

Doğrudan satış (outright sale) işleminin analitik bilanço aktifindeki 'Menkul Değerler' kalemi üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 10Question →

Piyasadaki likidite sıkışıklığını gidermek isteyen Merkez Bankası, fonlama maliyetini doğrudan kontrol etmek amacıyla bir repo ihalesi açmaya karar vermiştir. Bu ihalede faiz oranı Merkez Bankası tarafından önceden sabit bir değer olarak ilan edilmiş ve bankalardan bu oran üzerinden miktar teklifleri toplanmıştır. Bankaların toplam talebinin ihale tutarını aşması üzerine Merkez Bankası, her bankaya yaptığı teklif oranında dağıtım gerçekleştirmiştir.

Buna göre, Merkez Bankası'nın bu operasyonda kullandığı ihale yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Miktar ihalesi

Answer

Merkez Bankası'nın faiz oranını sabit tutarak bankalardan miktar teklifi topladığı ve talebin arzı aşması durumunda orantılı dağıtım yaptığı yöntem miktar ihalesidir.
Doğru cevap olan miktar ihalesinde, Merkez Bankası fonlama maliyetini (faiz oranını) kendisi belirler. Bankalar bu sabit faiz üzerinden ne kadar fon talep ettiklerini bildirirler. Eğer bankaların toplam talebi, Merkez Bankası'nın dağıtmak istediği tutarı aşarsa, her bankaya yaptığı talep büyüklüğüyle orantılı olarak (pro-rata) dağıtım yapılır. Bu senaryodaki tüm unsurlar miktar ihalesi tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İhaledeki faiz belirleme yetkisini analiz etme
Faiz oranının Merkez Bankası tarafından önceden sabitlendiği görülmektedir.
Miktar ihalelerinde maliyet kontrolü Merkez Bankası'ndadır.
2
Teklif toplama biçimini inceleme
Bankaların faiz değil, miktar teklifi sunduğu anlaşılmaktadır.
Sabit faizli işlemlerde rekabet sadece miktar üzerinden yürür.
3
Dağıtım yöntemini değerlendirme
Aşırı talep durumunda 'pro-rata' (orantılı dağıtım) yöntemi uygulanmıştır.
Miktar ihalelerinin karakteristik dağıtım özelliği her katılımcıya payı oranında likidite sağlamaktır.

Key Concept

Merkez Bankası Açık Piyasa İşlemleri İhale Yöntemleri

Hints

1
İhalede faiz oranını kimin belirlediğine ve bankaların ne için teklif verdiğine dikkat edin.
2
Toplam talebin karşılanacak miktarı aşması durumunda uygulanan 'orantılı dağıtım' yöntemi hangi ihale türüne özgüdür?

Practice More

Fiyat ihalelerinde kullanılan 'Tek Fiyat' ve 'Çoklu Fiyat' yöntemleri arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 11Question →

Merkez Bankası'nın piyasada gözlenen kalıcı likidite fazlasını sterilize etmek amacıyla portföyünde bulunan menkul kıymetleri piyasaya kesin olarak satması (Doğrudan Satım) durumunda, Merkez Bankası analitik bilançosunda meydana gelecek değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Aktif tarafta yer alan "Menkul Kıymetler" kalemi azalır.

Answer

Doğrudan satım işlemi sonucunda Merkez Bankası bilançosunun aktif tarafında yer alan Menkul Kıymetler kalemi azalır.
Merkez Bankası doğrudan satım (outright sale) gerçekleştirdiğinde, portföyünde bulunan menkul kıymetleri kesin olarak piyasaya satmış olur. Bu durum, Merkez Bankası analitik bilançosunun aktif tarafında yer alan 'Menkul Kıymetler' kaleminde doğrudan bir azalışa yol açar. Aynı zamanda piyasadan likidite çekildiği için pasif taraftaki rezerv kalemleri de azalır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirle
Doğrudan Satım (Outright Sale), Merkez Bankası'nın piyasaya kesin olarak menkul kıymet satmasıdır.
Bu işlem, piyasadaki kalıcı likidite fazlasını çekmek (sterilize etmek) için kullanılır.
2
Bilanço üzerindeki fiziksel değişimi analiz et
Merkez Bankası'nın elindeki devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) bankadan çıkar ve piyasaya (ticari bankalara) geçer.
Satış işlemi, mülkiyetin kesin olarak el değiştirmesi anlamına gelir.
3
Analitik bilanço kalemleri ile ilişkilendir
Aktif kalemlerden olan 'Menkul Kıymetler' azalırken, karşılığında bankaların Merkez Bankası nezdindeki mevduatları (Pasif - Rezerv Para) azalır.
Varlık satışı karşılığında piyasadan çekilen nakit, bilançonun her iki tarafında küçülmeye yol açar.

Key Concept

Doğrudan Satım İşlemi ve Bilanço Etkisi

Practice More

Ters repo işlemi ile doğrudan satım işlemi arasındaki 'geçicilik/kalıcılık' farkını ve bunun bilançoda hangi kalemlerle (aktif vs pasif) temsil edildiğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s